دست یافتن به معرفت و نور الهی از کارکردهای روزهداری
سیدحسین سیدموسوی با بیان اینکه دست یافتن به معرفت و نور الهی از کارکردهای روزهداری است، گفت: ماه مبارک رمضان که سی روز در سال را شامل میشود، فرصتی برای تمرین خودکنترلی و خودسازی است.
سیدحسین سیدموسوی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا از خراسان رضوی، در تشریح فلسفه و کارکردهای روزه، اظهار کرد: روزه که عبارت است از نخوردن و نیاشامیدن از اذان صبح تا اذان مغرب، یکی از فرایضی است که در دین اسلام مورد توجه ویژه قرار گرفته است. البته این فریضه در ادیان دیگر همچون یهودیت و مسیحیت نیز وجود دارد؛ هرچند ممکن است در شیوه و برخی جزئیات متفاوت باشد، اما اصل آن در آن ادیان دیگر نیز دیده میشود.
وی با اشاره به هدف روزه در قرآن افزود: قرآن کریم هدف روزه را تقوا معرفی میکند؛ تقوا هم به معنای ایمان به خداوند است و هم به این معنا که انسان باور داشته باشد خداوند ناظر بر اعمال اوست. وقتی انسان چنین باوری داشته باشد، طبیعتاً نوعی کنترل بر رفتار و اعمال خود اعمال میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: ماه مبارک رمضان که سی روز در سال را شامل میشود، فرصتی برای تمرین خودکنترلی و خودسازی است. در این تمرین، تنها دهان نباید در حالت امساک باشد، بلکه دست، چشم، زبان و گوش نیز باید روزهدار باشند؛ روزه صرفاً به معنای نخوردن و نیاشامیدن نیست، بلکه همه اعضا و جوارح انسان باید در این مسیر قرار بگیرند.
سیدموسوی با بیان اینکه روزه و دیگر واجبات دینی در اصل اموری فردی هستند، تصریح کرد: نماز خواندن، ذکر گفتن و روزه گرفتن، رابطهای میان فرد و خداوند است. هیچکس حق ندارد هنگام افطار از روزهدار بپرسد که آیا واقعاً روزه بوده یا نه، یا بخواهد او را مورد بررسی قرار دهد که چیزی وارد معدهاش شده یا خیر. اینها امور فردی است و اگر کسی در این حوزه فردی به موفقیت برسد و بتواند به خودکنترلی دست یابد، این تمرین یکماهه میتواند در ماههای بعد نیز تداوم پیدا کند. از آنجا که انسان موجودی فراموشکار است، سال آینده دوباره این فرصت یکماهه در اختیار او قرار میگیرد تا این تمرین را تجدید کند.
وی یکی از ویژگیهای روزه را دست یافتن به معرفت و نور الهی دانست و گفت: هرچند ممکن است برخی پس از افطار پرخوری کنند که البته باید از افراط پرهیز شود، اما در نگاه عرفا توصیه شده است که انسان اندرون خود را از طعام خالی نگه دارد تا نور معرفت را در درون خویش مشاهده کند. وقتی ذهن انسان مشغول شکم نباشد، میتواند به امور والاتر بیندیشد.
این پژوهشگر دینی با اشاره به جایگاه ویژه روزه افزود: ممکن است برخی افراد در شرایطی از نماز خواندن معاف باشند، اما اصل روزه برای هیچکس بهطور کامل ساقط نمیشود. اگر کسی به دلیل بیماری یا سفر نتواند روزه بگیرد، باید قضای آن را به جا آورد. این مسئله نشاندهنده اهمیت ویژه روزه در میان واجبات دینی است.
سیدموسوی درباره ظرفیتهای معنوی ماه رمضان گفت: ماه مبارک رمضان به شهرالله و ضیافت الهی معروف است؛ ماه خدا و ماه مهمانی اوست. در این ماه امکان انجام عبادتهای فردی و اجتماعی فراهم است؛ از دستگیری از نیازمندان گرفته تا تلاوت، تدبر و اندیشه در آیات قرآن. گاه یک لحظه تفکر میتواند مسیر زندگی انسان را تغییر دهد و از سالها عبادت برتر باشد، چراکه جهت زندگی فرد را متحول میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تأکید کرد: نباید اجازه دهیم حاصل ماه رمضان تنها گرسنگی، تشنگی و بیخوابی باشد. اگر انسان بتواند از طریق روزه، نماز، حج و دیگر واجبات الهی خود را ارتقا دهد، طبیعتاً از نظر روحی رشد میکند و این رشد در تعاملات اجتماعی او نیز اثرگذار خواهد بود. وقتی فرد به یاد میآورد که روزهدار است و در ماه مهمانی خدا تلاش کرده مهمان شایستهای باشد، این یادآوری در رفتار او با خانواده، خویشاوندان و جامعه بزرگتر تأثیر میگذارد.
این پژوهشگر دینی درباره تفاوت آیینهای رمضان در کشورهای مختلف نیز گفت: اصل روزه از نظر زمان امساک تفاوتی ندارد، اما جلوههای ظاهری و آیینهای مرتبط با آن در کشورها متفاوت است. بسیاری از کشورهای اسلامی چند روز پایانی ماه مبارک رمضان را تعطیل میکنند و جشن میگیرند. همچنین فضای افطار و حالوهوای شهرها در این ایام متفاوت میشود، بهگونهای که اگر فردی وارد چنین شهری شود، بهوضوح تفاوت آن را با سایر ماههای سال احساس میکند. با این حال، اصل فریضه در همه جا یکسان است.
سیدموسوی در بخش دیگری از سخنان خود به شیوه تربیت نوجوانان در حوزه معنویت پرداخت و اظهار کرد: بهترین روش برای تربیت نوجوانان در زمینه روزه، نماز و احترام به والدین، الگو بودن والدین است. اگر پدر و مادر خود عامل به دستورات دینی باشند، فرزندان نیز از رفتار آنان میآموزند. نقل شده است که امام صادق علیهالسلام فرمودهاند مبلغ دین باشید، اما نه با زبان، بلکه با عمل.
وی ادامه داد: اصل تدریج در آموزش عبادات بسیار مهم است. پیش از آنکه روزه یا نماز بر کودکان واجب شود، باید آنها را بهتدریج با این اعمال آشنا کرد؛ برای مثال میتوان از آنها خواست یک یا دو ساعت روزه بگیرند یا بخشی از نماز را بخوانند. مهم این است که عادت شکل بگیرد. حتی اگر کودک بدون وضو یا با شرایط سادهتر نماز بخواند، همین تمرین میتواند زمینهساز انس او با عبادت شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با انتقاد از برخی برخوردهای تند با نوجوانان گفت: گاهی رفتارهای خشن باعث دلزدگی جوانان از دستورات دینی میشود. نخست باید خودمان عامل باشیم و سپس با رعایت تدریج و ملایمت، دیگران را دعوت کنیم.
سیدموسوی در پایان با نقل حکایتی از سیره پیامبر اسلام بیان کرد: نقل شده فردی فرزندش را نزد پیامبر آورد و خواست به او توصیه کند خرما نخورد. پیامبر فرمود فردا او را بیاور. روز بعد که توصیه را بیان کرد، در پاسخ به علت تأخیر فرمود روز گذشته خودم خرما خورده بودم. این روایت نشان میدهد انسان باید آنچه را عمل میکند تبلیغ کند و از توصیه به امری که خود به آن پایبند نیست، پرهیز داشته باشد.
انتهای پیام
