شکوه و عظمت شهر قم؛ مرهون شخصیت حضرت معصومه(س)

مهدی عبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از خراسان‌رضوی، به‌مناسبت اول ذی‌القعده و سالروز ولادت حضرت فاطمه معصومه(س)، به تبیین ابعاد شخصیت آن حضرت پرداخت و اظهار کرد: با استناد به روایات و تاریخ، برکت و شکوه شهر قم از وجود شخصیت حضرت معصومه(س) است که به شهر تولید علم و دین تبدیل شده است و نقش تاریخی حضرت معصومه(س) بر بانوان فرهیخته در گسترش معارف دینی، بر این امر مسلم است.

وی به ابعاد گوناگون شخصیت حضرت فاطمه معصومه(س) و نقش ایشان در شکل‌گیری جایگاه علمی و معنوی شهر قم اشاره و تصریح کرد: یکی از نکات برجسته مطرح‌شده، روایاتی بود که براساس آن‌ها، قم به‌عنوان محل امن مؤمنان و پناهگاه در هنگام بلا و گرفتاری معرفی شده است. این روایت‌ها نشان‌دهنده اهمیت ویژه این شهر در میان شیعیان و ارتباط معنوی آن با اهل‌بیت(ع) است و تمایل راویان و نمایندگان ائمه(ع) برای حضور در قم و استقبال بزرگان دینی این شهر نیز مورد اشاره قرار گرفته است.

عبادی افزود: این موضوع، گویای جایگاه رفیع علمی و دینی حضرت معصومه(س) بوده که قم را از همان ابتدای ورودشان به مرکز علمی و دینی تبدیل کردند. همچنین، مراجع تقلید بزرگ افتخار تدریس و تلمذ در شهر قم را دارند که این امر نشان‌دهنده تداوم برکت علمی این شهر تا به امروز است. شکوه و عظمت کنونی قم، مرهون شخصیت حضرت معصومه(س) است.

استاد دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی با اشاره به لقب «کریمه اهل‌بیت» که به حضرت معصومه(س) اطلاق شده، بیان کرد: برخی روایات، از جمله رؤیای کاشفه آیت‌الله مرعشی که در آن به محضر امام صادق(ع) یا امام باقر(ع) مشرف می‌شوند و این لقب به حضرت معصومه(س) داده می‌شود، به‌عنوان منشأ این شهرت ذکر شده و کرامت‌ها و برکات فراوان حضرت معصومه(س)، چه به‌صورت فردی و چه اجتماعی، عامل اصلی این لقب و اعتبار ایشان است. منابع متعددی در این زمینه وجود دارد که به کرامات و برکات ایشان اشاره می‌کنند.

وی در بخش دیگری از سخنانش به جایگاه بانوان فرهیخته و عالم در تاریخ اسلام پرداخت و بیان کرد: حضرت فاطمه(س) به‌عنوان الگوی برتر معرفی شدند و سپس شخصیت حضرت فاطمه معصومه(س) را می‌توان مانند حضرت فاطمه و حضرت زینب(س) «عالِمه غیرمعلَّمه» دانست، چراکه به دلیل پاکی، عصمت و بندگی خاص الهی که داشتند، می‌توانستند با عالم غیب ارتباط بگیرند و این بانوان بزرگوار نه‌تنها در ابعاد علمی و حدیثی، بلکه در تربیت شاگردان و گسترش معارف دینی نیز نقش بسزایی داشته‌اند. تعداد زیادی از مراجع تقلید، افتخار شاگردی ایشان را داشته‌اند.

عبادی در ادامه به وجود بانوانی که از محضر حضرت معصومه(س) تأسی گرفته‌اند و هم از نظر علمی به درجات بالایی رسیده‌اند و هم مجتهد بوده‌اند، اشاره کرد و گفت: این بانوان در حد مراجع تقلید زمان خود، دارای اجتهاد، فضل و علم بوده‌اند و کتاب‌های فقهی و تفسیری ارزشمندی از خود به یادگار گذاشته‌اند. تقوا و دین‌مداری این بانوان نیز زبانزد خاص و عام بوده است؛ از جمله بانو مجتهده امین که در حد مرجع تقلید به کسب فیوضات علمی و فقهی نائل آمدند و در میان مراجع و بانوان سرآمد بودند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: حضرت خدیجه(س)، حضرت فاطمه(س)، حضرت زینب کبری(س) و حضرت معصومه(س) چهار شخصیت بانویی بودند که هم راوی حدیث و هم استاد حدیث بودند؛ یعنی شاگردانی در مدت کوتاه زندگی خود داشتند و این نکته مهمی است که بانوان نیز در امور دینی می‌توانند به درجه‌ای عالی برسند که مایه افتخار بسیاری از عالمان شیعه باشند و در عرصه علمی سرآمد شوند، همان‌گونه که حضرت معصومه(س) چنین بودند.

وی مهم‌ترین بعد شخصیتی حضرت معصومه(س) را در ولایتمداری ایشان دانست و تأکید کرد: ایشان مانند حضرت زینب(س) به‌عنوان نماد ولایت‌مداری، با تربیت فرزندان و اطرافیان خود، این ارزش را به نمایش گذاشتند و اگر ولایتمداری ایشان نبود، شاید به این درجه عالی نمی‌رسیدند.