عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد مطرح کرد
بحران اخلاق در عصر هوش مصنوعی و ضرورت بازنگری در قوانین
محسن کاهانی گفت: هوش مصنوعی با عبور از مرزهای اصالت و ارجاع، بحرانی اخلاقی را رقم زده است که در آن تشخیص حقیقت از جعل و منبع اصلی دشوار میشود، این فناوری در لوای «بیطرفی ماشینی»، خطر حذف نرم خردهفرهنگها و تحمیل یک الگوی واحد جهانی را به همراه دارد که بازنگری در قوانین اخلاقی را ضروری میکند.
محسن کاهانی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی با بیان اینکه در حوزه اخلاق، هوش مصنوعی با چالشهای جدی روبهروست، اظهار کرد: یکی از مهمترین این چالشها، موضوع ارجاع و اصالت محتوا است. وقتی متنی توسط هوش مصنوعی تولید میشود، تشخیص منبع اصلی و اعتبار آن دشوار و این امر میتواند منجر به انتشار اطلاعات نادرست یا سرقت ادبی شود. در مسابقات عکاسی، مواردی پیش آمده که آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی با آثار انسانی اشتباه گرفته شده و حتی برنده جوایز شدهاند که این خود مباحث اخلاقی فراوانی را به همراه داشته است.وی بیان کرد: علاوه بر این، مسائل اخلاقی مرتبط با هوش مصنوعی میان فرهنگها نیز متفاوت است. آنچه در یک فرهنگ ممکن است از نظر اخلاقی قابل قبول باشد، در فرهنگ دیگر ممکن است پذیرفته نباشد که این پیچیدگیها تدوین قوانین اخلاقی فراگیر را دشوار میسازد، همچنین، ارجاع به منابع در یادگیریهای سنتی مانند آموختههای دوران تحصیل یا خانواده اغلب دشوار یا غیرممکن است. هوش مصنوعی نیز با همین چالش مواجه است و در بسیاری از موارد نمیتوان منبع دقیق هر بخش از اطلاعات تولیدی را مشخص کرد که این خود مباحث اخلاقی و حقوقی مهمی را بهدنبال دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: این اتفاقی که میافتد فقط یک پاسخدادن به یک ایده نیست و عملاً محتوا وارد اکوسیستم ما میشود و از همان لحظه، بحث تعامل و جهتدهی پیش میآید. یک سیستم ممکن است ادعا کند خنثی و بدون موضع است و فقط براساس داده تصمیم میگیرد، اما واقعیت این است که جامعهها و افراد با شرایط متفاوت از آن استفاده میکنند و همین باعث میشود نتیجهها یکسان و بیطرف نباشند.
وی با اشاره به اینکه فرض کنید یک خبرنگار یا تولیدکننده محتوا در یک کشور دیگر باشد و بخواهد شخصیتی خاص بسازد یا روایت را به سمت دیگری ببرد، ادامه داد: شما هم در عمل با دادههایی روبهرو هستید که در همان محیط آموزش دیدهاند و بنابراین مدل، خودبهخود بخشی از همان فضا و جهتگیری را حمل میکند، حتی اگر آن را بیتفاوتی توصیف کنند و به همین دلیل، بحث اخلاقی ماجرا اینجا جدی میشود که اخلاق در کشورهای مختلف متفاوت است و یک معیار واحد مطلق هم همیشه وجود ندارد.
کاهانی در پایان اظهار کرد: بسیاری از اوقات تکنولوژی، زبان و ابزارهای مشترک میسازد و بهصورت نرم، بعضی فرهنگها یا خردهفرهنگها را حذف میکند، همان اتفاقی که در گسترش زبان انگلیسی افتاد و همهچیز به یک الگوی واحد نزدیک میشود. در حوزه اخلاق هم اگر چارچوب یکدست شود، ممکن است نتیجه این باشد که هرچه هوش مصنوعی گفت درست تلقی شود و کسی کمتر بگوید این غلط است که این نگرانیها باعث میشود نیاز به فکر جدی و تدوین قوانین احساس شود؛ اما این کار ساده نیست. در واقع هوش مصنوعی با عبور از مرزهای اصالت و ارجاع بحرانی اخلاقی را رقم زده است که در آن تشخیص حقیقت از جعل و منبع اصلی دشوار میشود. این فناوری در لوای بیطرفی ماشینی، خطر حذف نرم خردهفرهنگها و تحمیل یک الگوی واحد جهانی را به همراه دارد که بازنگری در قوانین اخلاقی را ضروری میکند.
