اخلاق در مناظره از ویژگی‌های امام جواد(ع) است

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمسعود عمرانی، عضو هیئت‌ علمی دانشگاه فرهنگیان، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی، در خصوص ابعاد علمی و شخصیتی امام محمدتقی(ع) اظهار کرد: برجسته‌ترین ویژگی اخلاقی ایشان، سخاوت همراه با کرامت انسانی بود، به این معنا که جود و بخشش ایشان در اوج عزت نفس و بدون کوچک‌ترین تحقیر نسبت به نیازمندان انجام می‌گرفت و همین روحیه سبب شد تا به دلیل بخشش‌های گسترده و کم‌نظیر، حتی در شرایطی که آن حضرت با تنگنای مالی مواجه بودند، به لقب «جواد» شهرت یابند و در تاریخ به‌عنوان «جوادالائمه» شناخته شوند.  

 

وی افزود: فرهنگ جود و بخشش در مکتب امام جواد(ع) دارای ابعاد گوناگونی است؛ از نظر فردی، کمک به نیازمندان از سوی آن حضرت بدون منت‌گذاری و حتی پیش از درخواست آنها صورت می‌گرفت که این نشان‌دهنده عمق توجه ایشان به کرامت انسانی بود، از منظر اجتماعی نیز این روحیه بخشندگی موجب ترویج فرهنگ انفاق، کاهش فقر و تقویت همبستگی اجتماعی در جامعه اسلامی می‌شد و در نهایت، این رفتار جلوه‌ای معنوی می‌یافت، بدین معنا که بخشش در سیره امام، صرفاً اقدامی اجتماعی نبود، بلکه وسیله‌ای برای تقرب الهی و کسب رضایت خداوند به‌شمار می‌رفت، نه ابزاری برای کسب شهرت یا موقعیت دنیوی.  

 

عضو هیئت‌ علمی دانشگاه فرهنگیان در تبیین جایگاه امام جواد(ع) در تثبیت مفهوم امامت با توجه به سن کم تصریح کرد: پذیرش مسئولیت امامت در حدود هفت‌سالگی از سوی آن حضرت، این حقیقت بنیادین را برای جامعه شیعه تثبیت کرد که امامت موهبتی الهی است و منشأ آن انتخاب و اراده خداوند است، نه امری اکتسابی یا وابسته به سن و تجربه ظاهری و این رخداد تاریخی موجب شد تا باور شیعیان نسبت به علم لدنی و کمال الهی امام تعمیق یابد و شبهه ضرورت سن بالا برای تصدی مقام امامت به‌طور جدی برطرف شود.

 

وی مهم‌ترین پیام زندگی امام جواد(ع) را پرهیز از سنجش انسان‌ها براساس معیارهای ظاهری دانست و بیان کرد: سیره آن حضرت به روشنی نشان می‌دهد که امامت و رهبری معنوی به سن و سال وابسته نیست، بلکه به اذن و علم الهی مرتبط است، از این رو مؤمنان نباید ارزش و جایگاه افراد را صرفاً براساس ظواهر و شاخص‌های مادی ارزیابی کنند.  

 

 

عمرانی با اشاره به مناظرات علمی امام جواد(ع) با دانشمندان برجسته عصر عباسی اظهار کرد: این مناظرات جلوه‌ای آشکار از اعجاز علمی آن حضرت بود، زیرا امام در حالی‌که هنوز در سنین نوجوانی قرار داشتند، به پیچیده‌ترین پرسش‌های فقهی، کلامی و قرآنی پاسخ‌هایی دقیق، مستدل و قانع‌کننده ارائه می‌کردند و همین برتری علمی سبب می‌شد تا حقانیت مکتب اهل‌بیت(ع) برای حاضران آشکار شود و این مناظرات نه تنها جایگاه علمی امام را تثبیت کرد، بلکه نشان داد که علم امام برخاسته از منبعی الهی است و نمی‌توان آن را با معیارهای عادی و متعارف سنجید.  

 

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت الگوبرداری نسل جوان از سیره امام جواد(ع) تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین پیام‌های زندگی آن حضرت، توجه به علم‌آموزی فارغ از محدودیت‌های سنی و محیطی است. امام در سنین جوانی با تکیه بر علم الهی و اعتماد به توانمندی‌های خویش، با عالمان برجسته عصر خود به گفت‌وگو و مناظره می‌پرداختند و این امر برای نسل امروز الهام‌بخش تلاش علمی، خودباوری و اعتماد به ظرفیت‌های درونی است.  

 

عمرانی همچنین بیان کرد: اخلاق در مناظره و گفت‌وگو از دیگر آموزه‌های برجسته سیره امام جواد(ع) است، زیرا آن حضرت در عین برخورداری از برتری علمی، همواره با آرامش، احترام و استدلال منطقی با مخاطبان خود سخن می‌گفتند که این شیوه می‌تواند الگویی مؤثر برای ترویج فرهنگ گفت‌وگوی سالم در جامعه امروز باشد. ساده‌زیستی و پرهیز از تجمل‌گرایی در کنار ایفای نقش رهبری معنوی نیز از دیگر ویژگی‌های برجسته سیره آن حضرت است که می‌تواند برای مسئولان و جوانان امروز الهام‌بخش باشد. 

 

عضو هیئت‌ علمی دانشگاه فرهنگیان در پاسخ به این پرسش که جوانان امروز بیش از همه به کدام بخش از زندگی امام جواد(ع) نیازمندند، گفت: یکی از اساسی‌ترین نیازهای نسل جوان، مدیریت بحران هویت و مواجهه منطقی با شبهات اعتقادی است. امام جواد(ع) در جوانی و در شرایطی که با محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی روبه‌رو بودند، با تکیه بر دانش، استدلال و آرامش فکری به پرسش‌ها و شبهات پاسخ می‌دادند و این سیره می‌تواند الگویی کارآمد برای جوان امروز باشد تا در برابر تردیدها و تهاجم فرهنگی، با منطق، دانش و اعتماد به نفس ایستادگی کنند.