مفهوم فتنه در سوره بروج

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة در سلسله نشست‌های مجازی تفسیر سوره بروج، به تبیین ماهیت واژه فتنه و جایگاه آن در آیات مربوط به اصحاب اُخدود پرداخت و با اشاره به آیه «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ»، اظهار کرد: ماده «ف-ت-ن» در لغت عرب به معنای سوختن و گداختن است و این مفهوم در قرآن کریم در دو ساحت فتنه بشری و فتنه الهی به کار رفته است.

وی با بیان اینکه فتنه بشری به رفتارهای حزب شیطان در طول تاریخ علیه اهل ایمان اشاره دارد، افزود: این دست از فتنه‌ها که از گذشته تا به امروز ادامه داشته و منجر به آزار و ایذاء مؤمنان می‌شود، در آیه مذکور مورد خطاب قرار گرفته است؛ در واقع این فتنه، سوزاندن و گداختنِ روح و روانِ مومنان است که در مسیر حق گام برمی‌دارند.

انصاری به تبیین فتنه الهی پرداخت و گفت: در قرآن کریم، فتنه الهی در دو بازه دنیا و آخرت تعریف می‌شود. در دنیا، فتنه الهی همان سنت ابتلا و اختبار است که شامل فراز و نشیب‌های زندگی اعم از سلامت، بیماری، قدرت، ضعف، عزت و ذلت می‌شود. این شرایط، سنگ محکی برای عیارسنجی حقیقت ایمان و خلوص وجودی انسان‌هاست تا در نهایت، سره از ناسره شناخته شود.

این مفسیر قرآن کریم بیان کرد: اگرچه فتنه الهی در دنیا، آزمون و محک خوردن است، اما همین مفهوم در جهان آخرت با عنوان عذاب الهی نمود می‌یابد؛ چنان‌که در قرآن آمده است: «يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ»؛ یعنی روزی که آن‌ها را بر آتش می‌گدازند.

وی با اشاره به بخش پایانی آیه یعنی «ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا»، اظهار کرد: قرآن کریم برای کسانی که مؤمنان را به فتنه افکنده‌اند، راه بازگشت و توبه را باز گذاشته است؛ مشروط بر اینکه از رفتار ناشایست خود دست بردارند و به سوی حق رجوع کنند؛ در غیر این صورت، وعده عذاب الهی برای آن‌ها قطعی خواهد بود.