تبعيت از ولی فقيه؛ شاخص اعتدالگرايی در عصر حاضر
گروه حوزههای علميه: عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية با تاكيد بر اين كه افراط و تفريط در هر امری ناپسند است عنوان كرد: كسانی كه عقبتر و يا جلوتر از ولی زمان خود حركت میكنند، هر دو از مسير اعتدال خارج شدهاند و چه بسا جلوروندگان آسيب بيشتری به جايگاه ولايت میزنند.
حجتالاسلام و المسلمين حسين شهامت دهسرخی، عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) گفت: موضوع اعتدال از مهمترين واژهها و موضوعات ارزشمندی است كه به عنوان يكی از معارف دين ما كه در پيشينه ما و در تاريخ اهل بيت(ع) نيز نقش پررنگی داشته و در زمانه ما مهجور مانده بود.
وی ادامه داد: يكی از معارف اهل بيت(ع) در زمينه اعتدال، اعتدال در زمينه تربيت فرزند است كه محبت افراطی و سختگيری افراطی هر دو مذمت شدهاند؛ در معارف اسلامی آمده است كه هر كدام از اين دو شكل تربيت يعنی سختگيری بيش از حد و آسانگيری بيش از حد يا فرزند را بیمصرف بار میآورد و يا خانه گريز.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية افزود: يكی از وجوه اعتدال در سيره ائمه(ع) مرتبط به داستان قصاص قاتل اميرالمومنين(ع) است؛ امام علی(ع) حتی در مورد قاتل خويش نيز میفرمايند كه جانب اعتدال را بگيريد و همان كاری كه با من كرد را با او بكنيد و مبادا كه با او بدرفتاری كنيد؛ همه اين مباحث برای امروز ما درس سياسی و اجتماعی و فرهنگی است كه اگر به آنها دقيق توجه كنيم مرام سياسی و اجتماعی و اخلاقی خود را قطعا متحول خواهيم كرد.
دهسخری يادآور شد: منابع دينی ما يعنی قرآن، پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) در رابطه با پرداختن به امور دنيوی و كسب درآمد كه مسئله مورد ابتلای مردم جهان است دستور به تعادل میدهند؛ چون اگر انسان خودش را به دست هواهای نفسانی بسپارد، قدرت حرص و طمع به حدی است كه دنيا را ويران میكند و هر روز مردم بسياری برای ميل زياده خواهی جان و مال جان و مال عدهای ديگر را میگيرند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية تصريح كرد: از ديگر سوی اگر انسان در همين امورمادی هم تنبلی كند و بدون برنامهريزی عمل كند و دچار تنبلی شود، به سرعت در دام فقر میافتد و جان خود را از دست میدهد.
شهامت دهسرخی يادآور شد: پيامبر اكرم(ص) در خصوص كسب روزی و تلاش برای كار و توليد سفارشات اكيدی فرمودهاند كه يكی از آنها اين است كه ايشان فرمودند كه «مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقى كَلَّهُ عَلَى النَّاسِ، مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ یَعُول»؛ آن كس كه سربار ديگران شود، و آن كس كه نان خورانِ (عائله) خود را تأمين نكند، ملعون است؛ اين حديث گرانسنگ نيز به همين معنی است كه كسی كه كار نمیكند و سربار ديگران است نيز از دايره اعتدال خارج شده و همين خروج از دايره اعتدال باعث خروج او از رحمت الهی است.
وی گفت: خداوند در قرآن نيز در راستای انفاق در راه حق چنين خطابی دارد كه چنان دستت را باز مگذار كه روزی فقير شوی و چنان هم دندان گردی نكنيد كه جامعه فقير شود؛ اينكه انسان در راه انفاق برای خدا هلاكت خود و ديگران را در نظر بگيرد بسيار مهم است.
اين استاد سطح عالی حوزه اظهاركرد: در اظهار محبت به اهل بيت(ع) هم اعتدال داشته باشيم؛ اهل بيت(ع) از ما خواستهاند كه هيچگاه و در هيچ مرحلهای از آنها جلو نيافتيم؛ بسياری از اين جلوافتادگان بودند كه به خودرايی و خود تفسيری گرفتار شدند و به دشمن اصلی اهل بيت(ع) مبدل شدند، البته بسياری از آنها هم قصد چنين دشمنی را نداشتند ولی با اين كار به نظام ولايت ضربه زدند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية گفت: حدافراط يا تفريط از مسير امامت مشخص است كه همان امر امام است؛ در اين زمينه كسانی كه عقبتر هستند بايد به اين خيل وارد شوند و آنها كه جلوتر هستند بايد به حدود خود برگردند؛ در همين زمينه زمان غيبت هم وظيفه داريم كه در مورد ولايت فقيه چنين موضعی داشته باشيم و كسانی كه از رهبری جلوتر حركت میكنند شايد بيشتر از كسانی كه عقبتر هستند به ولايت فقيه ضربه میزنند زيرا آنها ادعای تبعيت از رهبری را میكنند ولی در عمل اين چهره را تخريب میكنند.
دهسرخی يادآور شد: امام علی(ع) بيان میدارد كه دو گروه هلاك میشوند؛ يك دوستان من كه زياده روی میكنند كه به غير حق كشيده میشود و ديگران كسانی كه نسبت به من بغض دارند كه آنها هم به غير حق میرسند، درباره من بهترين مردم كسی هستند كه راه وسط را طی میكنند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية اظهار كرد: يكی از موضوعات مهم بحث عبادت است كه در عبادت هم توصيه شده كه راه ميانه را داشته باشيد، عبادت را به خود تحميل نكنيد كه دلتان زده بشود؛ انسان بايد نفس خود را برای متقی شدن تمرين دهد و هر كاری كه خودسرانه و با فشار بيش از حد آغاز شود محكوم به شكست است؛ مثل وزنه برداری كه بايد پيش از برداشتن وزنه سنگين خود را برای آن آماده كند.
اين استاد سطح عالی حوزه، تصريح كرد: پيامبر اكرم(ص) در حديثی شريف فرمودند كه «انَّ هذا الدين متينٌ فَأوغل فيه برفق ولاتُبَغّضْ الی نفسك عباده الله فانّ المنبت لا أرضاً قَطَعَ ولاظهراً أبقی» يعنی دين اسلام دينی متين و معتدل است و با تندرویتان در عبادت اين دين را برای بندگان زشت جلوه ندهيد؛ همين كاری كه سلفیها انجام میدهند؛ به قول پيامبر(ع) اينگونه رفتار مثل شتر شتابناكی است كه نه سفر را طی میكند و نه كسی را به مقصد میرساند.
وی اظهاركرد: امام علی(ع) میفرمايند كه مثل معدنهايی كه بايد آرام آرام كشف شود و شكوفا شود مردم را كم كم بالا ببريد؛ انسانها را با كلام نرم به سوی دين هدايت كنيد؛ همانگونه كه در مقابل فرعون هم حضرت موسی(ع)برای هدايت او با زبان نرم با او صحبت كرد ما هم بايد شرايط را درك كنيم و از تند دوری در امور پرهيز كنيم كه نتيجه عكس به بار خواهد گذاشت.
دهسرخی يادآور شد: امروز هم در عرصه بينالمللی بايد با زبان نرم و اسلامی با ديگران معاشرت كنيم و ايستادگی بر روی محورهای اسلامی و انقلابی قطعا منافاتی با بيان درست و روش متين و صحيح و مهربانانه ندارد؛ هر چيزی در جای خود بايد مورد استفاده قرار گيرد؛ نرمش و تندی هر كدام در موضع خود بايد به شكل حكيمانه اتخاذ شود؛ حتی حضرت موسی(ع) هم در مقابل فرعون جانب اعتدال را گرفت؛ البته اين رفتار با كسانی كه شمشير را برای نابودی اسلام از رو بستهاند به شكلی ديگر بروز خواهد كرد؛ ولی به طور كلی زبان رايج و هميشگی زبان اعتدال است كه يك ضرورت است.
وی با ذكر اين مطلب كه مردم ما به امام و شهدا عشق میورزند و اگر به زبان صحيح با آنها صحبت كنيم همه آنها دلبستگی خود به امام و شهدا و رهبری را به طور واضح بيان میكنند، تصريح كرد: مردم ما عميقا ديندار و دوستدار نظام اسلامی هستند و قطعا برای دفاع از اصولی چون ولايت فقيه بزرگترين اشتباه آن است كه بخواهيم اين مباحث را به شكل سخت و شكننده با جوانان مطرح كرده و يا به شكل بدی از آن دفاع كنيم.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية اظهار كرد: شهيد مطهری در كتاب اسلام و مقتضيات زمان بيان میكند كه يكی از خاصيتهای بزرگ اسلام، اعتدال و ميانهروی است كه خداوند اسلام را به عنوان امت وسط ناميده است كه تعبير عجيب است كه امتی كه واقعا دست پرورده قرآن باشند از افراط و تفريط و كند و تند روی دور هستند؛ تربيت قرآن اعتدال را ايجاب میكند و ايشان نيز به خاطر همين نوع فكر، شهيد شدند زيرا افراطيون تحمل شنيدن چنين حرفهايی را نداشتند.
وی ادامه داد: حجتالاسلام والمسلمين روحانی شعار اعتدال را سردادند ولی نه اينكه ايشان مبداء اعتدال در نظام اسلامی باشند؛ بلكه رهبر انقلاب نمونه عينی يك رهبر بزرگ اسلامی اعتدالگراست، ولی اين شعار قطعا از سوی رييس جمهور اسلامی ايران در اين شرايط يك سرفصل جديد از انقلاب اسلامی بود و نشان داد كه اين انقلاب در دهه چهارم خود به چنان بلوغی دست يافت است كه شعار اعتدال آن در داخل و حتی در فضای بينالمللی به عنوان يك جايگاه پذيرفته شده نگريسته میشود و امروز ايران را يك كشور معتدل انقلابی كاملا اصيل اسلامی میدانند و بسياری از كارشناسان غربی هم بر اين باور هستند كه ايران با حفظ مبانی اصيل اسلامی پرچم اعتدال را نيز برافراشته كرده است.
وی ادامه داد: يكی از معارف اهل بيت(ع) در زمينه اعتدال، اعتدال در زمينه تربيت فرزند است كه محبت افراطی و سختگيری افراطی هر دو مذمت شدهاند؛ در معارف اسلامی آمده است كه هر كدام از اين دو شكل تربيت يعنی سختگيری بيش از حد و آسانگيری بيش از حد يا فرزند را بیمصرف بار میآورد و يا خانه گريز.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية افزود: يكی از وجوه اعتدال در سيره ائمه(ع) مرتبط به داستان قصاص قاتل اميرالمومنين(ع) است؛ امام علی(ع) حتی در مورد قاتل خويش نيز میفرمايند كه جانب اعتدال را بگيريد و همان كاری كه با من كرد را با او بكنيد و مبادا كه با او بدرفتاری كنيد؛ همه اين مباحث برای امروز ما درس سياسی و اجتماعی و فرهنگی است كه اگر به آنها دقيق توجه كنيم مرام سياسی و اجتماعی و اخلاقی خود را قطعا متحول خواهيم كرد.
دهسخری يادآور شد: منابع دينی ما يعنی قرآن، پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) در رابطه با پرداختن به امور دنيوی و كسب درآمد كه مسئله مورد ابتلای مردم جهان است دستور به تعادل میدهند؛ چون اگر انسان خودش را به دست هواهای نفسانی بسپارد، قدرت حرص و طمع به حدی است كه دنيا را ويران میكند و هر روز مردم بسياری برای ميل زياده خواهی جان و مال جان و مال عدهای ديگر را میگيرند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية تصريح كرد: از ديگر سوی اگر انسان در همين امورمادی هم تنبلی كند و بدون برنامهريزی عمل كند و دچار تنبلی شود، به سرعت در دام فقر میافتد و جان خود را از دست میدهد.
شهامت دهسرخی يادآور شد: پيامبر اكرم(ص) در خصوص كسب روزی و تلاش برای كار و توليد سفارشات اكيدی فرمودهاند كه يكی از آنها اين است كه ايشان فرمودند كه «مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقى كَلَّهُ عَلَى النَّاسِ، مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ یَعُول»؛ آن كس كه سربار ديگران شود، و آن كس كه نان خورانِ (عائله) خود را تأمين نكند، ملعون است؛ اين حديث گرانسنگ نيز به همين معنی است كه كسی كه كار نمیكند و سربار ديگران است نيز از دايره اعتدال خارج شده و همين خروج از دايره اعتدال باعث خروج او از رحمت الهی است.
وی گفت: خداوند در قرآن نيز در راستای انفاق در راه حق چنين خطابی دارد كه چنان دستت را باز مگذار كه روزی فقير شوی و چنان هم دندان گردی نكنيد كه جامعه فقير شود؛ اينكه انسان در راه انفاق برای خدا هلاكت خود و ديگران را در نظر بگيرد بسيار مهم است.
اين استاد سطح عالی حوزه اظهاركرد: در اظهار محبت به اهل بيت(ع) هم اعتدال داشته باشيم؛ اهل بيت(ع) از ما خواستهاند كه هيچگاه و در هيچ مرحلهای از آنها جلو نيافتيم؛ بسياری از اين جلوافتادگان بودند كه به خودرايی و خود تفسيری گرفتار شدند و به دشمن اصلی اهل بيت(ع) مبدل شدند، البته بسياری از آنها هم قصد چنين دشمنی را نداشتند ولی با اين كار به نظام ولايت ضربه زدند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية گفت: حدافراط يا تفريط از مسير امامت مشخص است كه همان امر امام است؛ در اين زمينه كسانی كه عقبتر هستند بايد به اين خيل وارد شوند و آنها كه جلوتر هستند بايد به حدود خود برگردند؛ در همين زمينه زمان غيبت هم وظيفه داريم كه در مورد ولايت فقيه چنين موضعی داشته باشيم و كسانی كه از رهبری جلوتر حركت میكنند شايد بيشتر از كسانی كه عقبتر هستند به ولايت فقيه ضربه میزنند زيرا آنها ادعای تبعيت از رهبری را میكنند ولی در عمل اين چهره را تخريب میكنند.
دهسرخی يادآور شد: امام علی(ع) بيان میدارد كه دو گروه هلاك میشوند؛ يك دوستان من كه زياده روی میكنند كه به غير حق كشيده میشود و ديگران كسانی كه نسبت به من بغض دارند كه آنها هم به غير حق میرسند، درباره من بهترين مردم كسی هستند كه راه وسط را طی میكنند.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية اظهار كرد: يكی از موضوعات مهم بحث عبادت است كه در عبادت هم توصيه شده كه راه ميانه را داشته باشيد، عبادت را به خود تحميل نكنيد كه دلتان زده بشود؛ انسان بايد نفس خود را برای متقی شدن تمرين دهد و هر كاری كه خودسرانه و با فشار بيش از حد آغاز شود محكوم به شكست است؛ مثل وزنه برداری كه بايد پيش از برداشتن وزنه سنگين خود را برای آن آماده كند.
اين استاد سطح عالی حوزه، تصريح كرد: پيامبر اكرم(ص) در حديثی شريف فرمودند كه «انَّ هذا الدين متينٌ فَأوغل فيه برفق ولاتُبَغّضْ الی نفسك عباده الله فانّ المنبت لا أرضاً قَطَعَ ولاظهراً أبقی» يعنی دين اسلام دينی متين و معتدل است و با تندرویتان در عبادت اين دين را برای بندگان زشت جلوه ندهيد؛ همين كاری كه سلفیها انجام میدهند؛ به قول پيامبر(ع) اينگونه رفتار مثل شتر شتابناكی است كه نه سفر را طی میكند و نه كسی را به مقصد میرساند.
وی اظهاركرد: امام علی(ع) میفرمايند كه مثل معدنهايی كه بايد آرام آرام كشف شود و شكوفا شود مردم را كم كم بالا ببريد؛ انسانها را با كلام نرم به سوی دين هدايت كنيد؛ همانگونه كه در مقابل فرعون هم حضرت موسی(ع)برای هدايت او با زبان نرم با او صحبت كرد ما هم بايد شرايط را درك كنيم و از تند دوری در امور پرهيز كنيم كه نتيجه عكس به بار خواهد گذاشت.
دهسرخی يادآور شد: امروز هم در عرصه بينالمللی بايد با زبان نرم و اسلامی با ديگران معاشرت كنيم و ايستادگی بر روی محورهای اسلامی و انقلابی قطعا منافاتی با بيان درست و روش متين و صحيح و مهربانانه ندارد؛ هر چيزی در جای خود بايد مورد استفاده قرار گيرد؛ نرمش و تندی هر كدام در موضع خود بايد به شكل حكيمانه اتخاذ شود؛ حتی حضرت موسی(ع) هم در مقابل فرعون جانب اعتدال را گرفت؛ البته اين رفتار با كسانی كه شمشير را برای نابودی اسلام از رو بستهاند به شكلی ديگر بروز خواهد كرد؛ ولی به طور كلی زبان رايج و هميشگی زبان اعتدال است كه يك ضرورت است.
وی با ذكر اين مطلب كه مردم ما به امام و شهدا عشق میورزند و اگر به زبان صحيح با آنها صحبت كنيم همه آنها دلبستگی خود به امام و شهدا و رهبری را به طور واضح بيان میكنند، تصريح كرد: مردم ما عميقا ديندار و دوستدار نظام اسلامی هستند و قطعا برای دفاع از اصولی چون ولايت فقيه بزرگترين اشتباه آن است كه بخواهيم اين مباحث را به شكل سخت و شكننده با جوانان مطرح كرده و يا به شكل بدی از آن دفاع كنيم.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) العالمية اظهار كرد: شهيد مطهری در كتاب اسلام و مقتضيات زمان بيان میكند كه يكی از خاصيتهای بزرگ اسلام، اعتدال و ميانهروی است كه خداوند اسلام را به عنوان امت وسط ناميده است كه تعبير عجيب است كه امتی كه واقعا دست پرورده قرآن باشند از افراط و تفريط و كند و تند روی دور هستند؛ تربيت قرآن اعتدال را ايجاب میكند و ايشان نيز به خاطر همين نوع فكر، شهيد شدند زيرا افراطيون تحمل شنيدن چنين حرفهايی را نداشتند.
وی ادامه داد: حجتالاسلام والمسلمين روحانی شعار اعتدال را سردادند ولی نه اينكه ايشان مبداء اعتدال در نظام اسلامی باشند؛ بلكه رهبر انقلاب نمونه عينی يك رهبر بزرگ اسلامی اعتدالگراست، ولی اين شعار قطعا از سوی رييس جمهور اسلامی ايران در اين شرايط يك سرفصل جديد از انقلاب اسلامی بود و نشان داد كه اين انقلاب در دهه چهارم خود به چنان بلوغی دست يافت است كه شعار اعتدال آن در داخل و حتی در فضای بينالمللی به عنوان يك جايگاه پذيرفته شده نگريسته میشود و امروز ايران را يك كشور معتدل انقلابی كاملا اصيل اسلامی میدانند و بسياری از كارشناسان غربی هم بر اين باور هستند كه ايران با حفظ مبانی اصيل اسلامی پرچم اعتدال را نيز برافراشته كرده است.
