نقش انسان و جریان موهبتها در زندگی
گروه فعالیتهای قرآنی: در آیات قرآن به صراحت به نقش تعیینکننده انسان در برخوداری و یا محرومیت او از موهبتهای الهی تأکید شده است، به گفته مفسران لطف و نعمت خدا ابتدائاً و بدون سبب شامل حال انسان میشود اما خداوند بدون سبب نعمتی را باز پس نمیگیرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، اگر با قرآن کریم و شیوه بیان مفاهیم آن آشنایی مختصری داشته باشیم درمییابیم یکی از ویژگیهای بارز آیات این کتاب آسمانی، تکرار برخی مفاهیم مهم و تعیینکننده در جاهای مختلف است. از این رو، در این متن، سخن از موضوعی به میان آمده است که بسیار شنیده و صحت آن را تأیید کردهایم.
ویژگی موضوعاتی از این دست آن است که در مراتب بعد که با آنها مواجه میشویم، به جهت پذیرش اولیه، بی آنکه احساس کنیم نیاز به تأمل و تعمق بیشتر دارند، از آنها میگذریم و زمانی را به میزان بررسی اثرگذاری این مفهوم در جهتگیری فکری و عملی خود اختصاص نمیدهیم. باید توجه داشت این تذکرات و تکرارها میتواند برای نفوذ این مفاهیم نظری به عرصه عمل و تبدیل آنها به جهتگیریهای مستمر عملی در زندگی باشد؛ چنانکه گفتهاند: «کارهای روحی با جهتگیری روح و ارادههای مستمر عملی میشود».
در قرآن کریم که آیات خداوند سبحان و روشنترین راهها در ره یابی انسان به مسیر صحیح در زندگی است، آیاتی وجود دارد که نقش بزرگ و چه بسا گمشده انسان را در تعیین سرنوشت خود به او یادآور میشود؛ آیه 11 سوره رعد در این زمینه بسیار مورد توجه است: «إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ»: در حقیقت خدا حال قومى را تغییر نمىدهد تا آنان حال خود را تغییر دهند.
مشابه این مفهوم در آیه 53 سوره مبارکه انفال نیز آمده است. این آیه شریفه قائل به توانایی و اختیار انسان در ایجاد تغییر و دگرگونى در زندگی خویش است و بیان میکند، لطف و یا عذاب خداوند بیمقدمه شامل حال انسان نمیشود. علامه طباطبایی در تفسیر این آیه مینویسند: و این جمله چکیدهاش این است که خداوند چنین حکم رانده و حکمش را حتمی کرده که نعمتها و موهبتهایی که به انسان میدهد مربوط به حالات نفسانی خود انسان باشد که اگر آن حالات موافق با فطرتش جریان یافت آن نعمتها و موهبتها هم جریان داشته باشد.
همچنین آیتاللهالعظمی جوادی آملی در اینباره چنین اظهار میکند: سنت ثابت الهی آن است که هرگز نعمتی را که به گروهی داد تغییر ندهد، مگر اینکه فرد متنعم(برخوردار) در فضای اعتقادی و اخلاقی خود تغییر روش بدهد. ایشان بر اساس این آیه قانونی را یادآوری میکند که آن را چنین بیان کرده است: لطف خدا سبب خارج نمیخواهد و بی سبب، نعمت را میدهد، چون خود خداوند مبدأ کَرَم و جود است؛ اما قهر خدا بدون سبب، نعمتی را باز پس نمیگیرد.
