استنادات قرآنی قیام امام حسین(ع)/ 1
برخی از استنادات قرآنی قیام سیدالشهدا(ع)
گروه فعالیتهای قرآنی: عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد، ابراز کرد: امام حسین(ع) در قیام خود اهداف متعددی را پیگیری میکردند که برقراری حکومت الهی، نجات بشریت از جهالت، امر به معروف و نهی از منکر از جمله آنها است که ریشه در قرآن دارد.
محسن دیمهکار، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، ضمن تشریح برخی از علل و اهداف قیام امام حسین(ع) براساس قرآن کریم، افزود: آنگونه که در متون ادعیه و از جمله در زیارت اربعین آمده است، امام حسین(ع) خود را اهداءکننده خون در راه رفع جهل معرفی میکند و این موضوع در کتب حدیثی تشیع نیز موجود است و مبنایی قرآنی دارد.
وی با بیان اینکه هر رفتار و حرکت حضرت اباعبدالله(ع) را میتوان به عنوان نمودی از رفتار یک انسان کامل معرفی کرد، اضافه کرد: همه این رفتارها و حرکات به صورت ریشهای انجام شده و ایشان سعی در زنده شدن جامعه با از بین بردن ریشه جهل داشتند، زیرا گمراهی مردم نیز ناشی از همین جهل بود که مصداقی برای آیه «قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، بگو اين است راه من كه من و هر كس پيروى ام كرد با بينايى به سوى خدا دعوت مى كنيم و منزه است خدا و من از مشركان نيستم»(108/یوسف)، است.
اوج امر به معروف در مقابل قدرت گرفتن فساد
این استاد دانشگاه با اشاره به اوجگیری فساد و بدعت در عصر امام حسین(ع) و زوال ارزشها و سنتهای الهی در آن زمان، افزود: امر به معروف و نهی از منکر روشی بود که امام حسین(ع) برای مقابله با این اوضاع به کار گرفت و آن را با تمام همت و داشته خود به نمایش گذاشت، حتی در این مسیر خانواده خود را همراه کرد تا اهداف و سنن الهی که در آیات قرآن به آنها اشاره شده را پیگیری کند.
وی با بیان اینکه کفر علنی یزید مقابله با او را غیر قابل انکار میکرد، افزود: آیه 59 سوره فرقان، «فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ، اما كسانى كه ستم كرده بودند [آن سخن را] به سخن ديگرى غير از آنچه به ايشان گفته شده بود تبديل كردند و ما [نيز] بر آنان كه ستم كردند به سزاى اينكه نافرمانى پيشه كرده بودند عذابى از آسمان فرو فرستاديم»، به خوبی مبارزه امام حسین(ع) در برابر دستگاه یزید را تبیین و پشتوانه قرآنی این قیام را نافرمانی از خداوند عالم بیان میکند.
دیمهکار ادامه داد: سیدالشهدا(ع) با انجام تمام مراتب امر به معروف و نهی از منکر و تحقق آن در بالاترین درجه، با دادن جان خود مقوله امر به معروف و نهی از منکر را به عنوان یک فرهنگ به جامعه معرفی کرد و اهدافی مانند اصلاح دین رسول خدا که در راستای همان جهلزدایی است را نیز به مقصود خود رساند و نشان داد که در این راه حتی باید هجرت کرد تا بتوان پیام حق را رساند.
اصلاح جامعه در قرآن و عمل امام حسین(ع)
وی به آیه 88 سوره هود «قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ، گفت اى قوم من بينديشيد اگر از جانب پروردگارم دليل روشنى داشته باشم و او از سوى خود روزى نيكويى به من داده باشد [آيا باز هم از پرستش او دست بردارم] من نمىخواهم در آنچه شما را از آن باز مىدارم با شما مخالفت كنم [و خود مرتكب آن شوم] من قصدى جز اصلاح [جامعه] تا آنجا كه بتوانم ندارم و توفيق من جز به [يارى] خدا نيست بر او توكل كردهام و به سوى او بازمى گردم»، اشاره و گفت: براساس این آیه، سیدالشهدا(ع) با هدف اصلاح دین جد خود امر به معروف را متجلی ساخت.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه انسان کامل در نظام آفرینش تمام کارها را به صورت درست انجام میدهد، افزود: آیه دوم سوره ملک «الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ، همانكه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد و اوست ارجمند آمرزنده»، بر شخصیت ائمه(ع) تطبیق دارد و این بزرگواران مصداق «العالم بزمانه» هستند، به طوری که حرکات و رفتار حضرت در واقعه کربلا به وضوح نشان میدهد که یک شخصیت کامل چگونه تمام تلاش خود را برای رسیدن به اهداف الهی به کار میگیرد.
دیمهکار با اشاره به اینکه همه ائمه(ع) یک هدف را که همان پیادهسازی اسلام ناب است دنبال میکردند، گفت: گاهی روشها در رسیدن به هدف متفاوت است، مثل اینکه روش مبارزه ائمه(ع) با یکدیگر تفاوت دارد و یکی با صلح به ادامه مسیر میپردازد و دیگری با پذیرش ولایتعهدی و یکی هم با قیام و مبارزه نظامی، که البته در مبارزه غیرنظامی نیز نباید فعالیت ائمه(ع) را نادیده گرفت و آنان را خانهنشین معرفی کرد.
صلح امام حسن(ع) فرصتی برای تربیت قوا
وی با بیان اینکه صلح امام حسن(ع) نمونهای از جهلزدایی و تعلیم و تربیت امت بود، ادامه داد: این یک روشنگری و آمادهسازی جهت مقابله و قیامی بود که در زمان امام حسین(ع) به وقوع پیوست و باید توجه کرد که خود سیدالشهدا(ع) نیز نزدیک به 10 سال مسئله صلح را ادامه دادند تا اینکه مرگ معاویه فرا رسید و یزید شرایط متفاوتی در حکومت ایجاد کرد.
دیمهکار اضافه کرد: حکومتداری یکی از ظرفیتهای مهم و مناسب در پیادهسازی اسلام و پیگیری اهداف از این طریق است، اما این موارد از اهداف اصلی قیام امام حسین(ع) نبود، در واقع ایشان با قیام خود هدفهای اصلی را که همان جهلزدایی، احیای سنت امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه با باطل و افشای چهره حقیقی کفار و منافقان، اجرای عدالت و حمایت از مظلوم است را به ظهور رساندند.
وی با بیان اینکه رجعت پس از ظهور امام زمان(عج) آخرین تکه از پازل عاشورا را رقم میزد، ابراز کرد: حکومت امام حسین(ع) در آن زمان محقق میشود و حکومتداری، همان هدف غیر اصلی که به ظاهر در سال 61 هجری قمری محقق نشد، بنا بر اسناد و متون دینی شیعه در زمان رجعت به وقوع خواهد پیوست تا اقدامات امامحسین(ع) به صورت کامل متجلی شود.
وی با بیان اینکه هر رفتار و حرکت حضرت اباعبدالله(ع) را میتوان به عنوان نمودی از رفتار یک انسان کامل معرفی کرد، اضافه کرد: همه این رفتارها و حرکات به صورت ریشهای انجام شده و ایشان سعی در زنده شدن جامعه با از بین بردن ریشه جهل داشتند، زیرا گمراهی مردم نیز ناشی از همین جهل بود که مصداقی برای آیه «قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، بگو اين است راه من كه من و هر كس پيروى ام كرد با بينايى به سوى خدا دعوت مى كنيم و منزه است خدا و من از مشركان نيستم»(108/یوسف)، است.
اوج امر به معروف در مقابل قدرت گرفتن فساد
این استاد دانشگاه با اشاره به اوجگیری فساد و بدعت در عصر امام حسین(ع) و زوال ارزشها و سنتهای الهی در آن زمان، افزود: امر به معروف و نهی از منکر روشی بود که امام حسین(ع) برای مقابله با این اوضاع به کار گرفت و آن را با تمام همت و داشته خود به نمایش گذاشت، حتی در این مسیر خانواده خود را همراه کرد تا اهداف و سنن الهی که در آیات قرآن به آنها اشاره شده را پیگیری کند.
وی با بیان اینکه کفر علنی یزید مقابله با او را غیر قابل انکار میکرد، افزود: آیه 59 سوره فرقان، «فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ، اما كسانى كه ستم كرده بودند [آن سخن را] به سخن ديگرى غير از آنچه به ايشان گفته شده بود تبديل كردند و ما [نيز] بر آنان كه ستم كردند به سزاى اينكه نافرمانى پيشه كرده بودند عذابى از آسمان فرو فرستاديم»، به خوبی مبارزه امام حسین(ع) در برابر دستگاه یزید را تبیین و پشتوانه قرآنی این قیام را نافرمانی از خداوند عالم بیان میکند.
دیمهکار ادامه داد: سیدالشهدا(ع) با انجام تمام مراتب امر به معروف و نهی از منکر و تحقق آن در بالاترین درجه، با دادن جان خود مقوله امر به معروف و نهی از منکر را به عنوان یک فرهنگ به جامعه معرفی کرد و اهدافی مانند اصلاح دین رسول خدا که در راستای همان جهلزدایی است را نیز به مقصود خود رساند و نشان داد که در این راه حتی باید هجرت کرد تا بتوان پیام حق را رساند.
اصلاح جامعه در قرآن و عمل امام حسین(ع)
وی به آیه 88 سوره هود «قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ، گفت اى قوم من بينديشيد اگر از جانب پروردگارم دليل روشنى داشته باشم و او از سوى خود روزى نيكويى به من داده باشد [آيا باز هم از پرستش او دست بردارم] من نمىخواهم در آنچه شما را از آن باز مىدارم با شما مخالفت كنم [و خود مرتكب آن شوم] من قصدى جز اصلاح [جامعه] تا آنجا كه بتوانم ندارم و توفيق من جز به [يارى] خدا نيست بر او توكل كردهام و به سوى او بازمى گردم»، اشاره و گفت: براساس این آیه، سیدالشهدا(ع) با هدف اصلاح دین جد خود امر به معروف را متجلی ساخت.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه انسان کامل در نظام آفرینش تمام کارها را به صورت درست انجام میدهد، افزود: آیه دوم سوره ملک «الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ، همانكه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد و اوست ارجمند آمرزنده»، بر شخصیت ائمه(ع) تطبیق دارد و این بزرگواران مصداق «العالم بزمانه» هستند، به طوری که حرکات و رفتار حضرت در واقعه کربلا به وضوح نشان میدهد که یک شخصیت کامل چگونه تمام تلاش خود را برای رسیدن به اهداف الهی به کار میگیرد.
دیمهکار با اشاره به اینکه همه ائمه(ع) یک هدف را که همان پیادهسازی اسلام ناب است دنبال میکردند، گفت: گاهی روشها در رسیدن به هدف متفاوت است، مثل اینکه روش مبارزه ائمه(ع) با یکدیگر تفاوت دارد و یکی با صلح به ادامه مسیر میپردازد و دیگری با پذیرش ولایتعهدی و یکی هم با قیام و مبارزه نظامی، که البته در مبارزه غیرنظامی نیز نباید فعالیت ائمه(ع) را نادیده گرفت و آنان را خانهنشین معرفی کرد.
صلح امام حسن(ع) فرصتی برای تربیت قوا
وی با بیان اینکه صلح امام حسن(ع) نمونهای از جهلزدایی و تعلیم و تربیت امت بود، ادامه داد: این یک روشنگری و آمادهسازی جهت مقابله و قیامی بود که در زمان امام حسین(ع) به وقوع پیوست و باید توجه کرد که خود سیدالشهدا(ع) نیز نزدیک به 10 سال مسئله صلح را ادامه دادند تا اینکه مرگ معاویه فرا رسید و یزید شرایط متفاوتی در حکومت ایجاد کرد.
دیمهکار اضافه کرد: حکومتداری یکی از ظرفیتهای مهم و مناسب در پیادهسازی اسلام و پیگیری اهداف از این طریق است، اما این موارد از اهداف اصلی قیام امام حسین(ع) نبود، در واقع ایشان با قیام خود هدفهای اصلی را که همان جهلزدایی، احیای سنت امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه با باطل و افشای چهره حقیقی کفار و منافقان، اجرای عدالت و حمایت از مظلوم است را به ظهور رساندند.
وی با بیان اینکه رجعت پس از ظهور امام زمان(عج) آخرین تکه از پازل عاشورا را رقم میزد، ابراز کرد: حکومت امام حسین(ع) در آن زمان محقق میشود و حکومتداری، همان هدف غیر اصلی که به ظاهر در سال 61 هجری قمری محقق نشد، بنا بر اسناد و متون دینی شیعه در زمان رجعت به وقوع خواهد پیوست تا اقدامات امامحسین(ع) به صورت کامل متجلی شود.
مطالب مرتبط
