ترجمه قرآن نوعی تفسیر به شمار میرود
گروه فعالیتهای قرآنی - نویسنده اثر «ترجمه ادبی و زیباییشناسانه قرآن کریم» گفت: هر ترجمهای نوعی تفسیر هم به شمار میرود، چون معنا از صافی ذهن مترجم میگذرد و خواه یا ناخواه از سلیقه ادبی او تأثیر میپذیرد. انتخاب کلمات، ترکیببندی جملات، حال و هوای روحی خود مترجم در لحظه ترجمه و... بر ترجمه اثر میگذارد و شاید نوعی تفسیر هم بشمار رود و نمیتوان گفت یک ترجمه خالص است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، کمالالدین غراب، مترجم و پژوهشگر قرآنی شامگاه گذشته، 29 آذر ماه در آیین رونمایی از اثر خود به نام «ترجمه ادبی و زیباییشناسانه قرآن کریم» که با حضور جمعی از مسئولان استانی و کشوری در جهاد دانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: هر ترجمه جدیدی از قرآن بیشک وامدار ترجمههای پیش از خود است. این ترجمه نیز چنین است. اگر مترجمی ترجمههای گذشته را بررسی نکند، کار غیرعلمی کرده و من هم ترجمههای آقای مجتبوی، ترجمههای استادولی و ترجمههایی از قرون چهارم و پنجم و را مطالعه و از همه آنها استفاده کردم و وامدار همه آنها هستم چرا که معتقدم راهنمای بزرگی در ترجمه بشمار میرود.
وی ادامه داد: ترجمههای قرآن، عصری و نثری هستند. به تناسب گذر زمان و ذائقه فرهنگی نثر و به تعبیر ادبیات، تعامل میان فرهنگهای مختلف ایجاب میکند که ترجمههای جدیدی ارائه شود. هر ترجمهای هم شاید یک دوره خاصی داشته باشد و وقتی دوره آن سپری شد، لازم است که ترجمههای جدیدی به میدان بیایند.
نیاز به ترجمههای جدیدتر
غراب خاطرنشان کرد: بنابراین به دلیل تغییراتی که در زبان معیار ایجاد میشود و بر اثر گسترش تعاملات میان ملتها و اینکه زبان معیار دستخوش تغییر است، نیاز به ترجمههای جدیدتر و همخوانتر با زبان معیار هم به وجود میآید.
وی با بیان اینکه ترجمه قرآن از دشوارترین کارهاست، افزود: نمیتوان به سادگی در این وادی گام نهاد؛ هم توفیق الهی میخواهد که منت پذیر آن هستیم و هم اینکه بدون هیچگونه تردیدی اشتباهاتی در آن پیدا میشود و ما چون نسبی و انسانهای ناقصی هستیم، قطعاً در کارهایمان نقص دیده میشود و تلاش میکنیم این اشتباهات کاهش یابد.
معنا از صافی ذهن مترجم میگذرد
این مترجم و پژوهشگر قرآن کریم عنوان کرد: هر ترجمهای نوعی تفسیر هم بشمار میرود چون معنا از صافی ذهن مترجم میگذرد و خواه یا ناخواه از سلیقه ادبی او تأثیر میپذیرد. انتخاب کلمات، ترکیببندی جمله، حال و هوای روحی خود مترجم در لحظه ترجمه و...، بر ترجمه اثر میگذارد و میتوانیم بگوییم شاید نوعی تفسیر هم هست و نمیتوان گفت فقط ترجمه خالص است.
غراب بیان کرد: ما ترجمه تحتاللفظی، ترجمه تفسیری، ترجمه گسسته یا نیمه پیوسته و ترجمه پیوسته داریم؛ منظور از ترجمه گسسته، ترجمههایی هستند که مترجم نظر به پیوستگی میان آیات ندارد و در عین حال تلاش میکند از ترجمه تحتاللفظی هم دوری کند و به معنای روان و واضحی از آیات رسیده. این نوع ترجمهها از انقلاب اسلامی به بعد رایج شدهاند.
وی گفت: در ترجمههای پیوسته، مترجم تلاش میکند که نه تنها بخشهایی از یک آیه را باز نماید، بلکه در پی این است ارتباط و پیوستگی آن آیه را با آیههای قبل نشان دهد، البته به گونهای که خللی در معنای آیات ایجاد نشود، پیوستگی ظاهری را در پی داشته باشد. در این نوع ترجمهها شماره آیه، پایان آیه میآید.
دقت در استفاده از واژگان معادل فارسی
این پژوهشگر قرآن افزود: ترجمه بنده از نوع اخیر است؛ به این معنا که تلاش شد پیوستگی میان آیات را باز و روشن کنیم و بدون ایجاد خلل در معنا از نظر ادبی زیبا و جذاب باشد. در انتخاب لغات و کلمات به ویژه واژگان معادل فارسی دقت و در این راستا از اندکی باستانگرایی هم استفاده شده است. فارسیگرایی نیز به این معنا نیست که از کلمات مهجور بهره برده باشیم، در تلاش بودیم کسانی که اهل ذوق و ادب هستند، این ترجمه را بپسندند و لذت ببرند.
غراب عنوان کرد: از ویژگیهای دیگر این ترجمه افزودن پینوشتهایی برای هر سوره بنا به ضرورت که حدود 150 صفحه و شامل چند بحث است. نخست مباحث لغوی، دیگر توضیحاتی درباره اینکه چرا فلان کلمه را برای ترجمه برگزیدیم و در همان پینوشت استدلال مربوطه بیان شده است، همچنین بیان برخی شان نزولها نیز از دیگر ویژگیهای این ترجمه بهشمار میرود. در مجموع 1461 ارجاع دارد و اگر حدود 461 مورد آن را تکراری و کماهمیت بدانیم، پینوشت این اثر حاوی 1000 نکته قابل توجه است.
وی افزود: این کار بدون هیچ حمایت مالی به چاپ رسیده است و همه زحمات آن برعهده جهاددانشگاهی بود. امیدوار هستیم این اثر به چاپ دوم نیز برسد. این چاپ هم ویژگیهایی دارد که به خصوص در متن ادبیاش خوشخوان شده است.
انتهای پیام
