القائات شوم شیطانی چگونه در جان آدمی رخنه می‌کند

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاة، شامگاه گذشته، 6 شهریورماه در نشستی مجازی با عنوان «مؤلفه‌های تقوا» که به همت مؤسسه فرهنگی بیان هدایت نور برگزار شد، اظهار کرد: خداوند به انسان یک نوع توانمندی داده است تا بتواند به گونه‌ای عمل و رفتار کند که تمام مؤلفه‌های تقوا را در جان خود شکوفا و دریافت‌های خود را نیز الهی و رحمانی کند و در مقابل نیز درب وجودی خود را بر روی وسوسه‌های شیطانی ببندد و این راز موفقیت انسانی است که به تقوا می‌رسد.

وی افزود: این در حالی است که در همین راستا خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «رستگاری از آن کسی است که جان خویش را پیرایش کند و رفتارهای خود را به گونه‌ای کنترل کند که دریافت‌هایی که می‌گیرد دریافت‌های پسندیده‌ای باشد و اجازه نفوذ وسوسه‌های شیطانی و افکار شوم را به خود، ندهد».

این مفسر قرآن بیان کرد: هنگامی‌که آدمی در مسیر تهذیب و تربیت نفس قرار می‌گیرد، در راستای تزکیه و پالایش نفس خود قدم بر می‌دارد و وجود خود را به تربیت الهی می‌سپارد و به تدریج این وسوسه‌های شیطانی از جان او کاسته می‌شود و اگر وسوسه‌های شیطانی هم به سراغ او بروند، اینچنین انسانی که به این مرحله از تقوا رسیده است به صورت کاملاً هوشیارانه چنین پیشنهادات شیطانی را رد می‌کند و در تمام طول زندگی خود نیز اجازه نمی‌دهد که افکار شوم در ذهن او رخنه کند. همواره چنین افرادی در تمام زندگی خود تلاش دارند تنها رضای خداوند و بندگان او را به دست آورند.

انصاری در ادامه تصریح کرد: اما هنگامی‌که انسانی میدان وجودی خود را باز نگاه می‌دارد و اجازه می‌دهد تا افکار شوم شیطانی در وجود او راه یابند در نتیجه به تدریج الهامات وجودی او از بین می‌روند، القائات شوم شیطانی در جان آدمی رخنه می‌کنند و این‌چنین انسانی همواره در طول زندگی خود تلاش می‌کند تا به شهوات درونی و افکار پلید وجودی خود پاسخ دهد. این است قصه انسان‌شناسی در قرآن که تصویری از انسان‌ها و جامعه بشری از دیرباز تا کنون را برای ما بیان کرده است.

صاحب تفسیر مشکاة گفت: در این میان یکی از وسوسه‌های شیطانی که در بسیاری از مواقع در ذهن ما القا می‌شود این است که زمانی‎که می‌خواهیم در حوزه مسائل اقتصادی به دیگران کمک کنیم، شیطان در ذهن ما اینگونه القا می‌کند که در هزینه کردن مراقب باش که در حقیقت با این وسوسه خود به نوعی ما را به خساست دعوت می‌کند و ما را از فرداهای بعد آنچنان می‌ترساند که دست‌های ما بسته می‌شود و در نهایت هم باعث می‌شود که خیری از آدمی به کسی نرسد.

انصاری ادامه داد: در حقیقت شیطان تمام شیوه‌های مختلف نفسانیت را برای رهایی انسان از نفس خود به کار می‌گیرد و او را به این راه دعوت می‌کند، اما این در حالی است که پیامبرانی هم هستند که بر خلاف این پیشنهادات و دعوت‌ها عمل می‌کنند و برای ما معرفت و فضل را بیان و ما را به این راه دعوت می‌کنند، اما مسئله این است که ما چرا وعده خدا و راهنمایی‌های پیامبران را نمی‌پذیریم و وعده منکر شیطان را می‌پذیریم؟

وی افزود: در مقابل این مسئله باید گفت که ما اینگونه هستیم که به نسخه اصلی آفرینش که خداوند متعال است و پس از آن نیز پیامبران، اعتمادی نداریم و از آن‌ها استفاده نمی‌کنیم.

این مفسر قرآن کریم در پایان خاطرنشان کرد: اما در این میان باید به نکته‌ای اشاره کنم و آن اینکه یکی از مواردی که به طرز عجیبی در وجود ما انسان‌ها تأثیرگذار بوده و البته بسیار هم ویرانگر، موضوعی تحت عنوان فرافکنی است، بدین منظور که برخی از ما انسان‌ها، اشتباهات، شکست‌ها و میل به انحرافات خود را از عوامل بیرونی بدانیم و به نوعی به دنبال این هستیم که عاملی برای توجیه چنین رفتارهای خود پیدا و انتخاب کنیم.