یادآوری نصرت الهی؛ راهکار غلبه بر ناامنی روانی ناشی از جنگ
حجتالاسلام والمسلمین مجید فاطمیارفع گفت: براساس آیات قرآن، ترس از دشمن نباید بیش از ترس از خدا باشد؛ چراکه ناامنی نوعی آزمایش برای تشخیص صابران از سست ایمانان است. تنها راه غلبه بر ترسهای روحی ناشی از جنگ، تغییر نگرش توحیدی، امید و یادآوری نصرت الهی است.
از منظر قرآن، وجود عامل ترس برای انسان امری معقول و پذیرفتهشده است، اما نباید به درجهای برسد که ایمان را زایل کند؛ چراکه انسان موحد باید بداند قادر مطلق در این جهان تنها خداوند متعال است و در شرایط جنگی نیز میتوان به او تکیه کرد.
وجود ترسها و ناامنیهای روحی برای انسان، نوعی آزمایش بهمنظور محکزدن ایمان اوست. انسان باایمان برای غلبه بر این شرایط، به خداوند حکیم پناه میبرد و دل در گرو مفاهیم معنوی و توحیدی میسپارد؛ زیرا با تکیه بر نگاه مادی، تنها از قدرت دشمن خواهد ترسید، اما تکیه بر نگرش توحیدی و الهی، نصرت الهی را بهدنبال دارد. بنابراین، نقش ایمان و توکل در ایجاد آرامش روانی در شرایط جنگی، امری محسوس است و خداوند قطعاً پاسخ توکلکنندگان را میدهد.
در همین خصوص خبرنگار ایکنای خراسانرضوی، گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین مجید فاطمیارفع، پژوهشگر دینی، انجام داده است که در ادامه میخوانیم؛
ایکناـ قرآن، ترس از آینده و ناامنی روحی در شرایط جنگی را چگونه بیان و تحلیل میکند؟
قرآن با واقعبینی، ضعف نفسانی انسان در برابر خوف و ناامنی را میپذیرد، اما آنرا به چالش ایمان تبدیل میکند. در شرایط جنگ، گاهی ترس چنان شدت میگیرد که «تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا»، یعنی گمانهای نادرست درباره خدا شکل میگیرد. تحلیل قرآن این است که منشأ اصلی ترس، ضعف ایمان و غفلت از قدرت مطلق الهی است.
خداوند در آیه ۱۶ سوره «توبه»، ناامنی را نوعی آزمایش برای تشخیص صابران از سست ایمانان معرفی میکند. همچنین در آیات جهاد تأکید میشود که ترس از دشمن نباید بیش از ترس از خدا باشد. در مجموع، قرآن ترس از آینده را ناشی از نگاه مادی به قدرت دشمن میداند و راهحل را در تغییر نگرش توحیدی و یادآوری نصرت الهی معرفی میکند.
ایکناـ چه آیاتی برای تقویت اطمینان قلبی در شرایط اضطراب و نگرانی در جنگ، بیشترین ظرفیت آرامشبخشی و کاهش اضطراب را دارند؟
آیات متعددی در قرآن ظرفیت فوقالعادهای برای ایجاد آرامش دارند. آیةالکرسی(بقره/ ۲۵۵) با ترسیم احاطه کامل خداوند بر جهان، یکی از بزرگترین منابع امنیت روحی است.
آیه «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» نیز مستقیماً به سازوکار آرامشبخشی اشاره دارد. در بحبوحه جنگ، آیات «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِینَ اتَّقَوْا» و «وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ» اطمینان از همراهی خدا را القا میکنند.
همچنین آیه «فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ» ترس از غیر خدا را مهار میکند. علاوه بر این، آیه ۹ سوره زمر «أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ...» و آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره فجر، با یادآوری بازگشت به سوی خدا، اضطراب وجودی را کاهش میدهند. تمامی این آیات با ایجاد پیوند قلبی با خداوند، نگرانی را به اطمینان تبدیل میکنند.
ایکناـ نقش ایمان و توکل در کاهش ترسهای روحی در شرایط جنگی چیست و خداوند چگونه پاسخ توکلکنندگان را میدهد؟
ایمان در شرایط جنگ، چارچوب معنایی را تغییر میدهد؛ مرگ را شهادت، سختی را زمینهساز رشد و دشمن را ابزار قدرت الهی میبیند. توکل، به معنای سپردن امور به خدا همراه با انجام وظیفه، عامل اصلی خنثیسازی ترس است.
قرآن در اینباره میفرماید: «وَ تَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ وَکَفَى بِاللَّهِ وَکِیلًا»؛ یعنی توکل کافی است. خداوند نیز پاسخ توکلکنندگان را به چند صورت بیان میکند: نخست، «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ» که نشاندهنده محبت الهی است؛ دوم، کفایت و حمایت مستقیم: «أَلَیْسَ اللَّهُ بِکَافٍ عَبْدَهُ»؛ سوم، نصرت و پیروزی: «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ»؛ و چهارم، آرامش قلبی و سکینه: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ».
در این آیات، خداوند با جایگزینی سکینه بهجای اضطراب و تضمین پیروزی یا عاقبتبهخیری، پاسخ عملی به توکل را بیان میکند.
انتهای پیام
