Nabii Isa (Yesu) alizaliwa Iraq, siyo Bethlehem, asema mwanazuoni wa Kiiraqi
Sheikh Jalaluddin Sagheer aliandika makala akisema mtazamo huu unaendana zaidi na ushahidi wa Qur’ani Tukufu na riwaya za Kishia. Mwanazuoni huyu mashuhuri aliandika makala hiyo kujibu swali kuhusu mahali alipozaliwa Nabii Isa (AS), akieleza kwa masikitiko kwamba wanazuoni wengi wa Kiislamu wamepuuza data za kijiografia zilizotolewa na Qur’ani Tukufu kuhusu kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS), na wengi wao wamekubali simulizi za Kikristo katika jambo hili.
Qur’ani inapozungumzia kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS), inataja mitende na tende mbichi. Lakini Palestina kwa ujumla, na Bethlehem hasa, haikuwa na mitende wakati huo. Inaelezwa kwamba mtende wa kwanza kupandwa katika eneo hilo ulikuwa ni wa Hazrat Hashim, babu wa Mtume Muhammad (SAW), huko Gaza. Katika safari za kila mwaka za Quraysh kuelekea Shamu, Hashim alikuwa akikota mbegu za tende njiani na kuzipanda Gaza. Ndiyo maana Gaza ikaitwa Gaza Hashim.
Wanazuoni wengi pia wamepuuza umuhimu wa maneno mawili “mbali” na “mashariki” yaliyotajwa katika aya za Surah Maryam. Maneno haya yanaonyesha wazi kuwa Maryam (AS) alihama kutoka makazi yake na kuelekea mashariki, mbali na alipoishi awali. Watafiti pia wamepuuza maneno ya Maryam (AS) aliposema: “Laiti ningalikufa kabla ya haya”, na athari zake katika kuendelea kukaa pale au kukimbia. Aidha, simulizi ya mto uliotiririka chini ya miguu ya Maryam (AS) imepuuzwa.
Takwimu na ushahidi wote unaonesha kuwa kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS) katika Bethlehem halikuwa jambo linalowezekana. Hata hivyo, tunaweza kusema kwamba Bethlehem huenda ikawa mahali pa kwanza ambapo Nabii Isa (AS) alionekana baada ya mama yake kurejea Palestina akitokea Iraq.
Hadithi zinatofautiana katika kutaja mahali halisi pa kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS). Hata hivyo, tunaweza kubainisha mitazamo mitatu mikuu inayojitokeza katika riwaya hizi. Kabla ya kueleza mitazamo hiyo, ni muhimu kutaja Hadith zinazorejelea “kilima” ambacho kinahusishwa na Kufa, na “chemchemi” ambayo inahusishwa na mto Furati.
Hivyo, tunaweza kusema kwa yakini kwamba Nabii Isa (AS) alizaliwa Iraq. Hii ni kwa sababu kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS) kulikuwa karibu na mahali ambapo Maryam (AS) alikimbilia kupata hifadhi. Nukta hii ni ya msingi na haipaswi kupuuzwa katika mjadala wa kihistoria.
Sheikh Jalaluddin Sagheer
Mtazamo wa Kishia kuhusu Mahali pa Kuzaliwa Nabii Isa (AS)
Kuhusu mtazamo wa Hadith, jambo la kwanza ni lile linalotajwa katika Hadith ya Mi‘raj (Kupaa kwa Mtume), ambayo Qummi ameieleza katika tafsiri yake, akisema kwamba Nabii Isa (AS) alizaliwa Bethlehem (Tafsīr Qummi 1:369).
Licha ya usahihi wa mlolongo wa wapokezi wake, uchambuzi wa Hadith hii unaonesha kwamba Qummi ndiye mpokezi pekee wa riwaya hii, na kwa kiasi kikubwa maneno na maana yake yanafanana na simulizi za Kisunni kuhusu jambo hili. Hii inaleta mjadala wa kielimu na kihistoria juu ya namna riwaya za Kishia na Kisunni zinavyokutana katika baadhi ya vipengele, huku zikibaki na tafsiri tofauti kuhusu jiografia na alama za kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS).
Hadithi inaonekana kupingana na data ya Qur’ani Tukufu. Aidha, Hadith zinazotaja maeneo mengine tofauti na Bethlehem ni nyingi zaidi kuliko Hadith hii moja, na kwa hakika zinaendana zaidi na ushahidi wa Qur’ani. Hali hii inasisitiza kwamba simulizi za Kishia zinazohusisha Iraq na alama zake za kiroho na kijiografia zina nguvu zaidi katika kulinganisha na ushahidi wa Qur’ani, kuliko simulizi zinazojikita katika mji wa Bethlehem.
Kundi la pili la Hadith linaashiria kwamba kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS) kulitokea Iraq, karibu na mto Furati, na baadhi ya riwaya zinahusisha tukio hilo na Karbala. Sheikh Tusi amepokea kutoka kwa Imam Zayn al-Abidin (AS) akisema: “Katika maneno ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: ‘Na akachukua mimba na akazaa katika mahali pa mbali,’ maana yake ni kwamba Maryam (AS) aliondoka Damascu na kuja Karbala, kisha akajifungua katika mahali ambapo Imam Hussein (AS) alizikwa.”
Riwaya hii inasisitiza uhusiano wa kiroho na kijiografia kati ya kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS) na ardhi ya Karbala, ikionyesha kwamba maeneo ya Iraq yalikuwa na nafasi ya pekee katika historia ya dini. Kwa mtazamo wa kihistoria wa Kiislamu, simulizi hizi zinatoa tafsiri yenye mashiko zaidi kwa mujibu wa Qur’ani Tukufu, zikihusisha alama za maji ya Furati na ardhi ya Karbala kama sehemu ya tukio la kuzaliwa kwa Nabii Isa (AS).
Sayyid Rawandi katika Qisas al-Anbiya (Hadithi za Manabii) amepokea kutoka Yahya ibn Abdullah akisema: “Tulikuwa Hira tulipokuwa tumepanda farasi pamoja na Aba Abdillah (AS). Tulipofika kijiji kilicho juu ya Al-Masir, akasema: ‘Hapa ndipo mahali,’ kisha akakaribia ukingo wa mto Furati. Akashuka na kuswali rakaa mbili. Kisha akasema: ‘Je, unajua Nabii Isa (AS) alizaliwa wapi?’ Nikasema: Hapana. Akasema: ‘Katika mahali pale ninapokaa.’ Kisha akasema: ‘Je, unajua mtende ule uko wapi?’ Nikasema: Hapana. Kisha akanyoosha mkono wake nyuma ya kichwa na kusema: ‘Katika mahali hapa hapa.’ Kisha akasema: ‘Je, unajua mahali pa amani na maji safi ni wapi?’ Nikasema: Hapana. Akasema: ‘Huu ndio mto Furati.’” (Qisas al-Anbiya: 264, H. 333).
Kulayni katika Al-Kafi amepokea kwa mlolongo wa wapokezi kutoka kwa Imam Kadhim (AS) kwamba alimwuliza Mkristo mmoja ikiwa anajua mto karibu na mahali ambapo Maryam (AS) alijifungua Nabii Isa (AS). Yule mtu akajibu kuwa hajui. Imam Kadhim (AS) akasema: “Huo ni mto Furati.” (Al-Kafi 1:480, H4).
Kundi la tatu la Hadith linahusiana na kile kinachoitwa ardhi ya Buratha. Buratha ni msikiti maarufu ulioko Baghdad, ambao kwa mujibu wa riwaya ya Sheikh Tusi kutoka kwa Imam Baqir (AS), ni ardhi ya Nabii Isa (AS) na nyumba ya Maryam (AS).
Sheikh Tusi katika kitabu chake Amali amepokea kutoka kwa Imam Baqir (AS) akisema: “Wakati Amirul-Mu’minin (AS) alirejea kutoka katika vita dhidi ya Khawarij, alipita katika eneo la Zura’a na akawaambia watu: ‘Hii ndiyo Zura’a, hamaeni na mjitenge nalo.’”
“Kuzama katika ardhi hii ni haraka zaidi kuliko kuchoma msumari ndani ya majani ya nyasi.” Wakati Amirul-Mu’minin Imam Ali (AS) alipofika upande wa kulia wa giza, alimkuta mtawa katika monasteri yake. Mtawa akamwambia: “Usishuke katika ardhi hii pamoja na jeshi lako.” Imam Ali (AS) akamuuliza: “Kwa nini?” Mtawa akajibu: “Kwa sababu hakuna anayeshuka katika ardhi hii isipokuwa Nabii au khalifa wa Nabii anayepigana katika njia ya Mwenyezi Mungu.”
Amirul-Mu’minin (AS) akamwambia mtawa: “Mimi ni khalifa wa mkuu wa manabii na mkuu wa makhalifa.” Mtawa akamwuliza: “Basi wewe ni mwana wa mkuu wa Quraysh na mrithi wa Muhammad?” Amirul-Mu’minin (AS) akajibu: “Mimi ndiye huyo.”
Mtawa akamkaribia na kusema: “Nimekuta maelezo yako katika Injili, na kwamba utashuka katika ardhi ya Buratha, nyumba ya Maryam na ardhi ya Nabii Isa (AS).” Amirul-Mu’minin (AS) alipofika mahali fulani, alipapiga kwa mguu wake na chemchemi yenye maji ya moto ikaanza kububujika. Imam (AS) akasema: “Hii ndiyo chemchemi ya Maryam (AS) iliyobubujika kwa ajili yake. Fungua mahali hapa kwa kina cha dhiraa 17.”
Walipofungua mahali pale, wakaona jiwe jeupe. Amirul-Mu’minin (AS) akasema: “Maryam (AS) alijifungua Nabii Isa (AS) katika mahali hapa na kuswali hapa.” Kisha akasema: “Ardhi hii ya Buratha ndiyo nyumba ya Maryam (AS).”
Amirul-Mu’minin (AS) aliweka jiwe lile na kuswali juu yake. Alikaa pale kwa siku nne na kuswali katika eneo hilo. Kisha akaweka madhabahu ndani ya hema lililowekwa mahali pale na akasema: “Ardhi ya Buratha ndiyo nyumba ya Maryam (AS). Hii ni sehemu takatifu ambako manabii waliswali.”
Maelezo ya Msikiti wa Buratha; Mahali pa Kuzaliwa Nabii Isa (AS)
Nukta ya Kwanza: Emmanuel Daly, Askofu wa Kikatoliki kutoka Iraq aliyefariki hivi karibuni, alisema kwamba jina Buratha ni la Kisiri na linaundwa na maneno mawili: “Bur” likimaanisha mwana na “Atha” likimaanisha maajabu. Kwa hivyo, Buratha huchukuliwa kuwa “Mwana wa Maajabu”.
Sikupata ushahidi wa jambo hili katika kamusi ya Kisiria. Hata hivyo, ni wazi kwamba istilahi “mwana wa maajabu” inamhusu Nabii Isa au Yesu (AS) pekee.
Hoja ya Pili: Jiwe jeupe lililopo sasa katika Msikiti wa Buratha, kwa mujibu wa Makumbusho ya Iraq, linarejea katika enzi za Warumi wa kale.
Hoja ya Tatu: Jiwe jeusi lililopo sasa katika Msikiti wa Buratha ni aina ya madini, na Makumbusho ya Iraq linathibitisha umri wake.
Imesimuliwa katika riwaya ya Anas ibn Malik kwamba masahaba wa Amirul-Mu’minin Imam Ali (AS) hawakuweza kung’oa jiwe hili kutoka mahali ambapo Imam alikuwa amewaamuru walichimbe. Siku moja, Amirul-Mu’minin (AS) alifika mahali hapo na akamwambia Hubab: “Ewe Hubab, maji unayokunywa huyatoa wapi?” Akajibu: “Ewe Amiri wa Waumini (AS), kutoka hapa, kutoka mto Dijla (Tigris).”
Imam (AS) akamwambia: “Basi kwa nini msichimbe chemchemi au kisima hapa?” Akasema: “Ewe Amiri wa Waumini, kila tunapochimba kisima, maji huwa ya chumvi na si matamu.”
Amirul-Mu’minin (AS) akamwambia: “Chimba kisima hapa.” Akachimba, na likatokea mbele yao jiwe ambalo hawakuweza kuliondoa. Hapo Amirul-Mu’minin (AS) akalinyanyua, na chini yake ikabubujika chemchemi tamu kuliko asali.
Riwaya hii inalingana na asili ya kimadini ya jiwe hilo. Bila shaka, moja ya milipuko iliyotokea katika Msikiti wa Buratha mwaka 2006 ilitokea karibu sana na jiwe hilo, lakini jiwe hilo halikuathiriwa na mlipuko huo.
Kwa kuzingatia mambo haya yote, nimefikia hitimisho kwamba dai la kusema kuwa Nabii Isa au Yesu (AS) alizaliwa Bethlehemu linapingana na dalili za Qur’ani Tukufu, na kwamba Hadithi nyingi kwa karibu zinaafikiana kuwa Nabii Isa (AS) alizaliwa Iraq, jambo ambalo linaendana zaidi na dalili za Qur’ani Tukufu.
4324823
