گروه انديشه: پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مهمترين ويژگی فرد و جامعه منتظر را انتظار و خودسازی دانست و گفت: اولويت مهم در امر انتظار شروع از فرد و سپس جامعه است.
حجتالاسلام محمدحسن زبریقاينی، پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، واژه انتظار را به معنای چشمداشت و چشم به راه بودن دانست و اظهار كرد: نتيجهای كه از معنای لغوی انتظار به دست میآيد انسان را از كارهای نابههنجار باز میدارد زيرا انسان با انجام كارهای خير و شايسته منتظر پاداش كار خويش میماند.
زبریقاينی با بيان اينكه انتظار در اسلام به ويژه مذهب تشيع عبارت است از ايمان استوار بر امامت و ولايت امام عصر(عج)، ادامه داد: انتظار فرج در اسلام، نوعی آمادگی برای پاكشدن، پاكزيستن و آمادگی برای شركت در نهضت عظيم حضرت مهدی(عج) است كه نتيجه آن برپايی حكومت عدل الهی و نهضت ولی عصر(عج) است.
وی مفهوم انتظار را عبارت كاملی نسبت به ساير مؤلفههای فكری شيعه دانست و دليل آن را موارد گوناگون بيان شده از سوی علما و دانشمندان مختلف از صدر اسلام تاكنون عنوان كرد.
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به اينكه انتظار به معنای اعتقاد به كليت جهان برای برپايی عدل است، گفت: انتظار نوعی عبادت، ايمان به غيب، اقرار به يگانگی خدا، رسالت پيامبر(ص) و پيشوايی امامان معصوم(ع) است.
زبریقاينی با تاكيد بر اينكه انتظار همان اعتقاد عملی است، ابراز كرد: انتظار اعتقادی و عملی بايد با اخلاق انتظار همراه باشد و تمام اجتماع جهان را فراگير شود.
وی برخورداری از رحمت الهی را شامل حال منتظرانی دانست كه در جهت اجرای اوامر الهی از هيچ تلاشی دريغ نكنند و افزود: منتظر واقعی بايد وظايف اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی خود را بشناسد و با تمام توان در جهت تحقق آن تلاش كند.
زبریقاينی با اشاره به اينكه فرهنگ انتظار در تمام اديان وجود دارد، خاطرنشان كرد: انتظار مصلح بزرگ جهانی منحصر به حوزه اعتقادی مسلمانان و شيعيان نيست بلكه اديان زرتشتی، هندی، بودايی، يهود، مسيحيت و ... نيز منتظر مصلح جهانی هستند.
وی تصريح كرد: انتظار به عنوان يك اصل مسلم در ميان همه اديان مطرح شده است زيرا هر يك از انبياء گذشته و رهبران مذهبی آمدن مصلح غيبی و تشكيلدهنده حكومت واحد جهانی را به پيروان خويش بشارت دادهاند.
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با بيان اينكه فرهنگ انتظار در جامعه شيعه از جايگاه خاصی برخوردار است، گفت: در خصوص تحقق يافتن و نيافتن فرهنگ انتظار در جامعه نمیتوان سخن گفت زيرا جامعه شيعه اين مسئله را به طور كلی قبول كرده و مورد تاييد افراد است.
وی اظهار كرد: خواندن دعای فرج، ندبه و ... برای ظهور حضرت مهدی(عج) كافی نيست بلكه بايد خواندن دعا با عمل به دستورات الهی برای تعجيل در ظهور حضرت مهدی(عج) همراه باشد.
كسی كه انتظار قيام مصلح جهانی را دارد در واقع انتظار انقلاب و تحول را دارد
زبریقاينی با بيان اينكه كسی كه انتظار قيام مصلح جهانی را دارد در واقع انتظار انقلاب و تحول را دارد كه وسيعترين و اساسیترين انقلابهای انسانی در طول تاريخ بشر محسوب میشود، ابراز كرد: فردی كه برای انتظار در ادعای خود صادق است بايد دارای ويژگیهای خاصی باشد.
اين پژوهشگر ادامه داد: ويژگیهای انسان منتظر شامل موارد مختلف از جمله خودسازی و تهذيب نفس میشود از همينرو منتظر واقعی كسی است كه به اصلاح نفس، خودسازی، ترك گناهان و آراسته شدن به فضايل اخلاقی بپردازد.
وی با اشاره به حديثی از امام صادق(ع) عنوان كرد: ايشان فرمودهاند: «صاحب امر غيبتی خواهد داشت كه اگر كسی در آن دوره بخواهد ديندار بماند، سخت در مشقت خواهد بود. بنده خالص در آن شرايط بايد تقوای الهی پيشه كند و دين خود را نگه دارد» از همينرو توجه و عمل به احاديث انبياء(ع) در زمان غيبيت امری ضروری محسوب میشود.
زبریقاينی دومين ويژگی انتظار را خودسازی اجتماعی دانست و افزود: منتظر علاوه بر خودسازی خويش بايد مراقب حال ديگران نيز باشد و علاوه بر اصلاح خود، بر اصلاح ديگران و جامعه خود نيز بكوشد.
وی ادامه داد: انسان منتظر در ميدان مبارزه نمیتواند از حال ديگران غافل بماند بلكه موظف است هر گونه نقطه ضعفی را كه مشاهده میكند اصلاح كرده و هر موضوع آسيبپذيری را ترميم كند.
پيروی از نائب امام زمان(عج) از شاخصههای انسان منتظر
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی پيروی از نائب امام زمان(عج) را سومين شاخصه انسان منتظر دانست و اظهار كرد: انسان منتظر بايد در دوره غيبت كبری از نائبان حضرت پيروی كند، زيرا نائبان امام زمان(عج) نمايندگان آن حضرت هستند و مسئوليت استمرار خط امامت و پاسداری از احكام اسلام را برعهده دارند.
وی در خصوص وظايف منتظران به ويژه جوانان گفت: جوانان موظف هستند در زمان غيبت برای مسائل و وقايعی كه به وجود میآيد به فقها مراجعه كنند از همينرو مراجع نيز بايد با توجه به موازين موجود از آيات قرآن و متون روائی اهل بيت(ع) به راهنمايی مردم جامعه بپردازند.
زبریقاينی شناخت امام زمان(عج) از ديدگاه جهانبينی مكتب اهل بيت(ع) را چهارمين شاخص انسان منتظر دانست و خاطرنشان كرد: يكی از وظايف مهم منتظر واقعی، شناخت امام زمان(عج) خويش است از همينرو بايد مسئوليتهايی را كه در قبال وی دارد عمل كند.
وی مهمترين ويژگی فرد و جامعه منتظر را انتظار و خودسازی دانست و ابراز كرد: اولويت مهم در امر انتظار شروع از فرد و سپس جامعه است، همانگونه كه امام علی(ع) فرمودهاند: «هر كه خود را پيشوای مردم قرار دهد، بايد پيش از آموزش دادن به ديگران به آموزش خود بپردازد و پيش از آنكه به زبان مردم را تربيت كند كردار و رفتارش مردم را تربيت كند، آن كه آموزگار و مربی خويش است بيشتر سزاوار احترام و تجليل است تا آن كه آموزگار و مربی مردم است.»
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در خصوص رابطه اميد به زندگی و باور به موعود عنوان كرد: همه مردم جهان اميد به زندگی دارند مگر در موارد خاصی كه نااميد شده و گاهی دست به خودكشی میزنند؛ لذا اين امر مربوط به اسلام و شيعه نبوده و باور به موعود نيز در بين اديان اينگونه است زيرا همه منتظر منجی و صبح اميد و روشن هستند.
وی با بيان اينكه اين باور در افراد وجود دارد كه با آمدن منجی حتی ثروتها مساوی تقسيم میشود، ادامه داد: در روايتی از امام باقر(ع) فرمودهاند «وقتی قائم اهل بيت(ع) قيام كند، ثروت را به طور مساوی تقسيم میكند و عدالت را ميان مردم پياده میكند.» بنابراين فقر و بینوايی ريشهكن میشود، عمده مردم بینياز میشوند، علاوه بر اين همه مردم از تمام نقاط جهان در امنيت به سر خواهند برد.
زبریقاينی تصريح كرد: در هنگام ظهور بركات آسمانی نازل خواهد شد و همه در رفاه خواهند بود و زمان برادری و برابری فراخواهد رسيد؛ لذا هر كه موعود را باور دارد اميد به زندگی او بيشتر است.
وی با اشاره به حديثی از پيامبر اكرم(ص) كه فرمودهاند: «افضل الاعمال انتظار الفرج، برترين كارها انتظار فرج است»، بيان كرد: برای به كمال رسيدن فرهنگ انتظار بايد كوشيد كه اين وظيفه مسلمانان را میتوان در چهار محور از جمله آراستگی به عدالت و تقوا، آراستگی به بردباری و پايداری، بهرهمندی از دينشناسی بنيادين و لزوم اصلاحطلبی و ظلمستيزی عنوان كرد.
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: رسيدن به مرحله كمال فرهنگ انتظار كاری بس دشوار است اما هر كس دشواری انتظار را هموار كند در زمره منتظران حقيقی قرار میگيرد و به كمال خواهد رسيد.
وی تصريح كرد: انتظار برای همه اديان وجود دارد اما با اينحال شيعيان در عصر ظهور در طليعه ياران حضرت قرار دارند و به اوج اقتدار و شكوه خواهند رسيد همانگونه كه امام صادق(ع) فرمودهاند: «شيعيان در حكومت قائم(عج) سروران و زمامداران زمين و فرمانروايان آن هستند و به هر كدام قدرت و نيروی چهل قهرمان داده میشود».
زبریقاينی اظهار كرد: اگر اولويتهای فرهنگ انتظار در نظر گرفته بگيريم و به جامعه بشناسانيم، فرهنگ انتظار نيز خود به خود در بين اقشار به ويژه جوانان نفوذ كرده و آنها را به مراحل ظهور نزديكتر میكند زيرا مسئله انتظار و مهدويت به اندازهای حائز اهميت است كه اعتقاد به ظهور حضرت در رديف وقوع قيامت و تكذيب و تصديقش در رديف تكذيب و تصديق پيامبر خدا(ص) قرار دارد.
وی خاطرنشان كرد: ظهور و انتظار از زمان حضرت مهدی(عج) شروع نشد بلكه قبل از اسلام در بين تمام اديان بوده و در نخستين روزهای طلوع فجر اسلام بهتر و بيشتر رواج پيدا كرد، همچنين آيات و روايات متعددی نيز وجود دارد كه اين مطلب را مطرح میكند.
پژوهشگر گروه حديث بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی تصريح كرد: فرهنگ انتظار، فرهنگ جهانی آمدن موعود است كه با آمدن اين موعود هيچ حكومت باطلی روی زمين باقی نمیماند و مرزهای جغرافيايی ميان كشورها برداشته میشود از همين رو مظاهر شرك، كفر و بیعدالتی از بين خواهد رفت.
وی با بيان اينكه با ظهور حضرت مهدی(عج) عدالت اجتماعی تامين میشود، ابراز كرد: در سراسر جهان تنها يك نظام حكومت میكند كه آن نظام عادلانه اسلام و احكام نجات بخش آسمانی قرآن كريم است پس منتظران واقعی قدر خود را بدانند و تلاش شود همه جزو منتظران واقعی ظهور باشند.