نگرش و تفكر مسجدی در مسئولان به باور قلبی بدل شود

گروه اجتماعی: رئيس گروه توسعه و تجهيز فرهنگی مساجد سازمان تبليغات اسلامی معتقد است برای احيای دوباره كاركردهای مورد غفلت قرار گرفته مساجد در درجه اول بايد نگرش و تفكر مسجدی در مسئولان ما به صورت عميق به باور قلبی تبديل شود.

محمدعلی موظف‌رستمی، رئيس گروه توسعه و تجهيز فرهنگی مساجد سازمان تبليغات اسلامی، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به چاپ كتاب سه جلدی «آئين مسجد» كه جلد دوم آن به بيان «كاركردهای مسجد» اختصاص دارد گفت: در اين كتاب حدود 40 كاركرد مساجد صدر اسلام بر اساس مستندات تاريخی استخراج شده است.

نويسنده و پژوهشگر حوزه مسجد با تأكيد بر اينكه بسياری از كاركرد‌های مساجد در طول زمان به فراموشی سپرده شده است و بايد دوباره احيا شود، اظهار كرد: اگر بر كاركرهای مسجد بازنگری صورت گيرد، متوجه می‌شويم در طول تاريخ اسلام برخی از كاركردها دائمی بوده و از مسجد جدا نشده است مانند كاركرد عبادت.

موظف‌رستمی شرايط و مقتضيات زمان را عاملی برای بروز برخی از كاركردها برای مساجد عنوان و اظهار كرد: بر اساس شرايط زمانی برخی از كاركردهای مساجد احياء و به روز شده است و تا ضرورت‌ها و نيازها وجود داشته كاركردها همچنان در اوج بوده اما به محض اينكه نيازها و ضرورت‌ها در جامعه كم شده يا از بين رفته است، كاركردها نيز به فراموشی سپرده شده است.

وی كاركرد انقلابی مساجد در زمان انقلاب را از جمله كاركردهای احيا شده و دوباره به فراموش سپرده شده عنوان و ادامه داد: كاركردهای تعاون‌آفرينی مسجد مثلاً در زمان بحران‌هايی مانند جنگ و زلزله دوباره احيا می‌شود.

اين كارشناسان حوزه مسجد، ادامه داد: به حدی كاركردهای مسجد در طول تاريخ اسلام جامعيت دارد كه بررسی آن نشان می‌دهد عليرغم نبود بسياری از امكانات تكنولوژيكی معاصر، طی هزار و 400 سال مشخصه اين كاركردها تنوع، تكثر، به روز بودن بوده است.

وی با اشاره به خلأ امروزی آن نگاه جامعی كه در دوران حضرت رسول(ص) و ائمه اطهار(ع) به جايگاه مسجد وجود داشته است، تصريح كرد: كاركرد بهداشتی، درمانی، روانی، تكميلی، تأخيری، آموزشی و ... از كاركردهای مورد غفلت قرار گرفته مسجد است.

موظف رستمی مسجد را خواستگاه بسياری از مباحث فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دانست و گفت: خواستگاه اوليه مدرسه، دانشگاه، كتابخانه‌ها و ... مسجد بوده اما به مرور زمان و با گسترش جمعيت، اين كاركردها در كنار مسجد قرار گرفت اما از آن جدا نشد، اما اكنون كاملاً از مساجد منفك شده است.

وی با ابراز تأسف از اينكه اكنون مجتمع‌های فرهنگی ساخته و در آن مجتمع‌ها مسجد نيز تعبيه می‌شود، گفت: اين كار يعنی ما اصل را بر مجتمع فرهنگی و فرع را بر مسجد قرار می‌دهيم. در حالی كه در گذشته مسجد اصل بوده و بقيه فرع و وابسته مسجد.

رئيس گروه توسعه و تجهيز فرهنگی مساجد سازمان تبليغات اسلامی در پاسخ به اين سؤال كه چگونه می‌توان كاركردهای مورد غفلت قرار گرفته مساجد را دوباره احياء كرد، گفت: در درجه اول بايد نگرش و تفكر مسجدی در مسئولان ما به صورت عميق به باور قلبی تبديل شود. بسياری از مسئولان در اين خصوص صحبت می‌كنند اما هنوز اين مسئله در آنها به مرحله باور و يقين نرسيده است و برخی حتی شك دارند كه مساجد بتوانند به بسياری از نيازهای ما در جامعه كنونی پاسخ دهند.

وی ادامه داد: در صورتی كه اين امر اثبات شده است كه در صدر اسلام علی‌رغم گسترده‌تر بودن سرزمينی جهان اسلام و كم بودن امكانات ارتباطی تمام امور در مسجد برنامه‌ريزی می‌شده و مسجد توانسته بودند به صورت شبكه‌ای با تمام جهان اسلام ارتباط برقرار كنند.

اين كارشناس حوزه مسجد تصريح كرد: اول بايد امر اثبات شده توانمندی مساجد در اداره امور، در بين مديران بالادستی به يقين تبديل، باز تعريف و احيا شود. اگر مديران بالايی به اين باور برسند، در عملكرد مديران ميانی و پايينی نيز نتايج اين باور مشهود خواهد بود.

وی در پاسخ به اين سؤال كه چطور می‌توان دانشگاه‌ها را مسجدی كرد، گفت: وقتی مسئله ارتباط دانشگاه و مسجد مطرح می‌شود، برخی گمان می‌كنند مسئله صرفاً اين است كه در داخل مسجد دانشگاه بسازيم (البته می‌توان محيط فيزيكی مسجد و دانشگاه را در هم آميخت) اما مسئله اين است كه مساجد بايد مديريت معنوی بر دانشگاه‌ها داشته باشند و مسئله صرف محيط فيزيكی نيست. اما اكنون اين مديريت معنوی وجود ندارد.

موظف رستمی در پايان گفت: وقتی محيط معنوی مسجد بر دانشگاه‌ها حاكم شود يعنی در مباحث اخلاقی، اعتقادی، اجتماعی و ... رفتار دانشجويان از مسجد تأثير گرفته شده باشد.