شهلا پاكدامن، استاديار دانشكده علوم تربيتی و روانشناسی شهيد بهشتی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اينكه برای تبيين ويژگیهای انسان سالم در روانشناسی ويژگیهای انسان سالم را در مقابل انسان نابهنجار قرار میدهيم، اظهار كرد: چنين مقايسهای از بهنجاریها و نابهنجاریها به ما كمك میكند تا ويژگیهای انسان سالم را احصا كنيم و البته اين ويژگیها بستگی به نوع نگرشها و ديدگاهها در جوامع مختلف دارد به طوریكه ممكن است فردی در يك جامعه سالم و هنجار تلقی و در جامعهای ديگر اينطور نباشد.
محورهای مختلف تعریف انسان سالم
وی با اشاره به اينكه ملاكهای اجتماعی، آماری، آرمانی، اخلاقی و .... بر تعريف ما از انسان سالم و كامل تاثيرگذار خواهد بود، افزود: هر كدام از اين ملاكها و ديدگاهها برای تعريف انسان سالم مشكلاتی را در جوامع مختلف به همراه میآورد و به همين دليل بهتر است از منظر فرهنگ اسلامی به اين امر بنگريم و برای تعريف انسان سالم و كامل به سراغ قرآن و آيات و روايات برويم و بر اين اساس به تبيين ويژگیهای انسان سالم و كامل بپردازيم.
ويژگیهای انسان سالم از منظر روانشناسی
پاكدامن با اشاره به ويژگیهای انسان سالم از منظر روانشناسی، گفت: نظريات مختلفی در اين زمينه وجود دارد كه در چند محور قابل جمعبندی است و بر اساس آن افراد سالم بايد دارای حالتی تعادل يافته در همه زمينههای زندگی باشند و با شناخت نيازها، نواقص و امكانات خود، خود را آنگونه كه هست بپذيرند.
وی ادامه داد: چنين انسان سالمی از منظر روانشناسی فردی پويا است كه برای تغيير و تحولی فراتر از آنچه هست تلاش میكند و به خود و ديگران احترام گذارده و ارزش قائل است و آنچه بر خود میپسندد بر ديگران نيز میپسندد و با محبت به ديگران، عشق بیقيد و شرط را نثار آنها میكند و مورد احترام و علاقه ديگران نيز هست.
پاكدامن افزود: انعطاف پذيری در حد معقول، وحدت شخصيت در تمام رفتارها، متظاهر نبودن، تفكر منطقی، هيجانی عمل نكردن و تعادل يافته بودن، دارا بودن روابط اجتماعی مفيد و موثر، توان پاسخگويی به نيازهای مربوط به جنس مخالف در حد مورد قبول اجتماعی، بهرهمندی از روشهای مقابلهای كارآمد در حل مسائل زندگی، استقلال نظر، رضايت از خود و زندگی به همراه احساسی ايمنی و آرامش از زندگی، احساس آزادی و زندگی در زمان حال به جای زندگی در گذشته، خودجوشی و خلاقيت و احساس شادی در زندگی، پويا و در جستجوی كمال، توانمند در تبديل توانمندیهای بالقوه به بالفعل از ديگر ويژگیهای انسان سالم از منظر روانشناسی است.
ديدگاه اسلام نسبت به انسان كامل و سالم
وی با اشاره به اينكه همه اينگونه نكات مربوط به انسان سالم مطرح در ديدگاههای مختلف در آيات و روايات ما نيز به صورت مختصر و مفيد مطرح شده است، بيان كرد: ديدگاه اسلام نسبت به انسان كامل و سالم در شعار اسلام يعنی «لا اله الا الله» متبلور است و اگر اين شعار را محور زندگی خود قرار دهيم شايد تمام اين مسايل، ويژگیها و حتی عميقتر از آن را بتوانيم از آنها استخراج كنيم و به كار بنديم.
ضرورت اعتقاد فرد به يك تكيهگاه و منبع مشخص
پاكدامن با اشاره به ضرورت اعتقاد فرد به يك تكيهگاه و منبع مشخص، گفت: همه زندگی فرد بايد بر اساس يك محور و منبع كه اعتقاد اصلی او را تشكيل میدهد متكی باشد و بر اساس آن سازمان يابد كه اين امر به شخصيت او وحدت میبخشد و الگوی ارتباط او با خود و ديگران را مشخص و جهانبينی او را معين میكند.
پاكدامن افزود: با وابستگی انسان به خالق خود، وابستگی كه ممكن است به ديگران بيابد كمرنگ میشود و وابستگیهای ديگر نيز رنگ و بويی الهی میيابند و از اين جهت مورد پذيرش قرار میگيرد زيرا بر اساس اين محور اصلی میتواند ديگران را نيز بپذيرد.
وی با اشاره به اينكه در آيات قرآن خداوند برای خلقت انسان به خود تبريك میگويد، اظهار كرد: چنين آفرينشی مورد پسند الهی قرار گرفته و نهايت كمال ممكن در آفرينش را خداوند با خلقت انسان به انجام رسانده است و به همين دليل صحبت از انسان كامل خيلی هم مسئله درستی نيست زيرا خداوند چيز ناقصی نيافريده است و انسان به صورت بالقوه همه توانايیها و حسنها را دارد.