به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، از زمانی که فرزندی با عنایت الهی پا به کانون گرم یک خانواده مسلمان میگذارد، والدین او از همان دوران طفولیت دغدغه تربیت و آموزش صحیح تعالیم و آموزههای دینی را که از جامعیت کامل در همه ابعاد برخوردار است، دارند.
از جمله تعالیم ضروری و مورد نیاز به فرزندان، آموزش قرآن کریم به عنوان کتاب هدایت همه بشریت به شکل صحیح و تأثیرگذار آن است، لذا خانوادهها به دنبال یافتن اساتید، مراکز و شیوههای آموزش مناسب برای انتقال آموزههای این کتاب آسمانی از همان دوران کودکی به فرزند خویش هستند.
قبل از انقلاب اسلامی ایران، این آموزشها در قالب آموزش در مکتبخانهها انجام می شد اما پس از انقلاب شاهد رشد فراگیر قرآن در کشور هستیم که از جمله آن میتوان به ابداع شیوههای نوین آموزش قرآن به کودکان اشاره کرد.
آموزش قرآن در سنین کودکی در عین لزوم، نیاز به شیوه و شرایط خاص دارد تا با توجه به سن کودک و شرایط امروز، قرآن به او آموخته شود، از همین رو همواره اساتید قرآنی که در امر آموزش قرآن کودکان دغدغه دارند به ابداع روشهای نوین آموزشی در قالب بازی، شعر، قصه و داستان میپرداختند، در این راستا امین جعفری، مهدی فاضلی و احمدرضا محسنی افرادی هستند که برای کودکان طرحهای ویژهای را برنامهریزی کردهاند.
آموزش قرآن به زبان فارسی در طرح جوادالائمه(ع)
در همین راستا کمتر از پنج سال است یکی دیگر از شخصیتهای قرآنی که دغدغه آموزش قرآن به کودکان را داشت با آگاهی از طرحهای موجود کشور و شناخت نسبت به نقاط قوت و ضعف آنها به فکر ابداع طرح جوادالائمه(ع) افتاد تا نونهالان در فرصت کوتاه بدون خستگی و همچنین به روش زبان مادری خود یعنی فارسی، قرآن را فرا گیرند.
محمد صادقی، ایدهپرداز طرح جوادالائمه(ع) سال 1341 در روستای خرو کوهسرخ شهرستان کاشمر در خانوادهای مذهبی متولد شده است و در سن پنج سالگی با حضور در مکتبخانه ظرف مدت کمتر از سه ماه روخوانی قرآن را فرا گرفت، با توجه به علاقهای که به دروس دینی داشت در بحبوحه انقلاب یعنی نیمه اول سال 1357 وارد حوزه علمیه سلطان العلمای کاشمر شد.
وی در ادامه تحصیل، وارد حوزه علمیه امام محمدباقر(ع) مشهد میشود اما چندی بعد در سال 1364 به دانشگاه علوم اسلامی رضوی رفته و در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی و علوم قرآن و حدیث تحصیلات خویش را ادامه میدهد.
ایدهپرداز طرح جوادالائمه(ع) در سال 1375 فارغ التحصیل شد و مدتی با واحد پژوهش این دانشگاه همکاری کرد و پس آن از طریق دانشگاه به اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی معرفی شد تا فعالیتهای قرآنیاش را با مسئولیت آموزش و نظارت و ارزشیابی در این اداره دنبال کند.
محمد صادقی در این باره به خبرنگار ما گفت: اولین فعالیتم در این اداره به عنوان کارشناس نظارت و ارزشیابی بود که این امر فرصت خوبی را برایم فراهم کرد تا با اطلاعاتی که داشتم در فضای جدید به رصد آموزشهای موجود بپردازم تا بتوانم با ابداع یک روش آسان هم به لحاظ زمانی و همچنین هزینه و نتیجه بخشی گام بردارم.
وی ادامه داد: در فاصله زمانی 1377 تا 1380 بیشتر با نیازها و روشها آشنا شدم، انجام روخوانی و روانخوانی در سه سطح روخوانی، روانخوانی یک و دو اولین خلأئی بود که در بحث آموزش احساس کردم زیرا هر سطح در 23 جلسه برگزار میشد و در نهایت 69 جلسه یک و نیم ساعته را میگذراندند لذا پیشنهاد ادغام سه سطح روخوانی، روانخوانی یک و دو را به سطح روخوانی و روانخوانی دادم که در این راستا با گذشت زمان بیشتر به اهمیت گام نخست و انس و ارتباط با قرآن پی بردم.
صادقی با بیان اینکه با پیگیری صورت گرفته از اواخر سال 1381 که مسئولیت آموزش اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی را بر عهده داشتم پیشنهاد بنده برای کاهش زمان آموزش قرآن عملیاتی شد، ابراز کرد: از سال 1382 مقرر شد سه سطح روخوانی و روانخوانی یک و دو در دو سطح 18 جلسهای یک ساعت و نیمه کاهش یابد تا فراگیران با گذراندن دو دوره روخوانی و روانخوانی در 36 جلسه از نتیجه بهتری برخوردار شوند.
وی با بیان اینکه همزمان که برای روخوانی و روانخوانی مقطع دوم دبستان به بالا طرح و برنامه داشتم، طرحهای مختلف آموزشی قرآن پیش دبستان را به عنوان مسئول نظارت و ارزشیابی و مسئولیت آموزشی اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی اجرایی و نظارت میکردم، عنوان کرد: پس از چند سال ارزشیابی و نظارت بخش آموزش این اداره به این نتیجه رسیدم که میتوان سادهتر، خوشایندتر و نتیجه بخشتر آموزش قرآن را به کودکان آموخت که بر این اساس طرح جوادالائمه(ع) کلید خورد.
ایدهپرداز طرح جوادالائمه(ع) با عنوان اینکه از آنجا که تقریبا طرحهای مطرح آموزش قرآن کودکان را اجرایی و ارزیابی کرده بودم، اظهار کرد: علیرغم تلاش خالصانه اساتید و پیشکسوتان همچنان احساس میکردم یک خلأ در عدم پیوستگی قرآن و عترت همسو با نظام آموزش رسمی کشور وجود دارد.
وی با اعلام اینکه ما برای تحقق فرمایش رهبر معظم انقلاب مبنی بر اینکه «روخوانی و روانخوانی باید همه ملت ایران را شامل شود»، نیازمند چنین طرحهایی هستیم که قبل از دبستان باید به آن جامعه عمل پوشیده شود، گفت: این طرح بالاخره به سرانجام رسید و اکنون مورد استقبال فراوان قرار گرفته است تا پاسخگوی نیازهای همه افراد جامعه باشد.
ایدهپرداز طرح جوادالائمه(ع) با بیان اینکه بیتوجهی به آموزش روخوانی و روانخوانی و تلاوت روزانه قرآن کریم یک غفلت عمومی است که در همین راستا تحقق فرمایش رهبرمعظم انقلاب در خصوص آموزش قرآن با یک نهضت عمومی و فراگیر ممکن است، عنوان کرد: با توجه به اینکه خودم آموزش قرآن را قبل از دبستان و در مکتبخانه یاد گرفتهام لذا به نیاز جامعه و اهمیت این موضوع تا سال های اول دهه 60 هجری شمسی پی نبرده بودم تا اینکه تبلیغاتی در سطح شهر مشهد مبنی بر آموزش قرآن طی 30 ساعت مشاهده کردم اما به ذهنم رسید تا در 12 ساعت این کار را انجام دهم لذا با همین ایده یک دوره آموزش قرآن برای دانشآموزان ابتدایی دبستان روستای خرو کوهسرخ کاشمر طی تابستان برگزار کردم که با توجه به دوران دفاع مقدس و ورود به دانشگاه علوم اسلامی رضوی موفق به ادامه کار نشدم؛ البته فکر حفظ قرآن برای آسیبهای احتمالی نسخ قرآن کریم در جنگ در من زنده شد.
طراحی ساختار طرح جوادالائمه(ع) با تصویرگری آیات، نعمات و پدیدههای الهی
صادقی از ویژگیهای طرح آموزش قرآن پیشدبستانی جوادالائمه(ع) سخن گفت و اظهار کرد: ساختار طرح جوادالائمه(ع) در بستر و سیر آموزش با تصویرگری آیات، نعمات و پدیدههای الهی محسوس و ملموس پیرامون (زمین و آسمان) و جهان هستی طراحی شده است.
وی با اعلام اینکه در طرح پیشدبستانی جوادالائمه(ع) از پدیدهها و جلوههای آیههای الهی همچون بهار، تابستان، پاییز، زمستان، مسجد، حرم امامرضا(ع) و نقشه جمهوری اسلامی ایران استفاده شده است، پیوند قرآن و عترت با توجه به حدیث شریف ثقلین را از ویژگیهای این طرح برشمرد و اظهار کرد: آموزش قرآن با طرح جوادالائمه(ع) ساده، شاد و هدفمند برای معلمان، کودکان و خانوادهها درنظر گرفته شده است زیرا آموزش قرآن از مقوله زبانشناسی است؛ این طرح با هدف یادگیری قرآن به روش زبان مادری، کودک محور بوده و با روش مکتبخانهای همراه با تمرین و تکرار انجام میشود.
ایدهپرداز طرح جوادالائمه(ع) با استناد به سخن امام صادق(ع) که فرمودند: «هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خونش آمیخته خواهد شد»، ادامه داد: محوریت انس و آشنایی با قرآن باید همراه با رضایت، علاقهمندی و خوشایندی باشد.
دامنه توجه کودک بین 3 تا 7 دقیقه است
صادقی، مدت زمان یادگیری و دامنه توجه کودک را بین 3 تا 7 دقیقه و حداکثر 12 دقیقه دانست و افزود: در این طرح، آموزش تدریجی به صورت چند مرحلهای و پلکانی صورت میگیرد، همچنین بهرهگیری از جاذبههای مورد علاقه کودک با تلفیق تصویر، قصه و شعر کوتاه انجام میشود.
وی اظهار کرد: ایده آموزش جامع، آسان و محبوبیتمدار آموزش قرآن کریم پیش دبستانی در طرح جوادالائمه(ع) مجموعهای آموزشی است که دارای کتاب راهنمای روش تدریس طرح جوادالائمه(ع) بسته تصاویر آموزشی، تصاویر هشتگانه شامل بهار، تابستان، پاییز، زمستان، مسجد، حرم مطهر امام رضا(ع) و خانه سلامت، 37 کارت تصویر و 42 کارت حروف، کتاب تلاوت و رنگ آمیزی و کتاب آموزش راه بهشت است.
واقف طرح جوادالائمه(ع) بیان کرد: باید تلاش شود برگزاری دوره آموزشی برای معلمان، ویژه قرآنآموزان و کودکان، بخش چاپ، نشر و توزیع کتابها و ملزومات طرح جوادالائمه(ع) منصفانه و با کمترین هزینه صورت گیرد تا دسترسی آسان و مناسب برای مؤمنان و علاقهمندان از طرح جوادالائمه(ع) فراهم شود.
وی با اعلام اینکه نباید استفاده از روش و طرح جوادالائمه(ع) به مفهوم وابسته بودن به نهاد خاص و یا مجوز تأسیس مؤسسه و مهد باشد، افزود: هرگونه پیشنهاد و نقطه نظر در جهت ارتقای طرح جوادالائمه(ع) حتما قبل از اعمال باید جهت بررسی و تصمیم مقتضی به متولی و یا نماینده وی ارائه شود و جهت اقتباس از روش و محتوای این طرح با متولی طرح و یا نماینده وی مشورت انجام گیرد.