به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، اگر منظور از آراستگی، طهارت و پاکیزگی باشد، به جهت اصرار و سفارشهای زیاد اسلام در این خصوص، جایگاه رفیع آن در اندیشه اسلامی بر کسی پوشیده نیست. در شأن این مقام همین بس که پاکیزگی را علامت ایمان معرفی کردهاند.«النظافة من الایمان» لذا داشتن ظاهری نامرتب و زشت، از سوی هر کسیکه باشد، ضعف ایمان و ضعف فهم دینی را به ذهن خطور میدهد.
اگرهم از آراستگی، آرایش و زینت را اراده کرده باشیم؛ باز هم نظر اسلام مثبت است دین ما آرایش و زینت را در معنای خاص آن نیز مجاز و بلکه پسندیده و موجب ثواب میداند و آنرا هماهنگی با نظام خلقتی میداند که خداوند در تمام ابعاد، آنرا زینت داده است. کمااینکه در آیه 16 سوره مبارکه حجر بیان شده: «وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِی السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَیَّنَّاها لِلنَّاظِرِین؛ و هر آینه در آسمان برجهایى آفریدیم و براى بینندگانشان بیاراستیم» و نیز در آیه 6 سوره مبارکه صافات ذکر شده که: «إِنَّا زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِزِینَةٍ الْکَواکِب؛ همانا ما آسمان دنیا را به زیور ستارگان آراستیم.
زینت و اسباب آرایش انسان نیز آفریده شده و به همراه نعمت سلیقه در اختیار او قرار گرفته است. لذا اگرچه داشتن چهرهای زیبا و مطابق میل هر کسی از اختیار خودش خارج است، اما آرایش و زینت، نعمتی است که خداوند آن را در اختیار همگان قرار داده است.
اما همواره افراط و تفریطها و کجفهمیها در این خصوص نیز چون بسیاری از مسائل دینی دیگر مشکلساز بوده است؛ بهگونهای که عدهای دینداری را با بیسلیقگی و زشتی در هم میآمیزند و با هر چیزی که موجب زیبایی شود با کراهت برخورد میکنند و صدها دلیل میتراشند تا مردم را از زینتهای دنیوی منع سازند. گاهی دیده میشود که با مدلهای جدید و زیبا در لباس و موی سر و ... شدیداً مخالفت میکنند اما بعد از سالها که این مدلها قدیمی شد خود از آن استفاده میکنند. البته مدپرستی غلط، موجب تخطئه سلیقه و از بین رفتن حق انتخاب میشود. اما نوآوری در زینت و زیبایی تا آنجایی که موجب مفسده و ارتکاب گناه و ترویج مد نباشد، مجاز است.
قرآنکریم در آیه 32 سوره مبارکه اعراف خطاب به کسانیکه میخواهند زیور و زینتهای دنیوی را عامل گناه و بیدینی معرفی کنند، میفرماید: «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا خالِصَةً یَوْمَ الْقِیامَةِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ؛ بگو: چه کسى زینتهاى خدا را که براى بندگان خود آفریده حرام کرده و از صرف رزق حلال و پاکیزه منع کرده؟ بگو: این نعمتها در دنیا براى اهل ایمان است و خالص اینها(یعنى لذات کامل بدون الم، و نیکوتر از اینها) در آخرت براى آنان خواهد بود. ما آیات خود را براى اهل دانش چنین مفصل و روشن بیان میکنیم.
با وجود آنکه تنها شهادت قرآن در مورد بیان دیدگاه الهی کافی است؛ اما قرآن به صرف خبر اکتفا نمیکند و استدلال میکند به اینکه اگر این امور، بد بود، خدا نمیآفرید، و اکنون که براى استفاده بندگانش آفریده است چگونه ممکن است آنها را تحریم کند؟(تفسیر نمونه، ج6، ص147) ممکن است در برخورد با این استدلال برخی بگویند پس چرا استفاده از برخی نعمتها حرام شده است؟ حقیقت این است که استفاده عادلانه از هیچ نعمتی حرام نشده است. آنچه حرام و گناه است بیعدالتی است.
بدیهی است که عدالت در خصوص زینتها و زیورهای دنیوی نیز این است که در آرایش و زیبایی بهکار گرفته شود. وقتی میگوییم زینت؛ پس اقرار کردهایم که این چیزها لوازم زیباییبخش هستند لذا چنانچه استفادههای مفید دیگری نیز برای آنها فرض شود باز هم جنبه زینتبخشی، اولویت اول آنها و به عدالت و ثواب نزدیکتر است .
آراستگی در سیره پیامبر اکرم(ص)
پیامبر اکرم(ص) خود همواره آراسته بود و به آراستگی امر میفرمود. آن حضرت آراستگی را چه در بعد نظافت همچون مداومت بر مسواک، استحمام، گرفتن ناخنها و شانه زدن موی سر... و چه در بعد آرایش همچون رنگ کردن موی سر و محاسن، سرمه کشیدن در چشم، پوشیدن لباس سفید و استعمال عطر و ... رعایت مینمود.ایشان همواره آراسته بود و به آراستگی امر میفرمود.
در حدیث است که هرگاه پیامبر اعظم(ص) قصد خروج از خانه یا پذیرفتن کسی را داشت، موی سر خود را شانه میزد، سر و وضع خود را مرتب میکرد، خویشتن را میآراست و برای آنکه تصویر خود را ببیند، در ظرف آبی مینگریست. وقتی سبب این کار را میپرسیدند، میفرمود: «اِنَّ اللهَ تَعالی یُحِبُّ مِنْ عَبْدِهِ إِذا خَرَجَ إِلی إخْوانِهِ أَنْ یَتَهَیّاَ لَهُمْ وَ یَتَجَمَّلَ؛ خداوند متعال دوست دارد که بندهاش چون به سوى برادران خود بیرون میرود خود را براى آنها بیاراید و زیبا سازد».(سننالنبی، جلد1)
از برخی روایات برمیآید که نبی مکرم اسلام حضرت محمدمصطفی(ص) تحمل ژولیدگی و سر و وضع نامناسب اصحاب را نیز نداشت انتقاداتی که در این زمینه در اخبار هست، سندی بر این مدعاست .
امیرالمؤمنین(ع) نیز که خود در غایت زهد و سادهزیستی بود، هرگز سهلانگاری در آراستگی و آراسته بودن را روا نمیدانست. روایتی از آن حضرت نقل شده که نشان میدهد رفاقت و صمیمیت و خویشاوندی نباید باعث کوتاهی در این امر شود. آن حضرت فرمود: «لِیتَزَینَ اَحَدُکُم لأَخیهِ الْمُسْلِمِ کما یتَزَینَ لِلْغَریبِ الَّذی یحِبُّ أَنْ یراه فی احسن الهَیئة؛ هر یک از شما براى برادرى که به دیدنتان میآید خود را بیارائید چنانکه براى بیگانهاى که مایلید در بهترین قیافه شما را ببیند، زینت میکنید».(بحارالانوار، ج10)
عدالت در آرایش
اما بدان جهت که هر چیزی محدودیتهای منطقی و ضروری دارد و برخی مصلحتها برخی آزادیها را محدود میکنند، باید در این مورد نیز همچون هزاران مورد دیگر رعایت حد و مرزها و شئونات لازم را نمود. مثلا اگرچه مردان هم میتوانند از آرایش و زینتهای موجود بهره بگیرند اما از هر آرایشی که موجب شباهت ایشان به زنان بشود، نهی شدهاند و پیامبر خدا(ص) مردانى را که خود را به زنان شبیه و زنانى را که خود را به مردان شبیه میکنند، لعن فرموده است.
افراط در آرایش و زینت، یکی از امراض روانی است
ضمناً نباید فراموش کرد که آرایش یکی از شئون اجتماعی انسان است. بنابراین نباید بیشترین وقت و انرژی افراد صرف آن شود که اثرات روانی بدی بهدنبال خواهد داشت و موجب ضعف قوای عقلانی و شخصیت و وقار شخص میگردد. افراط در آرایش و زینت، یکی از امراض روانی است که بسیاری از زنان را مبتلا کرده و شخصیت و برخی صفات برجسته انسانی را در ایشان ضعیف کرده است. بهگونهای که ممکن است زنی در تمام طول روز توان فکری و جسمی خود را به وضعیت ظاهری خود و نظر و برداشت دیگران راجع به ظاهر خود مشغول سازد و به این صورت خود و کسانی را که موجب تحریک و گناهشان گشته است را به تباهی بکشاند.
قرآن کریم با اشاره به این مطلب در آیه 30 سوره یوسف میفرماید: «أَوَ مَنْ یُنَشَّؤُا فِی الْحِلْیَةِ وَ هُوَ فِی الْخِصامِ غَیْرُ مُبِینٍ؛ آیا کسىکه در زر و زیور پرورده میشود [دختر] که در جدل هم ناتوان است [شایسته نسبت دادن به فرزندی خداوند است؟]
بنابراین با وجود آنکه مطلق آرایش برای زنان پسندیده است از آرایش زنان در معرض نامحرمان به شدت نهی شده اما در مقابل، برای آرایش زن در حضور همسر بسیار سفارش شده است. زن مؤمنه که شوهر دارد باید که هر چه بتواند آرایش نفس بجا آورد و لباس نیکو بپوشد، و زینت بر خویشتن کند، و عطر و بوى خوش بهکار برد.
انسان بهعنوان زیباترین مخلوق خداوند موجب میشود خدا بهخاطر این خلقت به خود تبریک بگوید و بین دو جنس انسان یعنی زن و مرد، زن زیباتر است و خداوند زن را با غریزۀ تبرج و خودنمائی خلق کرده است. ولی این خودنمائی در حریم و اندازهای مشخص توصیه شده است. در قرآن دو آیه در این مورد داریم؛ سورۀ احزاب آیۀ 33 که میفرماید: «وَلاَ تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِیَّةِ الْأُولَی؛ ای زنان (در برابر نامحرم) ظاهر نشوید و خودنمایی نکنید؛ مانند خودنمایی دوران جاهلیت نخستین» و نیز در سورۀ نور آیۀ 60 میفرماید: «غَیْرَ مُتَبَرِجاتٍ بِزینَهٍ؛ زنان، [در برابر نامحرمان] با زینتها و آرایشهایشان خودنمایی نکنند».
آرایش از منظر ائمه اطهار(ع)
در اسلام احادیث فراوانی است که زنان را به آرایش و زیبا نمودن خود با حفظ حریم و اندازهای مشخص توصیه میکند که در این توصیهها بین زنان و دختران تفاوتهائی وجود دارد.در برخی موارد زنان متأهل فقط مجاز به آرایش برای همسران خود هستند ولی دختران در مجامع عمومی نیز توصیه به آرایش شدهاند. که با استناد به کتاب محمدبنیعقوب کلینی به ذکر احادیثی از اهلبیت عصمت و طهارت میپردازیم.
امام صادق(ع) میفرماید: «برای زن سزاوار نیست که بدون زیور و آرایش باشد، حتی اگر یک گردنبند باشد؛ و سزاوار نیست دستش از رنگ حنا خالی باشد، اگرچه پیر باشد»، همچنین میفرماید: «زن بدون زیور و آرایش نماز نخواند».
امام باقر(ع) نیز در روایتی میفرماید: «زنان همواره از زیور استفاده کنند»، همچنین رسول اکرم(ص) پس از اینکه به همه زنان، چه شوهردار و چه بدون شوهر، دستور میدهد دایم خضاب کنند (و دست و صورت خود را به حنا و رنگهای زیبا آرایش کنند) میفرماید: «اما زنان شوهردار برای شوهرانشان زینت کنند و اما زنان بدون شوهر، به این دلیل خضاب کنند که دستشان شبیه دست مردان نشود (و لطیف و زیبا بماند)».
پیامبراکرم(ص) به مردان فرمود: «ناخنهای خود را کوتاه کنید» و به زنان فرمود: «ناخنها را کوتاه نکنید؛ زیرا شما را زیباتر میکند» حتی آن حضرت از بعضی زنان بهخاطر اهمیت ندادن به آرایش و زیبایی، انتقاد کرده است. امام باقر(ع) میفرماید: «خداوند طلا را در دنیا زینت زن قرار داد و بر مردان حرام کرد».در برخی روایات آمده که «ائمه اطهار(ع) زنانشان را با طلا و نقره زینت میکردند و بر این کار اصرار داشتند».
امام صادق(ع) فرمود: از رسول خدا سؤال شد: زن چگونه برای شوهر نابینا آرایش کند؟ فرمود: با استعمال عطر و خضاب کردن، که نوعی بوی خوش است.(شیخ حر عاملی، جلد20)
زنان نیمی از جمعیت جامعه را تشکیل میدهند و سلامت آنان از اهمیت زیادی برخوردار است در حالیکه استفاده بیرویه از لوازم آرایش در برخی از موارد مشکلاتی را برای سلامت زنان و دختران بهوجود میآورد.
متاسفانه چند سالی است، استفاده از لوازم آرایش در بین بانوان روند افزایشی چشمگیری داشته بهطوریکه ایران سومین کشور پرمصرف لوازم آرایش در دنیاست و همین موضوع موجب خروج مقداری زیادی ارز از کشور شده است.
از سویی دیگر از لوازم آرایش نامرغوب که بهصورت قاچاق وارد کشور شده و به آسانی در بازار توزیع میشوند، همواره سلامت بانوان را به مخاطره انداخته و مشکلات عدیدهای را برای آنان بهدنبال دارد.
دستفروشان زیادی در سطح شهرها اقدام به فروش انواع لوازم آرایش میکنند که قیمت مناسب آنها در مقایسه با فروشگاهها موجب شده، بسیاری از بانوان لوازم مورد نیاز خود را از این محل تهیه کنند و این در حالی است که بسیاری از این لوازم از کیفیت مطلوب برخوردار نبوده و اغلب فاسد هستند که استفاده از آنها مشکلات عدیدهای نظیر بیماریهای مختلف چشمی، التهابهای پوستی و ... را برای مصرف کننده به همراه دارد.
این مواد بیشتر از مبادی غیر قانونی و بهصورت قاچاق وارد کشور شده و سالم بودن آنها از هیچ کانال رسمی تایید نشده است، بهراحتی در بازار توزیع شده و افراد سودجویی که از این طریق پولهای کلانی به جیب میزنند، اصولا اهمیتی به سلامت مصرف کننده نمیدهند.
امروزه شرایط جامعه به گونهای رقم خورده که طرز تفکر افراد سهم زیادی در روند افزایشی استفاده از مواد آرایشی دارد، به عبارت دیگر این مسئله موجب شده، حضور بانوان در جامعه بدون استفاده از لوازم آرایشی اعتماد به نفس را از بسیاری از آنان سلب کند.
با وجودیکه بسیاری از خانمها بدون استفاده از لوازم آرایشی در خیابان و معرض دید دیگران حاضر نمیشوند، این مسئله شرایط حضور بدون استفاده از لوازم آرایشی را برای دیگر خانمها سخت کرده است، چرا که محیط جامعه بهنوعی اینگونه حضور را نمیپسندد.
بنابراین فرهنگسازی در این خصوص لازم و ضروری است، چراکه حجم قابل توجهی از زنان تمایلی برای استفاده از مواد آرایشی نداشته و در مواردی جبر بیرونی آنان را ناگزیر به روی آوردن به استفاده از این لوازم میکند.
استفاده بیرویه زنان از مواد آرایشی علاوه بر تبعات منفی اجتماعی و فرهنگی فشارهای اقتصادی زیادی را به کشور وارد میکند.سالانه مبالغ هنگفت و قابل توجهی ارز برای خرید لوازم آرایش از کشور خارج میشود که اگر این سرمایهها در بخشهای مختلف تولیدی صنعتی بهکار رود، سهم قابل ملاحظهای در رونق بن مایههای اقتصاد بیمار کشور دارد.
البته تبلیغات مسموم ماهوارهای نیز به این موضوع دامن میزند، چرا که شبکههای مختلف ماهوارهای میکوشند، به طرق مختلف زنان را به گرایش و استفاده بیرویه از لوازم آرایشی ترغیب کنند که البته خرید این محصولات علاوه بر اینکه درآمدزایی خوبی برای شرکتهای عرضه کننده این مواد دارد، آنان را در دستیابی به اهداف غیر فرهنگی از پیش تعیین شده آنها یاری میکند.
بانوان از فرهنگ بیگانه تبعیت نکنند
بر این اساس فعالیت نهادهای فرهنگی در اینباره باید پر رنگ و هوشیارانهتر باشد، تا بانوان ایرانی بر اساس فرهنگ بومی و غنی خود در جامعه حاضر شده و تبعیتی از فرهنگ بیگانه نداشته باشند.
محمد پیرهادی، رئیس اتحادیه لوازم آرایش و بهداشتی بروجرد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در این رابطه گفت: بسیاری از مغازهها و فروشگاهها در کنار فروش سایر محصولات خود انواع لوازم آرایش و بهداشتی را ارائه میدهند و این در حالی است که لوازم آرایشی که توسط دستفروشان ارائه میشود، تاریخ انقضا نداشته و با توجه به اینکه مدت زیادی در معرض نور مستقیم آفتاب قرار دارند، فاسد میشوند.
وی افزود: کشور و به تبع آن شرکت تولید کننده لوازم آرایشی که توسط دستفروشان به فروش میرسد، مشخص نبوده و مواد سازنده این قبیل محصولات نیز نامعلوم است.
پیرهادی با بیان اینکه قیمت عادلانهای برای فروش آنها وجود ندارد و اغلب به صورت قاچاق وارد کشور میشوند،عنوان کرد: روزانه تعداد بسیاری از عرضه کنندگان لوازم آرایش قاچاق به مغازههای ما مراجعه کرده و به فروش اقلام بهداشتی خود میپردازند که البته مراکز مجاز فروش از آنها خریداری نمیکنند.
وی خاطر نشان کرد: لوازم آرایشی و بهداشتی دستفروشان و دوره گردها از مرزها و بنادر وارد کشور میشوند که نیاز به بازرسی و کنترل بیشتر از سوی مسئولان ذیربط احساس میشود.
رئیس اتحادیه لوازم آرایش و بهداشتی بروجرد تاکید کرد: خریداران لوازم آرایشی و بهداشتی باید به محل فروش مجاز محصولات مراجعه کرده و حتما به تاریخ تولید و انقضا این مواد را بررسی کنند.
پیرهادی اضافه کرد: در حال حاضر حدود 130 مرکز فروش لوازم آرایشی و بهداشتی دارای مجوز در بروجرد فعالیت میکنند که دستفروشان بازار کار آنها را خراب کرده و خودسرانه اقدام به فروش این اقلام میکنند.
محمدمهدی شریفطبع رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان بروجرد نیز در خصوص قاچاق لوازم آرایشی و بهداشتی گفت: هر کالایی که از مبادی غیر رسمی و بهصورت غیر قانونی وارد کشور شود، قاچاق محسوب میشود.
وی اظهار کرد: شهروندان لوازم آرایشی و بهداشتی مورد نیاز خود را از نمایندگیها و مراکز مجاز تجاری خریداری کنند، چرا که این مواد آرایشی با سلامت بدن انسان در ارتباط است.
وی ادامه داد: خریداران این مواد مقوله سلامت را جدی گرفته و بهدلیل تفاوت قیمت اندک آنها را از مراکز غیر مجاز و دستفروشان خریداری نکنند.
شریفطبع عنوان کرد: اداره صنعت، معدن و تجارت با همکاری شبکه بهداشت و درمان شهرستان در خصوص جلوگیری از عرضه کالاهای قاچاق اقدام کرده و بازرسی مکرر از مراکز فروش را در دستور کار قرار دهد.