اقامه نماز؛ اولین وظیفه حکومت اسلامی

به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، روز گذشته، 22 آبان‌ماه برنامه درس‌هایی از قرآن با موضوع «اقامه نماز، مهم‌ترین معروف» و با محورهای اقامه نماز، اولین وظیفه پیامبران در جامعه، اقامه نماز، اولین وظیفه حکومت اسلامی، عزم ملی برای ترویج فرهنگ نماز، اهتمام حوزه‌های علمیه به آموزش شیوه‌های دعوت به نماز، تسهیلات دولت برای اقامه نماز کارکنان، اقامه نماز، از ویژگی‌های شهر اسلامی، نقش فرزندان در دعوت به نماز با سخنرانی حجت‌الاسلام قرائتی اجرا شد.

وی در ابتدا اظهار کرد: در قرآن کلمه امر هم راجع به معروف آمده است اینکه می‌گوید: «وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوف‏» (لقمان/17) و هم راجع به نماز آمده است و می‌فرماید: «وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوف‏»، «وَ أْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلاة» (طه/132) «یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ» در قرآن داریم، «وَ کانَ یَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاة» (مریم/55) هم «وَ أْمُرْ» داریم هم «یَأْمُر» داریم معنایش این است که آن معروفی که از همه برجسته‌تر است و باید به آن تکیه کنیم نماز است. مسئله نماز را از چند زاویه می‌خواهیم بررسی کنیم. که چقدر مهم است و چطور وارد کار بشویم. مسئله نماز را ما به چند دلیل باید مورد توجه قرار بدهیم.
وی درباره اهمیت نماز گفت: نماز از نظر خداوند و اولیای خدا... از نظر وظیفه حکومت، از نظر وظیفه والدین، از نظر وظیفه آموزش و پرورش، از نظر وظیفه صدا و سیما، از نگاه انقلابی، از نظر قانونی... از هر نظر برای ما مهم است.

اقامه نماز؛ اولین وظیفه پیامبران در جامعه

قرائتی ادامه داد: خداوند که در قرآن به موسی(ع) می‌گوید: اولین وظیفه تو نماز است. وقتی که خدا می‌گوید: موسی! تو از الان پیغمبر شده‌ای، می‌گوید: خوب پیغمبر شده‌ام چه کنم؟ می گوید: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْری» (طه/14) بعد از جمله ای که خدا به موسی می گوید: پیغمبر شدی، می گوید: اولین وظیفه ات: «أَقِمِ الصَّلاةَ» هیچ واجبی به اندازه نماز مورد عنایت نیست. حدود هشتاد بار کلمه «صلاة» نام برده شده است. غیر از کلمه «صلاة» یعنی نماز، کلمه «ذکر» چندبار، کلمه «عبادت» چند بار، کلمه «سبح، یسبح، سبحان الله، تسبیح» ذکر و عبادت و کلمه ی قنوت. یعنی غیر از لفظ «صلاة» کلمات دیگر هم آمده است که مجموعه اش اهمیت نماز است. نماز نخی است بین خلق و خالق! نماز نخی است بین اول تاریخ و آخر تاریخ، یعنی از آدم تا خاتم، نماز نخی است بین زمین و آسمان، زمین زلزله می شود، می گویند نماز آیات بخوان! آسمان باران ندارد، می‌گویند: نماز باران بخوان، بین زمین و آسمان! نخی است از زایشگاه تا قبرستان! زایشگاه بچه به دنیا می‌آید، در گوشش «حی علی الصلاة» اذان بگو، در قبرش هم که می‌گذارند می‌گویند: «الصلاة» باید دید این چیست.

وی تصریح کرد: حقیقت نماز چیست؟ ذاتش را بخواهید من هم نمی‌دانم. ما هم از آثار می‌فهمیم. ما هر چه هم که نگاه کنیم، جاذبه زمین پیدا نیست. بگوئیم: آن است! یک چیزی مثل آرد است، مثل گرد نخودچی است، او او او او جاذبه است! نه! جاذبه دیدنی نیست، ولی از افتادن سیب پی می‌بریم که جاذبه هست. روح نماز چیست؟ نمی‌دانم، ولی از این که اصرار می‌کنند، می‌‌گوید اگر همه کارهایت خوب باشد، ولی نماز نخوانی، کل کارهایت لغو است، یعنی مثل تمبر است؛ اگر بهترین نامه‌ها را بنویسی، تا تمبر به آن نچسبانی، نامه به مقصدی که می‌خواهی فرستاده نمی‌شود. ما از این عنایت‌هایی که به نماز شده است، مثلاً برای دو رکعت نماز باید سی تیر بخورد؟ روز عاشورا امام حسین(ع) دو رکعت نمازی که خواند، سی تیر به سویش رها کردند. این چیست که سی تیر به سمت امام حسین(ع) رها بشود، ولی دست از نماز برندارد. آن وقت انسان به قدری سقوط کند که بگوید چون لاک زده‌ام پس نمازم باشد، بعداً می‌خوانم. یعنی یک نفر خدا را به لاک انگشت می‌فروشد، یک کسی سی تیر می‌خورد. این پیداست که یک چیزهایی در نماز است. شب تاسوعا، شب عاشورا بنا شد حمله بشود، امام حسین(ع) فرمود: جنگ برای فردا! امشب شب عاشورا است، من می‌خواهم امشب را هم نماز بخوانم. «انی احب الصلاة» من نمی‌فهمم چیست، حدیث داریم اولین گناهی که بشر می‌کند و خدا می‌خواهد به او سیلی بزند، این است که انسان قدر نماز را نداند.

 اقامه نماز؛ اولین وظیفه حکومت اسلامی

قرائتی یادآور شد: در سوره حج قرآن می‌گوید: مؤمن حکومت را که به دست گرفت، اولین کارش اقامه نماز است. « الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاة» (حج/41) یعنی رئیس جمهور، رئیس دولت، مجلس و همه نهادهای دولتی، اولین وظیفه‌شان نماز است. به قرآن عمل نکرده‌ایم. وگرنه نباید این همه شهرک بی‌مسجد داشته باشیم. البته نماز یک تکانی خورده است، قبلاً که نماز در این دخمه‌ها بود و در اداره‌ها، پست‌ترین جایش بود. اتاق رئیس بهترین جا، اتاق مذاکره با رئیس، اتاق مذاکره با خدا پست‌ترین جا! هر کسی می‌خواهد نماز بخواند، برود زیر راه پله‌ها و پشت انباری، یعنی یک جایی بود که اگر هم نمازخانه نبود، انبار سیب‌زنی بود، گونی زغال و بیل و کلنگ! نردبان! به نماز توهین شد! حدیث داریم که نماز به افرادی می‌گوید: مرا ضایع کردی، خدا تو را ضایعت کند. عبارتش این است. «ضَیَّعْتَنِی ضَیَّعَکَ اللَّهُ» (کافی/ج3/ص218) ضایعم کردی، خدا تو را ضایعت کند. نفتت هر قیمتی هم بشود، نمی‌رسی، هر چه می‌دوی، نمی‌رسی! نماز را ضایع کردی! و حدیث داریم که کسانی که نماز را گرامی بدارند، می‌گوید:  «کَرَّمتنی کَرَّمَکَ اللَّهُ». در مسجدها می‌روی، سریع و مرتب نماز نشسته اضافه می‌شود. نماز نشسته را بپرسید کی باید بخوانید. شما عکس امام را دیدید، فیلم امام را! دو سرم به دستش بود، دو نفر این طرف و آن طرف می‌گرفتند، «بحول الله» بلند می‌کردند، نگه می‌داشتند، باز وقتی می‌خواست رکوع برود، دو نفر کمکش می‌کردند، تا می‌شود، نباید نشسته خواند. همین که شصت پایش یک مقداری می‌خارد، نشسته نماز می‌خواند. خیلی هم راحت است. به راحتی دست از نماز می‌کشیم. خوب است هر کس که پای حرف من نشسته یک استغفاری بکند، حالا آن‌هایی را که خوانده‌ایم، درست خوانده‌ایم؟ اینکه معنایش را فهمیدیم؟ مرحله بعد است. «فی‏ صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ» (مؤمنون/2) خشوع داشتیم؟ مرحله بعد است. «سُجَّداً وَ بُکِیًّا» (مریم/58) در سجده گریه‌ای هم داشتیم؟ 

عزم ملی برای ترویج فرهنگ نماز

وی اظهار کرد: همه ایران باید ستاد نماز بشوند. همه ایران، کوچه به کوچه باید جوان‌های مذهبی‌اش، این‌ها حامیان نماز بشوند. ما یک مشت جوان داریم، یک مشت هم که کم نیستند، بسیار هستند. این ها اهل نماز هستند، شما درخت توت را اول توت‌هایی که در شاخه نزدیک است می‌گیری و می‌خوری، بعد پایت را روی شاخه اول می‌گذاری و بعد شاخه دوم! پایت را می‌گذاری روی شاخه دوم، شاخه سوم! ما باید از نیروهای دم دست، کمک بگیریم، برای نیروهایی که دست‌مان به آن‌ها نمی‌رسد. بالاخره دست ما به افرادی نمی‌رسد. باید در همه... در هر مسجدی بسیجش باید بازوی پیش‌نماز باشد. انجمن اسلامی‌ها، اتحادیه انجمن‌های اسلامی آموزش و پرورش، در دانشگاه‌ها، بسیج دانشجویی، بالاخره بازار مسلمان‌ها ظهر که می‌شود باید پیدا باشد که ظهر وارد شهر شد. یک چند جای بازار اذان بگویند. الان شما یک گروه اذان در ایران پیدا می‌کنید؟ صدها گروه تواشیح پیدا می‌کنید. نمی‌گویم حالا تواشیح باشد یا نباشد. می‌گویم چرا اذان نیست، نمی‌گویم تواشیح چرا هست؟ آیا در هر خانه ای از ما یک کتاب نماز هست؟ آیا ما که می‌گوئیم: «غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ» (فاتحه/7) مغضوبین چه کسانی هستند؟ می‌دانیم؟ «وَلاَالضَّالِّینَ» ضالین چه کسانی هستند؟ می‌دانیم؟ «السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» به چه کسی سلام می‌کنیم؟ «عباد الله الصالحین» در قرآن چه کسانی هستند؟

اهتمام حوزه‌های علمیه به آموزش شیوه‌های دعوت به نماز

رئیس ستاد امر به معروف کشور در ادامه گفت: در حوزه‌های علمیه تمام طلبه‌ها باید جزء اولین درس‌شان قبل از ادبیات عرب این باشد که چگونه مردم را به نماز دعوت کنیم؟ چون در هم محله‌ای‌های‌مان، در همشاگردی‌های‌مان، همسایه‌های‌مان، هستند افرادی که با نماز آشنا نیستند، یا ضعیف هستند. طلبه قبل از آن که فلسفه، عرفان، قرآن، حدیث و ادبیات بخواند، باید بداند آقا نماز خودش، نماز برادرش، پسرعمویش، پسرخاله اش... درست است، این دخترهای طلبه! ده‌ها هزار دختر طلبه داریم، این‌ها باید راه دعوت به نماز را بلد باشند. روحانیون ما بسیاری مسجدها را رها کرده‌اند و در اداره‌ها رفته‌اند. بنا بود که آن‌ها در مسجد بیایند. نه اینکه ما در اداره برویم و درب مسجد را ببندیم. حالا اگر مثلاً ممکن است بگویند اگر از اداره بیایند مسجد و برگردند کم کاری می‌شود، نماز در اداره هم اشکالی ندارد، بخوانند، اما معنایش این نیست که مسجد تعطیل بشود.  به هر حال یک فکری باید برای نماز کرد. من نمی‌دانم حالا چقدر خودم مقصر هستم، ولی خیلی تلاش کردم ولی... نماز هم رشد کرده، الان 700 مسجد در جاده‌ها هست، ولی کم است. الان خیرین مدرسه‌ساز، کار خوبی کرده‌اند، دست‌شان درد نکند. اشکال دارد همه ایران یک حرکتی بکنند و یک نهضتی راه بیندازند به اسم خیرین مسجدساز؟ خیرین مسجدساز!

تسهیلات دولت برای اقامه نماز کارکنان

وی تصریح کرد: دولت یک قانونی دارد، امسال هم قانون را تغییر داده‌اند و یک اصلاحاتی در آن شد. ما قانون داریم که در همه اداره‌ها بیست دقیقه تعطیل است. برای نماز! در آموزش و پرورش بارها وزرای قبل و الان سفارش کرده‌اند. خود مقام معظم رهبری در پیام‌شان فرمودند که معلمان و مسئولان آموزش و پرورش خودشان در نماز شرکت کنند. این‌طور نیست. نماز را به امور تربیتی واگذار کرده‌اند و خود دبیران فیزیک و شیمی، بعضی‌های‌شان می‌روند و اکثرشان نمی‌روند، خلاصه ما هنوز نسبت به نماز بالغ نشده‌ایم. سهم نماز را نداده‌ایم.  بدنت برای خداست. نگفته است وقتی نماز می‌خوانی آرنجت را روی خاک بمال. وقتی نماز می‌خوانی زانو بمال، پاشنه پا بمال، نه! بلندترین نقطه! وقتی می‌گوید: بلندترین نقطه برای نماز است، یعنی بهترین جا باید مسجد باشد. شهرداری برج که می‌سازد، از هر طبقه‌ای و برای هر طبقه‌ای می‌گوید: یک پارکینگ! چرا نمی‌گوید: برای هر طبقه‌ای دو متر نماز؟ خوب شهرداری اگر بیدار باشد، همانطور که برای هر طبقه‌ای می‌گوید: یک پارکینگ! آقا چند طبقه است؟ چقدر جمعیت در آن است؟ برای هر انسانی یک متر، یکی از این واحدها را پایان کار مجانی بدهید. شهرداری به وظیفه‌اش عمل نکرده است. یک طبقه را برای مسجد بگذارید. خودش بخرد، به مردم بگویند، یکی یک متر، در این ساختمان که هفتاد نفر هستند، یک سالن هفتاد متری برای نمازخانه، برای مسجد! حالا چند منظوره، نماز هم بخوانند، جلسه افطاری هم دارند، روضه‌ای هم دارند، عقدی هم دارند، چند منظوره دیگر! به هر حال نمی‌دانم ما باید عذرخواهی کنیم. اصلاً شهرداری بودجه فرهنگی‌اش را می‌خواهد چه کند؟ اصلاً بسیاری از کارهایی که می‌کند، فرهنگ نیست. اصلاً فرهنگ را باید معنا کرد، فرهنگ یعنی چه؟ فرهنگ ما دین ما است، نماز ما فرهنگ ما است. قرآن ما فرهنگ ما است. تفسیر ما فرهنگ ما است. نهج البلاغه ما فرهنگ ما است.

قرائتی ادامه داد: تمام این شهردارهایی که بودجه دارند وقتی می‌خواهند خرج کنند باید یک اسلام‌شناس کنارشان باشد امضاء بگیرند که این حق است یا باطل؟ فردا نکند از مردم پول می‌گیرید بعد یک چیزی درست می‌کنید که قیامت هم گیر هستید؟ این شهردارها یا بهشت می‌روند یا جهنم، راه سوم که ما نداریم؟ اگر بهشت می‌روید، یک اسلام شناس هم با خودتان ببرید. بگویید آقا ایشان امضاء کرد که این کار قرآنی است، حدیثی است، فقهی است، اگر بهشت می‌روید یک عالمی را هم با خودتان ببرید، اگر خدای ناکرده، خدای ناکرده، خدای ناکرده، جهنم  می‌روید و این پول را بی‌خود خرج می‌کنید، لااقل روز قیامت اگر گفتند چرا خرج کردید، بگوئید: این آقا گفت. من اسلام‌شناس نیستم ولی این آیت‌الله امضاء کرد که این کار درست است. شهردارها کارهای‌شان را که پول می‌خواهند خرج کنند، چون پول بیت‌المال است، اگر می‌خواهید خرج کنید، یا بهشت می‌روید، یک آخوند را هم با خودتان ببرید، یا جهنم می‌روید، قیامت گردن آخوندها بیندازید، بگوئید خوب من عقلم نمی‌رسید پول فرهنگی را خرج این کردم. قانون داریم، سفارشات مقام معظم رهبری... بیست و چند سال است که ایشان هر سال یک پیام برای نماز می‌دهد. برای همه وزارتخانه‌ها هم دستور داده است. حتی به ما ستاد اقامه نماز ایشان تکلیف کرده است که نماز را ارزیابی کنید و اگر نمازشان موفق است، تشکر کنید و اگر نمازشان ضعیف است، توبیخ کنید. یعنی ایشان ستاد نماز را امر کرده است که ما بتوانیم مسئولان را توبیخ کنیم که حق نماز را دادند، یا ندادند. به ما گفته‌اند که زن که سر نماز می‌رود، هر چه طلا دارد به خودش آویزان کند. مرد که طلا برایش حرام است با بهترین لباس و گلاب... قسمت بدن پیشانی، با عطر و گلاب، ثوابش سی برابر است، با مسواک ثوابش هفتاد برابر است، با شانه کردن و سرو صورت، ثوابش سی تا هم برای شانه زیاد می شود.

وی همچنین اظهار کرد: در مسجد هیچ کس بر کسی تقدم ندارم که کسی را بلندش کند، من جایش نماز بخوانم. همه مردم رابطه‌شان با خدا یک طور است. همه مردم رابطه شان با پیش‌نماز یک طور است. اینجا مثل بانک نیست که هر کس سپرده دارد، برود نزد رئیس بانک و چای پررنگ بخورد. مسجد بانک نیست که پولدار در مسجد مورد احترام واقع شود. حتی بانی مسجد، امتیازی بر باقی‌ها ندارد که حالا چون من اینجا را ساخته ام مثلاً من باید آنجا بایستم و نماز بخوانم. نه!  اذان ارث پدر یک نفر نیست که بلندگو را به هیچ کس ندهد و هر روز خودش اذان بگوید. اذان باید هر کس صدایش خوب است اذان بگوید.

اقامه نماز‌؛ از ویژگی‌های شهر اسلامی

قرائتی با اشاره به اینکه شهر اسلامی یعنی مردم با اذان از خواب بیدار شوند، گفت: قرارهای‌مان را نگوییم ساعت هشت! بگوییم دو ساعت بعد از نماز مغرب! من بعد صلاة فجر! من بعد صلاة عصر! قرارهای‌مان روی ساعت نماز باشد. مسابقه دو می گذاریم نگوییم از پمپ بنزین تا پمپ بنزین، بگوییم از این مسجد تا آن مسجد، محور کارمان نماز باشد. ارزیابی کارمندهای دولت! یک ورقه‌هایی هست که آخر سال می‌نویسند که این آقای کارمند چه کرده است،  نماز در آن باید باشد. امام رضا(ع) فرمود ظهر که می‌شود، چنان بروید مسجد که آن‌هایی که نماز نمی‌خوانند، خجالت بکشند، بگویند کجا برویم و قایم شویم، همه رفتند مسجد ما این وسط چه کار کنیم؟ ببینید اگر من وارد شدم و همه به احترام من بلند شدید، یک نفر هم که هیچ علاقه‌ای به من ندارد می‌گوید: اینها همه بلند شدند، او هم زود بلند می‌شود. یعنی چنان وقت نماز بدوید مسجد که آن کس هم که مسجدی نیست فکری کند و فکر این باشد که کجا می‌رود. باید چه کرد؟ اول از همه باید از خدا عذرخواهی کنیم. که خدایا راستش را می‌خواهی ما تو را اگر دوست می‌داشتیم بهتر نماز می‌خواندیم.

نقش فرزندان در دعوت به نماز

وی اظهار کرد: مدیر کل آموزش و پرورش خوزستان الان بازنشست شده است، یک روز آمد نزد من و گفت یک دختری یک حرکتی کرده است و خستگی‌ام برطرف شد. گفتم: چه کرده است؟ گفت: این دختر مادرش نماز نمی‌خواند. دختر در مدرسه نماز یاد گرفته و آمده گفته مادر من می‌خواهم چند کلمه با شما صحبت کنم. گفته بابا را دوست داری؟ خوب بله! من را دوست داری؟ خوب بله! من صبح تا شب در خانه زحمت می‌کشم چون دوستتان دارم. گفته بود مادرجان خدا را هم دوست داری؟ خوب بله! خدا ما را آفریده است، گفته بود چرا؟ اگر بابا به تو بگوید من تو را دوستت دارم ولی با تو حرف نزند قبول می‌کنی؟ گفت: نه! اگر بابا من را دوست دارد باید با من حرف بزند. مگر می‌شود من کسی را... بابا بگوید من تو را دوست دارم ولی با من حرف نزند، نمی‌شود. گفت: پس تو چطور می‌گویی خدا را دوست دارم ولی با خدا حرف نمی‌زنی؟ چرا نماز نمی‌خوانی؟ تو می‌گویی اگر کسی کسی را دوست دارد خوب با او حرف می‌زند، تو چطور وجدانت قبول می‌کند، بگویی خدا را دوست دارم ولی با خدا حرف نمی‌زنی؟ خوب بلندشو و نماز بخوان. می‌گفت: مادرش گفت: باشد! برای اولین دفعه دختر یازده ساله مادرش را امر به معروف کرد. ما معرفت خدا و محبت خدا را باید شکوفا کنیم. یکی از راه‌های دعوت به نماز این است. نعمت‌های خدا را بشماریم. امام جمعه یکی از استان‌ها می‎گفت ما در استان‌مان، اسم نمی‌برم که آبروریزی نشود. می‌گفت ما در استان‌مان 300 روستا داریم که آخوند ندارد و به همین تعداد 300 تا طلبه از استان ما در قم درس می‌خوانند، طلبه‌هایی که در قم درس می‌خوانند و روستای‌شان آخوند ندارد قیامت گیر هستند.  تناوبی هر طلبه‌ای ده روز به روستایش برود. درست را بخوان. نوبتی کنیم. عمامه آخوندها از روستا است. کفش ما هم چرم است، چرم هم پوست گاو است، گاو هم دامداری برای کشاورز است. لباس ما هم پشم است، پشم هم برای گوسفند است و گوسفند هم برای کشاورز است. یعنی حجت الاسلام قرائتی مخش، لباسش، کفشش، وابسته به روستا است. آن وقت سال می‌آید و می‌رود و من در روستا نمی‌روم. عقل است؟ انصاف است؟ وجدان است؟ این علم چه فایده‌ای دارد؟

قزائتی در پایان یادآور شد: بگذارید یک چیزی از آقای بروجردی بگویم. تمام مراجع شاگرد آقای بروجردی هستند، حالا یک وقت چون من علم دقیق ندارم، یک تقریباً کنار حرف‌هایمان بگذاریم. تقریباً! یعنی آیت‌الله فاضل لنکرانی، آیت‌الله صافی، آیت‌الله سبحانی، آیت‌الله مکارم، آیت‌الله... همه علما تقریبا! همه مراجع شاگرد آقای بروجردی هستند. آقای بروجردی سالی یک بار صحبت می‌کرد. و آن یک روز می‌گفت: مهم‌ترین حرف را می‌خواهم بزنم. در آستانه تبلیغ! ناقلش هم... بنده درس آقای بروجردی نبودم. چون آن موقع بچه بودم. قصه برای پنجاه سال پیش است. برای پنجاه و چند سال پیش است. این را من از آیت‌الله امامی کاشانی نقل می‌کنم و ایشان از آیت‌الله مشکینی! می‌گفت: آیت‌الله امامی کاشانی می‌گفت من هم آن روز به درس نرسیدم، یا نرفتم یا مریض بودم، نمی‌دانم به چه دلیل! به آقای مشکینی گفتم: امروز آقای بروجردی چه گفت؟ گفت: امروز آیت‌الله العظمای بروجردی، فرمود: تمام روایات اهمیت علم برای علمی است که به مردم بگوئید. اگر علمی باشد که ملا و محقق و علامه در قم باشی و به مردم نگویی آن روایات ارزش علم شامل اینها نمی‌شود، یک نهضتی باید برای نماز بشود. «والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»