به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) شعبه مازندران، استخاره نوعی از دعا، توكل، تفويض امور و حسنظن به خداوند است، يعنی هر انسانی همه امور خود را با دعا و درخواست خاضعانه از خداوند برای فراهمسازی خير و صلاح و عافيت همراه سازد.
استخاره، انواع و اقسام و كاربردهای زيادی دارد كه شامل استخاره دعايی، مشورتی، قلبی، قرآنی، تسبيحی و كاغذی است. استخاره دعايی، از رجحان و اولويت بالاتری برخوردار است و در اين استخاره تعظيم و تمجيد خداوند، خضوع و تضرع شديد درونی، دعا و توسل و عرض نياز به درگاه بینياز، توكل و تفويض امور به خداوند رحمان، حسن ظن به خداوند در فراهمسازی خير، بسيار مؤثر است و مهمترين اثرش دلگرمی و قوت قلب است كه بهواسطه چنين استخارهای قرين انسان در انجام امور میشود.
در بحارالانوار جلد 77صفحه 199حديث 153 آمده است كه رسول اكرم میفرمايد: از جمله راههای سعادت و خوشبختی فرزند آدم، طلب خير كردن او از خداوند و رضايتش به حكم و قضای الهی و از جمله راههای شقاوت و بدبختی فرزند آدم، طلب خير نكردن او از خداوند و خشم و نارضايتیاش به قضای الهی است.
استخاره جنبه قرآنی دارد و در سوره فرقان آيه 77 آمده است كه اگر دعا و تضرع نبود پروردگارم به شما چه اعتنايی داشت؟
استخاره سنتی است كه بهخصوص در فرهنگ عموم شيعان ايران شيوع فراوانی يافته است كه با كمال تأسف مشاهده میشود، بسياری از افراد با تصور نادرست و نگاه نكردن به كاربرد درست آن به محض پيش آمد امر مهمی، بلا فاصله و بدون تفكر و سنجش، مشورت و تحقيق، به عالمی متوسل میشوند و از او طلب استخاره میكنند و يا خود دست بهكار شده و بدون رعايت پيششرطها و آداب استخاره بیدرنگ قرآن را میگشايند.
عدهای از اين افراد بدون توسل به پاسخی التزامی به نتيجه استخاره، اگر آن را موافق با منافع و مقاصد خود تشخيص دهند، بدان عمل میكنند و گرنه عمل بر خلاف نتيجه استخاره را ترجيح میدهند و عدهای ديگر نتيجه استخاره را چون وحی منزل پنداشته پيروی از آن را واجب دانسته و بهطور كلی سرنوشت امور خود را به دست استخاره میسپارند. هردو گروه در اصل شناخت استخاره و كاربرد صحيح آن دچار اشتباهی بزرگ و خطرناك شدهاند، چراكه با بیاعتنايی به اولويت «تفكر و انديشه و شور و مشورت» بر استخاره و نقش مؤثر و بنيادی آن به ديده تعيين نگريستهاند.
گروه اول بر اثر كجفهمی از استخاره و بيدرنگ اقدام كردن آن، ناخواسته دچار گناهی بزرگ چون «وهن قرآن مجيد » و بیحرمتی به مصحف شريف نيز شدهاند و عاقبت راهی را برگزيدهاند كه تأمينكننده منافع ايشان است و حتی بدون استخاره نيز آن را برمیگزينند.
گروه دوم گناهشان كمتر از گروه اول نيست، چرا كه بدون هيچ دليل عقلی و شرعی، خود را ملتزم به پيروی از استخارهای میدانند كه هدف اصلی از آن رفع ترديد و اطمينان قلب است.
اگر انسان بتواند از راهی برتر مانند تفكر، تحقيق و مشورت به «اطمينان قلب» برسد، لزومی ندارد كه به استخاره پناه ببرد، چه رسد به التزام عملی به نتيجه استخاره كه از روی كجفهمی و بدون رعايت پيش شرطهای آن جريان يافته است.
نتيجه چنين پنداشتی نسبت به استخاره، دچار شدن به «كمتدبيری» در امور زندگی و زمينگير شدن در پيچ و تابهای آن است و اين جزای دنيايی دوری كنندگان از انديشه و مشورت است.
و اما استخاره با قرآن، اگر انسان برای انجام كاری بعد از استخاره دعايی، انديشه و مشورت به دلگرمی اراده و قوت قلب نرسد، برای رهايی از ترديد و رسيدن به قوت قلب میتواند به قرآن پناه برد و خير و صلاح را از قرآن بجويد كه در اينجا رواياتی از ائمه اطهار (ع) وجود دارد و به استخاره با قرآن تأكيد میكند.
امام صادق(ع) میفرمايد: «لا تتفال بالقرآن » با قرآن تفال بزن. (كافی ج 2 ص 629 روايت 7 ) ، و يا امام علی (ع) در توصيه به فرزندش میگويد كه از خداوند متعال زياد طلب خير «استخاره» كن، هرگاه بر انجام كاری تصميم گرفتی، از خداوند طلب خير كن.(نهج البلاغه حكمت 3 – غرر الحكم 3988).
نكته بسيار مهم از روايات بهدست آمده، تأكيد به معنای طلب خير كردن از خداوند فياض در قالب دعا است.
در (وسائل الشيعه ج 8 ص 66 ) آمده است كه استخاره از سجايای اخلاقی و معرفتی اهلبيت (ع) است و امام باقر (ع) میگويد كه ما اهلبيت، همانگونه كه سورههای كتاب الهی را میآموزيم استخاره را هم نيز میآموزيم.
دستورالعمل استخاره با تسبيح را به استناد به كتاب (بحار ج91ص250حديث 4 ) اينگونه است كه تسبيح را میگيری و سه بار بر محمد و آل محمد صلوات میفرستی، سپس ميانه تسبيح را میگيری و دو تا دو تا رد میكنی، اگر آخرين مهره تسبيح فرد آمد خوب است و به معنای انجام دادن كار است و اگر آخری جفت آمد بد است و نبايد كار را انجام داد..
مشهورترين استخاره با قرآن كه از قول امام صادق(ع) در حديثی در (بحار ج 91 ص 246 ) آمده است كه هرگاه اراده كردی بهوسيله قرآن مجيد استخاره كنی، بعد از گفتن «بسمالله الرحمن الرحيم» میگويی «ان كان فی قضائك و قدرتك ان نمن علی شيعه آل محمد بفرج وليك و حجتك علی خلقك فاخرج الينا آيه من كتابك تستدل بها علی ذالك» ، بعد قرآن را میگشايی و 6 صفحه میشماری و در صفحه هفتم به سطر ششم نظر میافكنی و مضمون آنرا اخذ میكنی. در هيچ كتابی در مورد شخص استخاره گيرنده و صفاتش سخنی به ميان نيامده است و هركس میتواند اين عمل را انجام دهد.
آيتالله بهجت میگويد بعد از مشورت با اهل خبره و مطلع، اگر هنوز ترديدی باقی بود استخاره انجام میگيرد و شخص استخاره گيرنده بايد با عبارات و علايم ظاهر و باطن آيات قرآن آشنا باشد و در حال حاضر پس از مرحوم آيتالله كشميری، صريحترين استخاره در نزد آيهالله كاشانی و گرامی در قم مشهور است.