«فضلالله فاضل نيشابوری» كارشناس ارشد نسخهشناسی آستانقدس رضوی در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، با بيان اين مطلب گفت: معمولاً همان روالی كه برای فهرستنويسی و نسخهشناسی نسخههای عمومی انجام میشود برای فهرستنويسی و نسخهشناسی قرآنهای خطی نيز انجام میشود، اما لازم است تا باب جداگانهای برای فهرستنويسی و نسخهشناسی قرآنها در نظر گرفته شود و جنبههای تذهيب، خوشنويسی، سبك و سياقهايی كه در قرون مختلف وجود دارد، دقيقتر و متخصصانهتر مورد توجه قرار گيرند، چرا كه مسئله نسخهشناسی در قرآن از مسئله كتابشناسی بالاتر است.
او ادامه داد: مشخصات قرآن با مشخصات نسخ خطی عمومی ديگر متفاوت است؛ برخی پارامترها وجود دارد كه در نسخ قرآن مطرح و در نسخههای خطی ديگر به آن شكل مطرح نيست، برای نمونه خط قرآن، تذهيبها و آرايشهايی كه در قرآن مورد استفاده قرا میگيرد، نسبت به نسخ خطی ديگر مفصلتر و حتی متفاوت است. معمولاً كاتبانی كه قرآن را كتابت كردهاند، كاتبان درجه اول و مسلط هستند، اما در نسخههای ديگر اينگونه نيست، ممكن است شخصی با خط خوش بهعنوان كاتب، نسخهای را نگارش كرده است، كه در قرآنها چنين چيزی وجود ندارد.
فاضل نيشابوری تصريح كرد: تذهيبی كه در نسخ خطی قرآنها مورد استفاده قرار گرفته، تذهيب درجه اول است و استادان طراز اول بهدليل قداست قرآن از تذهيبنگاران توانمند هستند، بنابراين فهرستنگار قرآن بايد يك فهرستنگار درجه اول باشد، عيار و نوع خط را شناخته و به انواع خطوط مختلف اسلامی اشراف داشته باشد، مكتبهای خوشنويسی و تذهيب را با مشخصات دقيق و جزئيات بشناسد.
اين فهرستنگار و نسخهشناس كتابخانه آستان قدس رضوی گفت: برخی قرآنها كه بيشتر متعلق به قبل از قرن دهم است، دارای ترجمه نيز هستند، اين ترجمهها بهلحاظ مسائل ادبی و شناخت سبكهای ادبی حائز اهميتاند، بنابراين فهرستنگار و نسخهشناس بايد به اين سبك و سياقها هم از نظر ادبی آشنا باشد و بتواند اين مشخصات را هم در فهرست يك نسخه درج كند.
او ادامه داد: همچنين ضرورت دارد كه نسخهشناسان ما قرنی را كه نسخه متعلق به آن است و دليل كتابت قرآن را نيز در فهرست خود درج كنند.
اين فهرستنگار با بيان اين مطلب كه در ايران نسخهشناسانی كه به اين جزئيات آگاه باشند كم داريم، گفت: تخصصی كار كردن در اين زمينه اهميت بسيار دارد، متخصص درجه اولی كه تمام اين جزئيات بداند، كم است و بايد در برنامههای بلندمدت به تربيت نسخهشناس متخصص انديشيد و اقدام كرد، نسخهشناسی كه تذهيبشناس، كاغذشناس و خطشناس باشد و در عين حال از مسائل تخصصی و سنگين فهرستنويسی و تاريخ آگاهی داشته باشد.
او در پايان بيان كرد:دولت و مسئولان بايد امكانات لازم را برای فهرستنگاران فراهم كنند تا آنها بتوانند قرآنها را فهرست كرده و در حفظ اين نسخ بكوشند، چرا كه حفظ آنها بسيار اهميت دارد و بايد شرايط مناسب برای حفظ و نگهداری نسخخطی قرآن در همه نقاط كشور فراهم شود و بودجهای به مرمت و آفتزدايی نسخخطی اختصاص داده شود. همچنين برخی از نسخههای خطی قرآن در آستان قدس رضوی بهدليل تراكم بالای نسخههای خطی هنوز فهرست نشدهاند كه بايد فهرستنويسی اين قرآنها در اسرع وقت صورت گيرد.