اسبسواری:
در قرآن و احاديث، اسب از جهات متعدد، به ويژه از ديدگاه نظامی و رزمی، موردتمجيد و تقدير قرار گرفته است.
خداوند متعال در قرآن، به رزمندگان اسلام دستور میدهد، هميشه اسبان جنگی را آماده ومهيا نگه دارند. «و اَعِدُّوا لَهُم مَااسّتَطَعْتُم مِن قُوَّهٍ و مِن رِباطِ الْخَیْلِ تَرهِبونَ بِهِ عَدُوَّ الله وَ عَدُوَّكُم» (سوره انفال، آيه 60). و شما (ای مومنان) در مقام مبارزه با آنها (دشمنان) خود را مهيا كنيد و تا ان حد كه بتوانيد از آذوقه و آلات جنگی و اسبان سواری برای تهديد دشمنان خداوند و دشمنان خودتان فراهم سازيد.
حضرت سليمان پيامبر(ع) را از علاقمندان به اسب معرفی نموده و میفرمايد: «به خاطر بياور هنگامی را كه عصرگاهان اسبان چابك و تندرو را بر عرضه داشتند» (سوره ص، آيه 31).
«فَقالَ اِنّی اَحْبَبّتُ حُبَّ الْخَیْرِ عَن ذِكْرِ رَبّی حَتّی تَوارَت بِالْحِجاب» (سوره ص، آيه 32). گفت: من اين اسبان را به خاطر پرورگارم دوست دارم (من میخواهم از آنها در جهاد استفاده كنم، او همچنان به آنها نگاه میكرد) تا از ديدگانش پنهان شدند.
پيامبر گرامی اسلام، مسابقه اسبدوانی، ترتيب دادند و خودشان نيز در آن شركت كردند. امام باقر(ع) میفرمايد: «رسول خدا، مسابقه اسبدوانی ترتيب داده و جوايز را از مال خويش پرداخت» (وسايلالشيعه، ج 13، ص 351).
امام سجاد (ع) میفرمايد: «رسول خدا(ص) در مسابقه اسبدوانی، اسب دوانيد و جايزهاش را چندين آق از جنس نقره قرار داد» (وسايلالشيعه، ج 13، ص 350).
تيراندازی:
حضرت داود پيامبر(ص) تيرانداز قابلی بود.او با تيراندازی توسط فلاخن موفق شد بزرگترين طاغوت زمان خود، «جالوت» را از پای درآورد.
حضرت اسماعيل پيامبر(ع) نيز تيرانداز ماهری بود و از اين طريق به شكار میپرداخت. پيامبر گرامی اسلام(ص) ضمن ترغيب و تشويق مسلمانان به مبادرت به تيراندازی، در اينبار میفرمايد: «ای فرزندان اسماعيل، تيراندازی كنيد كه پدرتان تيرانداز بود» (اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، ج 16، ص 241).
اسلام، مهياسازی «قوت» جهت مقابله با دشمن و ترسانيدن وی را، لازم و واجب میشمارد آنجا كه خداوند متعال در قرآن كريم میفرمايد: «آنچه قوه و توان داريد برای (مقابله با) آنها (دشمنان) آماده و مهيا سازيد.» اسلام، تيراندازی را، ولو به قصد سرگرمی باشد جايز شمرده و آن را يكی از بهترين سرگرمیها برای انسان با ايمان میداند. پيامبرگرامی اسلام، كسی را كه پس از آموختن تيراندازی آن را ترك كند مسلمان واقعی ندانشته و در زمره كسانی میداند كه نعمتی از نعمتهای خدا را كفران نمودهاند.
شنا:
اسلام شنا را به عنوان بهترين سرگمی برای مردان معرفی میكند. رسول گرامی (ص) میفرمايد: «بهترين سرگرمی برای مردان با ايمان، شنا و بهترين سرگرمی برای زنان ايماندار، ريسندگی است».
شمشيربازی:
شمشير و شمشيربازی در اسلام جايگاه و منزلت خاصی دارد، بدون ترديد اگر شمشيرهای نيرومند و خداجوی رزمندگان همچون حمزه سيدالشهدا(ع) و اميرالمومنين (ع) نبود، اسلام به خوبی پا نمیگرفت.
حضرت علی(ع) درباره آموزش شمشيربازی میفرمايد: «دندانهايتان را برهم بفشاريد، زيرا اين طرز رفتار شمشيرها را از سرها بيشتر دور میكند و با نوك و دم شمشير زد و خورد نمايد» (نهجالبلاغه، محمد دشتی، خطبه 66).
پيادهروی و كوهنوردی:
همانگونه كه در داستان حضرت موسی(ع) گذشت، آن حضرت به هنگام فرار از مصر، به مدت هشت شبانهروز پيادهروی میكند تا به نزديكی شهر مَدين میرسد و اين در حالی بود كه گرسنه و تشنه بود و پاهايش تاول زده بود (تفسير نمونه، ج 16، ص 55).
سروكار داشتن پيامبران باكو، بعنوان ورزش ، در قرآن گوش زده شده است ، حضرت آدم با كوه سرانديب و پيامبران اولوالعزم هركدام با كوهی سروكار داشتند. يعنی دامنه باصفا و هوای فرحبخش آن را برای مناجات و رازونياز انتخاب میفرمودند. (حضرت نوح و كوه آرارات، حضرت ابراهيم و حضرت موسی كوه طور، حضرت عيسی كوه ساعير، حضرت زرتشت سبلانكوه، حضرت محمد كوه فاران يا حِرا).
ورزشهای رزمی:
خداوند متعال، در قرآن كريم، رزمی بودن را ملاك برای مطلوبيت دانسته (سوره انفال، آيه 60) و خداوند متعال در قران، مقاوم بودن را يكی از رموز پيروزی در مبارزه دانسته و میفرمايد: «اِنْ یَكُن مِنْكُم عِشْرونَ صابِرونَ یَغْلِبوا مِأَتَیْنِ، وَ اِنْ یَكُن مِنكُم مِأَهُ یَغْلِبوا اَلْفاً مِنَ الَّذينَ كَفَروُا» (سوره انفال، آيه 65). اگر بيست نفر از شما [مردان با ايمان] صبور و پايدار باشيد بر دويست نفر از دشمنان غالب خواهيد شد و اگر صدنفر بوده بر هزار نفر از كافران غلبه خواهيد كرد.
حضرت علی(ع) نيز در جنگ جمل خطاب به فرزند خود محمد حنفيه میفرمايد: «كوهها از جا كنده شوند تو از جای خود حركت مكن (تو بايد در ميدان نبرد از كوهها محكمتر و مقاومتر بوده و فرار نكنی)».
همچنين آن حضرت در مقام آموزش سربازان خود میفرمايد: «و شمشيرها را در غلاف، پيش از بيرون كشيدن بجنبانيد» (نهجالبلاغه، خطبه 124). و در ادامه همين فرمايش میفرمايد: «با گوشه چشم و خشمناك (به دشمن) بنگريد».
كشتی:
كشتی يكی از ورزشهای مبارزهای بسيار قديمی است كه شايد بتوان گفت از خلقت بشر (داستان گلاويز شدن هابيل و قابيل، دو فرزند حضرت آدم) تاكنون متداول بوده است. پيامبر گرامی اسلام میفرمايد: «فرشتگان آسمانی به تماشای هيچيك از سرگرمیهای شما نمینشينند، جز اسبدوانی و كشتی» (اولين دانشگاه و آخرين پيامبر).
مولانا واعظ كاشفی، كشتی را يادگار انبيا و اوليا دانسته و میگويد: «اگر پرسند كه اين هنر از كه ماند، بگو از اولاد يعقوب پيامبر كه اين علم را میدانست و فرزندان خود را تعليم میداد و گفتهاند. آدم(ع) از جمله چهارصد و چل هنر كه میدانسته يك كشتی بوده است. نقل است حمزه سيدالشهدا با كافران اكثرا به صنعت كشتی گرفتن جنگ میكرد.
نيزهزنی:
حضرت علی(ع) و فرزندان شجاع او، متخصص نيزهزنی بودند. آن حضرت فنون نيزهزنی را به سربازان خويش نيز آموزش میداد. به عنوان نمونه در نهجالبلاغه چنين میفرمايد: «در اطراف نيزهها پيچ وخم داشته باشيد (موقعیكه نيز بر دشمن فرود میآورد، خود را كوتاه و بلند كنيد، يا در موقعی كه دشمن، نيز به طرف شما حواله میكند، خود را دور نماييد) زيرا زدن نيزه به اين طرز موثرتر است» (نهجالبلاغه، خطبه 124).
وزنهبرداری:
در داستان حضرت موسی (ع)، میخوانيم كه آن حضرت چگونه سنگ بزرگی را كه بر سر چاه بود، و تنها توسط همكاری چندين مرد نيرومند میشد آن را از سر چاه برداشت، به تنهايی و با قدرتی كمنظير از سر چاه برداشته و به كنار میاندازد و با همان سطل بزرگی كه چند نفره (6 يا 10 نفره) با آن از چاه آب میكشيدند، به تنهايی آب كشيده وهمهی گوسفندان آن دو زن را سيراب میكند. در صدر اسلام نيز، نمونههايی از وزنهبرداری و تمرين آن به چشم میخورد. بايد شيرخدا، حضرت علی مرتضی(ع)، اميرمومنان را قویترين وزنهبردار تاريخ دانست. علی(ع) در هنگام جنگ و درگيری با دليران يهود، هنگامیكه سپر خود را از دست داد، پنجه نيرومند خود را آنچنان به در سنگی خيبر كوبيد كه در آن فرو شده و آنگاه با يك حركت آن را از ديوار جدا اسخته و تا آخر جنگ به عنوان سپر، آن هم با دست چپ از آن استفاده نمود.
در روايات دينی و همچنين در قرآن به انجام ورزش بسيار سفارش شده است كه در اين راستا تمام ورزشكاران بايد از آموزه های دين مبين اسلام، الگو بگيرند و علاوه بر ورزشكارانی به منش پهلوانی نيز توجه ويژه داشته باشند.