برخی از پيامبران فقط فرصت پيامبری داشتهاند اما برخی ديگر فرصت حكومت و رهبری. پيامبر اسلام(ص) جزو پيامبرانی هستند كه در طول زندگی خود نه تنها به عنوان يك رهبر دينی بلكه به عنوان يك رهبر سياسی فعاليت كرده و با تمامی چالشها و درگيریهای سياسی، اجتماعی، نظامی، فرهنگی و ... مواجه شدهاند.
عملكرد ايشان در مواجهه با مردم، سيره عملی يك رهبر مسلمان در يك جامعه اسلامی است. سيرهای كه به نظر میرسد بيش از هر زمان ديگری لزوم تذكر آن در جامعه وجود دارد. خوشبختانه حتی جزئیترين حالات رفتاری و سبك زندگی حضرت رسول(ص) نيز نقل و به دست ما رسيده است. جزئياتی كه بايد از آن الگو گرفت و به دنبال تحليل علمی، روانشناسانه و روانشناسی اجتماعی آن گشت.
رسول نور و رحمت «هرگاه به كسی مینگريست به روش ارباب دولت با گوشه چشم نظر نمیكرد»، «هرگاه با كسی، هم صحبت میشد به سخنان او خوب گوش فرا میداد»، «در مجلسی نمینشست و برنمیخاست مگر با ياد خدا»، «اگر در محضر او چيزی رخ میداد كه ناپسند وی بود ناديده میگرفت»، «اگر از كسی خطايی صادر میگشت آن را نقل نمیكرد»، «كسی را بر لغزش و خطای در سخن مواخذه نمیكرد»، «هرگز با كسی جدل و منازعه نمیكرد».
ايشان «هرگز سخن كسی را قطع نمیكرد مگر آنكه حرف لغو و باطل بگويد»، «چون سخن ناصواب از كسی میشنيد، نمیفرمود چرا فلانی چنين گفت» بلكه میفرمود بعضی مردم را چه میشود كه چنين میگويند؟»، «هركه عذر میآورد عذر او را قبول میكرد»، «هرگز كسی را حقير نمیشمرد»، «هرگز كسی را دشنام نداد و يا به لقبهای بد نخواند»، «هرگز عيب مردم را جستجو نمیكرد»، «هرگز مذمت مردم را نمیكرد و بسيار مدح آنان نمیگفت».
حضرت رسول(ص) «بر جسارت ديگران صبر میفرمود و بدی را به نيكی جزا میداد»، «با اصحابش در كارها بسيار مشورت میكرد و بر آن تاكيد میفرمود»، «ميان يارانش انس و الفت برقرار میكرد»، «وفادارترين مردم به عهد و پيمان بود»، «عزيزترين افراد نزد او كسی بود كه خيرش بيشتر به ديگران میرسيد»، «همواره متبسم بود و در عين حال خوف زيادی از خدا بر دل داشت»، «اكثر خنديدن آن حضرت تبسم بود و صدايش به خنده بلند نمیشد»، «از برای فوت دنيا ناراحت نمیشد و يا به خشم نمیآمد»، «از برای خدا آنچنان به خشم میآمد كه ديگر كسی او را نمیشناخت»، «هرگز برای خودش انتقام نگرفت مگر آنكه حريم حق شكسته شود» و «هيچ خصلتی نزد آن حضرت منفورتر از دروغگويی نبود».