بهره‌گيری از هر راهی جز صراط مستقيم، محل لغزش‌های فراوان است

به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، حجت‌الاسلام محمود لطفيان سرگزی، مدير كانون نويسندگان نماز استان قم در گفتمان دينی «شرح و تفسير خطبه 16 نهج‌البلاغه» كه با حضور سرگروه‌های طرح ياوران نماز در دارالقرآن اداره‌كل تبليغات اسلامی استان قم برگزار شد، گفت: «شُغِلَ مَنِ الْجَنَّةُ وَ النَّارُ أَمَامَهُ» مشغول شده آن كسی كه پيش رويش بهشت و جهنم است. اين جمله را به دو صورت می‌توان تفسر كرد 1) «اخباراً» آن كسی كه بهشت و جهنم را پيش روی خود می‌بيند خود را به چيزی غير از او مشغول نمی‌كند. توشه بهشت را تهيه می‌كند و برنامه‌ريزی آنان، به گونه‌ای است كه از جهنم به دور باشد و اين تفسيری است كه اخبار معنا می‌كند، 2) نوع ديگر تفسيری كه انشاء معنا می‌كند اين است كه كسی كه بهشت و جهنم را پيش روی خودش می‌بيند بايد مشغول باشد و بايد خودش را آماده آن‌چنان روزی كند. (دلالت جمله خبری بر امر، آكد است از دلالت امر و دلالت جمله خبريه بر نهی آكد از صيغه نحو در اصول است).
وی افزود: در خطبه متقين داريم كه خالق در نظر آن‌ها بزرگ است. اين‌ها نسبت به بهشت مثل كسی هستند كه بهشت را می‌بيند و نسبت به آتش هم مانند كسی هستند كه آتش را می‌بيند كه نمونه‌اش حارث بن سمت است كه در كتاب اصول كافی باب اسلام و الايمان آمده است.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم عنوان كرد: «سَاعٍ سَرِيعٌ نَجَا وَ طَالِبٌ بَطِی‏ءٌ رَجَا وَ مُقَصِّرٌ فِی النَّارِ هَوَى»، در اين جمله برخی‌ها واژه «نجاء» را به معنی اسرع گرفته‌اند و به صورت، دابه الناجيه و يا دابه المسرعه گرفته‌اند. آدم‌ها سه گونه‌اند 1) گروه اول كسانی هستند كه اسمشان را پيشگامان می‌ناميم و كسانی هستند كه در خط مقدم تقوی و اخلاص هستند، و به اذن خداوند اين‌ها دارای حساب ديگری هستند، 2) گروه دوم، اصحاب‌الميمنه يعنی افرادی هستند كه نجات يافته‌اند و 3) گروه سوم از انسان‌ها والمشئمه يعنی افرادی كه جهنمی هستند.
كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان قم گفت: «الْیَمِينُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ الطَّرِيقُ الْوُسْطَى هِیَ الْجَادَّةُ» راه راست و راه چپ هر كدامشان مايه مذلت است و راه نجات فقط راه وسط است. اين جمله مولا علی(ع) گويای اين است كه راهی جز صراط مستقيم، هر راهی كه باشد محل لغزش‌های فراوان است، و از بيان مولا بر می‌آيد كه دارای سه راه هستيم. راه اول، همان طريق‌الوسطی است كه راه اعتدال، همان صراط مستقيم و راه نجات است، راه دوم، اليمين و نيز راه سوم، الشمال است كه راه راست و چپ، يعنی غير از راه مستقيم.
حجت‌الاسلام لطفيان ادامه داد: در طول تاريخ، اسلام گرفتار افراط و تفريط‌ها و همچنين گرفتار تفسيرهای يك‌سونگرانه نيز بوده است. مثلاً در باب توحيد، كسانی معتقد به تشبيه هستند يعنی خداوند متعال را مانند خودشان، بشر فرض می‌كنند. نقطه مقابل اين‌ها، افرادی بودند كه طرفدار تعطيل بودند، به اين معنا كه می‌گفتند ما هيچ چيزی را در باب توحيد نمی‌فهميم. گروه ديگر يعنی اشاعره مسلك در باب جبر و اختيار (جبر و تفويض) به اين اعتقاد داشتند كه انسان‌ها در افعالشان مجبور هستند و فخر رازی از سخنگويان اين نظريه است و گروهی هم كه به تفويض معتقد بودند می‌گفتند كه خداوند، عالم را خلقت كرده و به حال خودش رها كرده است. لكن مكتب اهل بيت كه راه وسطی است، می‌گويد كه نه جبر است و نه تفويض بلكه بين جبر و تفويض است يعنی نه طرفداری از جبر دارد و نه طرفداری از تفويض بلكه امر بين آن دو است.
وی اظهار كرد: نكته ديگر، در باب امر ولايت است كه عده‌ای، امامان را به قله می‌آوردند و آن‌ها را خدا می‌بينند و گروه ديگر كه ناصبی می‌شوند به اهل بيت عصمت و طهارت(ع) دشنام می‌دهند و اين به معنای افراط و تفريط است. همچنين مقصود از تشقيق شقوق اين است كه اسلام، هميشه گرفتار اين تفريط و افراط‌ها بوده و تنها كسانی از اين افراط و تفريط‌ها جان سالم به در برده‌اند كه عالم و خرد‌ورز بوده‌اند.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم اذعان كرد: «عَلَیْهَا بَاقِی الْكِتَابِ وَ آثَارُ النُّبُوَّةِ» راهی كه نشان قرآن و آثار نبوت را دارد. لذا باقی‌الكتاب را به غير از اين معنا كردن تحريف است، زيرا برخی‌ها اين‌چنين تفسير كرده‌اند كه بخشی از كتاب از بين رفته است لكن مقدار باقی‌مانده، صراط مستقيم است. اين قطعا نادرست است زيرا ما معتقديم كه قرآن، تحريف نشده؛ و حتی يك واو آن نيز جابه‌جا نشده است.
كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان قم بيان كرد: يكی از ويژگی‌های صراط مستقيم آن است كه با قرآن، گره خورده است و از طرفی نيز با آثار نبوت گره خورده است. به اين معنا كه جلودار اين جريان، نبوت بوده و معنای آن اين است كه وجود مقدس نبی اكرم(ص) دارای دو حيثيت حقيقی و حقوقی است.
حجت‌الاسلام لطفيان گفت: «وَ مِنْهَا مَنْفَذُ السُّنَّةِ» از ديگر ويژگی طريق وسطی آن است كه از اين طريق می‌شود به سنت پيامبر(ص) رسيد. سنت، عبارت است از قول معصوم، فصل معصوم و تقرير معصوم كه از طريق وسطی می‌توان به آن دست پيدا كرد. «وَ إِلَیْهَا مَصِيرُ الْعَاقِبَةِ» راه عاقبت نيك از رهگذر طريق وسطی می‌گذرد. مطلبی كه از كلام مولا بر می‌آيد اين است كه، راه نجات از آن افراط و تفريط‌ها، تنها طريق وسطی است كه تجلی آن در امامان معصوم(ع) است.