حجت الاسلام و المسلمين جواد اسماعيلنيا، مدير كل پژوهش حوزههای علميه خواهران كشور در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اين مطلب گفت: استخاره از باب استفعال به معنی طلب خير كردن از خداوند است. انسان در برخی از موارد خير و صلاح خود را نمیداند و در بعضی از كارها متحير میماند، اينجاست كه استخاره برای رفع تحير راهگشاست.
مدير كل پژوهش حوزههای علميه خواهران كشور افزود: در ريشههای قرآنی میتوان مستنداتی را برای استخاره پيدا كرد. بهترين سند، آيه 59 سوره انعام است كه میفرمايد «وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیْبِ لا یَعْلَمُها إِلاَّ هُوَ» يعنی كليدهای غيب در دست خداست و كسی هم غير از خدا نمیداند. لذا مؤمنين، زمانی كه در مسئلهای متحير میشوند دست به دامان قرآن و تسبيح میشوند و در يك كلام با آن ايمان به غيبی كه دارند، امر را واگذار به خدا كرده كه نظر حضرت حق هرچه باشد آن را انجام دهند و اين برای اين است كه از تحير بيرون آيند.
اسماعيلنيا بيان كرد: در روايات زيادی بحث مشروعيت استخاره را داريم. بايد به اين مسئله مهم توجه داشت كه استخاره به معنی طلب خير كردن و به معنای دعاست يعنی اينكه خدايا كاری را كه قرار است انجام دهم خير و صلاحم را در آن قرارده. متأسفانه امروزه بحث استخاره از جايگاه خودش خارج شده است و به صورتهای مختلفی همچون اينترنتی، مجازی و نرمافزاری ايجاد شده كه اين به دليل اين است كه آنچه را در جامعه میبينيم آميختهای از مجموعه برداشتهای غلط شده كه اگر علما در اين موارد روشنفكری نكنند در درازمدت در اخلاق و ايمان مؤمنين تأثير خواهد گذاشت.
وی با اشاره به نظر مراجع در مورد استخارههای اينترنتی و مجازی گفت: نظر مراجع تقليد از جمله مقام معظم رهبری اين است كه اگر طبق روشهای معمولی انجام شود با اين دستگاهها(رايانه) مانعی ندارد. آيت الله العظمی مكارم شيرازی هم میفرمايند اگر طوری تنظيم شده باشد كه آيات آغاز يك سوره را بدون اطلاعات قبلی منعكس كند، مانعی ندارد و در جای ديگر میفرمايند اگر استخارهكننده خود دستگاه باشد، اعتباری به استخاره نيست. اكثر مراجع فرمودهاند كه اگر براساس روشهای معمولی كه در روايت آمده و برداشتی كه فرد میكند چه خوب و چه بد و برداشتی كه نرمافزار به متقاضی میدهد و مستند به برداشت يك صاحبنظر و قرآنشناس در اين زمينه باشد يك وجهی از اعتبار در آن وجود دارد.
مدير كل پژوهش حوزههای عليمه خواهران كشور با اشاره به برداشتهای غلط امروزی در مورد استخاره بيان كرد: بعضی از افراد، استخاره را ابزاری برای رسيدن به مطلوب خود میدانند به اين معنی كه از پيش يك مقصد و خوب و بد آن را مشخص كردهاند و در اين مسير، آنقدر استخاره خواهند گرفت كه مورد مطلوب خودشان واقع شود. در حالی كه معنی استخاره، واگذار كردن امر به خدا است، در جايی كه انسان متحير است.
وی ادامه داد: بحث افراط در استخاره هم مطرح است. بعضی متأسفانه در ورطه افراط در استخاره افتادهاند به ويژه جوانترها كه به نوعی دچار وسواس شدهاند و كوچكترين كاری را كه میخواهند، انجام دهند به وسواس افتاده و مدام استخاره میگيرند و زندگی را برای خود تلخ كردهاند در حالی كه استخاره اين نيست و اگر افراد بخواهند برای هر مسئله جزئی دست به استخاره ببرند عمل آنها مساوی میشود با تعطيلی عقل؛ در حالی كه خداوند انسان را عاقل خلق كرده است و امر به تعقل دارد.
اسماعيلنيا افزود: در موارد خير كه به وضوح روشن است نيازی به استخاره نيست و در اين موارد تاكيد قرآن به تعقل است. مثلا درباره اينكه اصلا ازدواج بكنم يا نه، يا الان به مسجد بروم يا نه كه هر دوی اين اعمال، عين خوبی و خير است، استخاره لازم نيست. مگر زمانیكه در فروع و مسائل جزئی شك پيدا كند اما در اموری كه صد درصد مستحب است و مطلوب شارع مقدس است، استخاره كردن نيازی نيست.
وی با اشاره به داستانی از استادش مرحوم آيتالله معرفت گفت: از مرحوم آيتالله معرفت، بارها شنيدم كه میفرمود: «سند استخاره با تسبيح بسيار قویتر است از سند استخاره با قرآن است.» و نيز از قول مرحوم آيتالله احمدی ميانجی نقل شده كه ايشان هم همين نظر را داشتهاند و خوب است بدانيد اكثر مراجع و علما نيز بر همين نظر تأكيد دارند. شيوههای استخاره با تسبيح در مفاتيح الجنان مرحوم قمی(ره) نقل شده است و همه مؤمنين میتوانند از طريق اين كتاب آن را ياد بگيرند. استخاره صحيح بايد با دعاهای خاص و توسط يك شخص مومن صورت گيرد و زمان و مكان آن هم از اهميت بسياری در كيفيت آن برخوردار است.