حجتالاسلام والمسلمين سيدسجاد ايزدهی، مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به موضوع اعتدال گفت: از جمله امور اساسی كه در دين اسلام به آن تأكيد شده و جزء مستقلات عقلی است، بحث عدالت است و يكی از معانی اصلی كه برای عدالت بكار رفته نيز اعتدال است؛ اعتدال در اين معنا به معنای دوری از افراط و تفريط است.
وی افزود: عدالت پيشفرض بسياری از آموزههای دينی است، ترديدی در اينكه اعتدال برای يك جامعه لازم است، وجود ندارد و بسياری از آموزههای ما به صورت خاص بر اين نكته تأكيد دارند كه نبايد در هيچ موضوعی جانب افراط و تفريط را گرفت.
مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با ذكر مثالی در اين زمينه عنوان كرد: شجاعت حد اعتدال دو مفهوم است؛ از يك طرف جُبن و ترس و از سوی ديگر تهور است، برخلاف جبن و تهور كه به افراط و تفريط میانجامد، شجاعت يك حُسن تلقی میشود.
ايزدهی اظهار كرد: در موضوع سخاوت، خست و گشادهدستی بيش از حد مورد نكوهش قرار گرفته است. سخاوت به معنای بخشش بهينه و به اندازه است، همواره در هر موضوعی در اسلام ميان دو مفهوم افراطی و تفريطی حد اعتدال مورد نظر بوده است و آيه «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُواْ شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ وَیَكُونَ الرَّسُولُ عَلَیْكُمْ شَهِيدًا» نيز ناظر به اعتدال مورد نظر قرآن است.
وی با اشاره به سيره نبی مكرم اسلام(ص) گفت: پيامبر اكرم(ص) در سيره خود همواره نه بنای سختگيری و نه تساهل داشتند، در دين اسلام تساهل در امور اصلی انجام نمیشود و فشار و الزام بدون حد نيز در سيره ايشان جايگاهی ندارد؛ مردم در فضای عقلانی كه توان آن را داشته باشند بايد زندگی كنند و اسلام نيز بيش از توان يك مسلمان از او انتظاری ندارد.
مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با بيان اينكه اسلام اهميت فراوانی برای انسان قائل است، افزود: در موضوع باورها پيامبر(ص) تأكيد داشتند، وقتی كسی اسلام آورد مسلمان است، و جان، خون، آبرو و مال او بايد مصون باشد، با چنين ديدگاهی حتی كفار در ذمه كشور اسلامی زندگی میكنند، اقليتهای سياسی و مذهبی با هر ديدگاهی كه داشته باشند در كنار مسلمانان زندگی میكنند و زندگی همراه با عقلانيت در جامعه اسلامی وجود دارد.
ايزدهی عنوان كرد: پيشفرض اعتدال اين است كه انسان بر اساس عقلانيت و دورانديشی عمل كند، در اين زمينه نبايد سختگيری و افراط و تفريط وجود داشته باشد و اعتدال امری منطقی خواهد بود، دين اسلام و همه فرق در طول قرنها در كنار هم بر اساس چنين اعتدالی زندگی میكنند.
وی با ذكر اينكه حُسن معاشرت از ويژگیهای فِرق اسلامی بوده است، افزود: شيعه و سنی معاشرت با يكديگر داشتند و داد و ستد میكردند، اين منطق تعامل و تفاهم دوجانبه بر اعتدال مبتنی است و رويكردهای غربی كه هدفشان اختلافانگيزی در ميان مسلمانان است با اين وحدت امت اسلامی مخالف است.
ايزدهی با بيان اينكه در غرب انواع درگيریها وجود داشته كه مبنای آن نيز مذهب بوده است، افزود: اين درگيریها از گذشته تاكنون ادامه داشته است، غرب نمیخواهد اين فضای الگوی مطلوب اسلامی كه مبتنی بر عقلانيت در عين اختلاف است در جوامع اسلامی حاكم باشد، لذا به دنبال ايجاد الگويی هستند كه همراه با تفريط باشد، به اين معنا كه يا سكولار و نسبت به آموزههای دينی بیتفاوت باشد، در اين الگو فرد مسلمان است اما رفتارهای غيراسلامی و ضد اسلامی دارد، از سوی ديگر گروهی را برجسته كنند كه ويژگی اصلی آنها افراط است و جز خود را برنمیتابند، ديگر مسلمانان را تكفير و جواز قتل برايشان صادر میكنند.
اين كارشناس مسائل سياسی عنوان كرد: چنين الگويی مطلوب غربیها خواهد بود كه دين وحشتناك، خشن و افراطی را به عنوان اسلام در نزد جهانيان معرفی و نفرت از اسلام را در قلبها نهادينه كنند. واقعيت اين است، اسلامی كه مورد توصيه قرآن كريم است بیتفاوتی نسبت به آموزههای دينی را قبول ندارد، اما اسلامی كه افراطیگری را پيگيری میكند و راه دعوت ديگران به اسلام را با اين رفتارهای خشن میبندد، بزرگترين جفاها را به پيامبر(ص) خواهد داشت.
مدير گروه علوم سياسی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی گفت: در فضايی كه افراط و تفريط شدت گرفته باشد، ارزش عقلانيت، تعادل، تدبير برای هماهنگی در برابر دشمن مشترك و دورانديشی مشخص میشود، لذا برای چنين وحدتی ِفرق اسلامی بايد تفاهمی مبتنی بر اصول داشته باشند.
ايزدهی گفت: اين عوامل فضای اعتدال را در كشورهای اسلامی ايجاد میكند؛ اگر از شيعه كسی به مقدسات اهل سنت هتاكی كند و يا يكی از اهل سنت به مقدسات شيعيان هجمه وارد كند، فضای اعتدال در جوامع اسلامی تيره خواهد شد و هيچ كدام از فِرق اسلامی كه به اصول اساسی اسلام پايبند هستند از چنين فضايی سود نخواهند برد.
ادامه دارد...