به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، در اين نشست كه به همت دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتی شريف برگزار شد، حجتالاسلام والمسلمين مرتضی واعظ جوادی آملی به سخنرانی درباره علم دينی و رابطه علم و دين در نظريه آيتاللهالعظمی جوادی آملی پرداخت.
وی در ابتدا با تبريك فرارسيدن عيد غدير خم مباحثی را درباره اهميت واقعه غدير و اين عيد در اسلام برشمرد.
حجتالاسلام جوادی آملی در ادامه با اشاره به ماهيت علم و ضرورت پرداخت به اين موضوع گفت: موضوع علم دينی و رابطه علم و دين در سالهای اخير به محل بحث و پرداخت اهالی علم تبديل شده است و اين موضوع از وجوه مختلف قابل بررسی و تحليل است.
وی ادامه داد: مطلبی كه بايد به آن توجه و تأكيد داشت بحث مفهوم علم در دانشگاه است؛ اينكه آيا علم به خودی خود كارگشای بشر است؟ در جواب بايد گفت علم و دانش به تنهايی انسان را به سرگردانی و بلاتكليفی خواهد رساند و آن موضوعی كه به علم ماهيت و حيات عرفانی میبخشد حقيقت دين است.
حجتالاسلام مرتضی واعظ جوادی آملی افزود: علم دينی علم هويتساز است و آنچه در نظريه آيتاللهالعظمی جوادی آملی در اين باب آمده است اشاره به موضوع هويتساز بودن علم دارد؛ با اين تعريف اگر به دنبال دانشگاه اسلامی هستيم بايد به دنبال دانش اسلامی باشيم. انسانی كه بر مبنای علم و دانش زندگی میكند دانش پايه زندگی اوست و همه وجودش را بر مبنای دانش بنا میكند اگر دانش او بیهويت باشد خود او نيز بیهويت میشود.
رئيس مؤسسه اسراء در ادامه تصريح كرد: آنچه در نظريه آيتاللهالعظمی جوادی آملی روشن است اين است كه علم يا هويت دارد و يا ندارد؛ به طور مثال دانش فقه بیشك هويت دينی دارد و دانش دينی محسوب میشود، چراكه علم فقه علم زندگی است و هيچ عملی در اين عالم نيست كه از علم فقه گذر نكرده باشد؛ بنابراين علم فقه در شمار علوم دينی جای میگيرد. فقه تفسير و تحليل امر الهی است. تفسير قول خداست و طبيعی است هويت دينی پيدا میكند و اگر فقيه زندگیاش را بر پايه عقل عملی بنا كند زندگی فقيهانه است. معلم، مدرس، مصنف و محقق فقه بسيار است اما كسی كه بر مبنای دانش فقه زندگی كند بايد گفت تعداد زيادی در اين دسته جای نمیگيرند.
وی ادامه داد: هويت علم دينی به اين گونه است كه عالم آن علم میشود تعريف آن. يعنی میگويند پيامبر اسلام(ص) كيست؟ جواب میدهند قرآن. چرا كه كلام او تجلی كلام الهی است و اگر علم هويت میسازد بايد عالم به علم تعريف حقيقی آن علم محسوب شود. مگر میشود كسی هويت قرآنی پيدا كند ولی ادب و اخلاق غيرقرآنی داشته باشد. در نظريه آيتاللهالعظمی جوادی آملی آمده است؛ عنوان طبيعت را برداريم و عنوان خلقت را جايگزين آن كنيم. زمانی كه میگوييم خلقت يعنی هدف، مبدأ و مقصدی وجود دارد و در مقابل طبيعت يك موضوع مجهول و سرگردان را بازگو میكند.
اين پژوهشگر علم دينی افزود: اينكه چه كسی و با چه فلسفه و هدفی انجام داده است بايد گفت اين فلسفه را ذات اقدس الهی تعيين میكند. علم دينی میگويد هيچ موجودی در اين دنيا سرگردان نيست. نكته ديگر از جايگاه عالم است در اين نظريه آمده است؛ اينكه عدهای میگويند عقل بشری است و هرچه از راه نقل رسيده الهی، سخنی ناحق و نارواست و منشأ اين تفريق نادرست است. نقل الهی و عقل بشری هيچ كدام به تنهايی دينی نيست. تلاش هماهنگ عقل و نقل بشر را به دين میرساند. امكان ندارد اين دو در تعارض با يكديگر باشند؛ خدا با عقل بشر از بشر احتجاج میكند.
وی ادامه داد: عقل تجريدی، عقل تجربی و عقل عرفی حجتهای بشر در جامعه است. با اين وجود چگونه میتوان عقل را بشری بدانيم و ساير مسايل را غيرعقلانی. هيچ جهتی از جهات بشری نيست كه غيرالهی باشد و همه از سوی خدا هديه به بشر است.
حجتالاسلام والمسليمن مرتضی واعظ جوادی آملی تصريح كرد: هماهنگی، همافزايی و همپوشانی بين نقل و عقل است كه انسان را به حقيقت دين پيوند میزند.
حوادی آملی افزود: نگرش فقهی به يك روايت يك محصول را به دست میدهد، نگرش عارفانه يك مدل ديگر و نگرش حكيمانه به نتيجهای ديگر.
وی در بخش ديگری از سخان خود با اشاره به اهميت و ضرورت وحدت حوزويان و دانشگاهيان بيان كرد: بسياری از روايات معارفی در كنج كتابخانهها در حال خاك خوردن است چون ما نسبت به سلامت رساندن عقل كار جدی نكردهايم. در اين زمينه بايد گفت اين نگرش وحدت حوزه و دانشگاه بايد اصل و مبنا اداره امور علمی در جامعه باشد.
اين پژوهشگر دينی ادامه داد: عقل مثل بذر است اگر در يك سرزمين حاصلخير رشد كند، شكوفا میشود. عقل را بايد با شهود الهی ورزيده كرد. علمی كه از همين خاستگاه برخيزد؛ مبدأ، منتهی و موضوع را طبيعت نداند بشر را به نقطه مطلوبی خواهد رساند. در ادامه بايد نقل را هدفدار در راستای اين عقل ديد.
رئيس مؤسسه اسراء در ادامه با اشاره به اهميت نقش جامعه دانشگاهی اظهار كرد: موضوعی كه در حوزهها بحث و تفسير میشود قول خداست و طبيعتا علم دينی است و اگر بگوئيم دانشگاه مقدستر از حوزه است، دروغ نگفتهايم. البته اگر دانشگاهيان بدانند عقل وجودی الهی است نه بشری. چون در دانشگاه فعل خدا و در حوزه نقل الهی تفسير میشود.
وی ادامه داد: موضوع عالم را مبدأ و منتهی را با نگرش دينی ببينيم آنچه به عنوان علم نصيب ما میشود هويت دينی دارد و اين علم هويتساز است. علم يا دينی است يا غير دينی. در اين نگاه هويتسازی دينی مدرسه، دانشگاه، مسجد و حوزه يكی است. استادی كه در دانشگاه به دانشجويانش میگويد همه چيز نهاده شده از طرف خدا برای منظوری مشخص است، بیشك علم دينی را میآموزد حال آنكه درس او فيزيك باشد يا شيمی و..
اين پژوهشگر علوم دينی در پايان گفت: انسان متحرك به اراده است نه متحرك به عقل. عقل است كه خوب و بد را تشخيص میدهد و يكی را انتخاب میكند. بايد گفت عقل و نقل نه تنها مقابل يكديگر نيستند بلكه به هم كمك میكنند كه وحی فهميده شود و اين بدان معناست كه همه نظام آفرينش تدوين و تكوينی الهی دارد.