عملکرد ضعیف کمیسیون آموزش عمومی قرآن

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) فارس نوشت: رضا نباتی مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با اشاره به گزارش گروه پایش دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی از فعالیت‌های کمسیون آموزش عمومی اظهار داشت: این گزاش در دو صفحه تحلیلی ـ راهبردی فعالیت‌های کمسیون آموزش عمومی شورای توسعه را مورد بررسی قرار داده است.

کمیسیون آموزش عمومی قرآن در حوزه‌های تخصصی ضعیف عمل کرده است

وی با بیان اینکه گروه پایش 20 شاخص در حوزه آموزش عمومی قرآن تبیین کرده بود، افزود: احساس می‌شود با توجه به اعتباراتی که در طول این چند سال در اختیار کمیسیون آموزش عمومی قرار گرفته و از طرفی جایگاه کمیسیون و همچنین تعریف و تصویب اهداف، انتظار نمی‌رفت نقاط ضعف این کمیسیون تا این حد پررنگ باشد.

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با اشاره به اینکه ارزیابی کمیته پایش بر اساس 20 شاخص تبیین‌شده در 4 سطح خیلی کم، کم، متوسط و زیاد است، گفت: از 20 شاخص 11 مورد کم، 2 مورد خیلی کم، 5 مورد متوسط و تنها 2 مورد، در سطح خوبی قرار دارد که بر اساس گزارش کمیسیون آموزش عمومی در عدم خروج از وظایف ذاتی یا تصدی‌گری بی‌مورد و برگزاری منظم جلسات نمره خوبی داشته است.

نباتی با بیان اینکه عملکرد کمیسیون در حوزه‌های تخصصی از سطح خوبی برخوردار نبوده است، افزود: اگر 5 نمره برای هر کدام از شاخص‌ها قرار دهیم و معدل‌گیری از نمرات داشته باشیم، نمره کمیسیون آموزش عمومی از 20 امتیازی معادل با 7.25 است که نشان می‌دهد مسائل اصلی کمیسیون با ضعف‌های بسیاری روبرو است.

وی با اشاره به اینکه پیگیری مشکلات کمیسیون آموزش عمومی از سوی مدیران نادیده گرفته می‌شود، خاطرنشان کرد: مسئولان در مسائل اصلی کمیسیون ضعف‌هایی دارند، ناکارآمدی و ناکامی در گزارشات شاهدی بر این ادعاست. مثلاً کمیسیون آموزش عمومی با توجه به مأموریت ذاتی باید توسط مسئولان اهداف در برنامه‌ها تبیین و اجرایی شده و آسیب‌های احتمالی شناسایی و برطرف شود، اما سیاست‌های اجرایی جذب و نحوه هزینه‌کرد بودجه و حتی توزیع اعتبارات چندان موفق نبوده است.

بود و نبود کمیسیون برای محافل قرآنی و مدارس محسوس نیست

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با بیان اینکه حدود 63.5 میلیارد تومان اعتبار در سال‌های اخیر و در 4 مرحله به کمیسیون آموزش عمومی داده شده است، گفت: آیا نباید در مرحله اول در شورای نظارت بررسی می‌شد که این اعتبارات در جای خود هزینه می‌شود یا نه؟ طبق گزارش‌ها وجود کمیسیون آموزش عمومی باید روند نهادها را بهبود دهد اما بر اساس آمارها بود و نبود کمیسیون برای محافل قرآنی و مدارس و حتی دستگاه‌های قرآنی محسوس نیست مثلا در بحث برنامه‌های تغییری که باید در مبانی آموزشی و فعالیت‌های قرآنی اتفاق بیفتند، صورت نگرفته است.

نباتی با اشاره به اینکه بودجه کمیسیون آموزش عمومی برای محافل قرآنی و حتی مدارس چندان مؤثر نبوده است، افزود: در حوزه تفکر و برنامه‌ریزی تغییری که باید در مبانی آموزش اتفاق بیفتد، صورت نگرفته است. یکی از موضوعات پژوهش‌های قرآنی است که طبق گزارش‌ها در این زمینه نیز ضعیف عمل شده است.

وی با بیان اینکه شورای توسعه به منظور شفاف‌سازی فعالیت‌های قرآنی بهتر بود پایش را زودتر از اینها اجرایی می‌کرد، گفت: با این وجود همین‌که شورای توسعه به فکر پایش دستگاه‌های مربوطه افتاده، جای تقدیر و تشکر دارد و امیدواریم گزارش‌های اعلام‌شده برای توسعه فعالیت‌ها و رفع مشکلات در هر حوزه‌ای مؤثر واقع شود.

اندیشه‌های فعالان قرآنی در کمسیون آموزش عمومی جایی ندارد

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن در ادامه به یکی دیگر از ضعف‌های کمیسیون آموزش عمومی اشاره کرد و افزود: تعامل کمیسیون با صاحبان فکر و پژوهشگران این عرصه طبق گزارش‌ها چندان موفق نبوده است. کمیسیون آموزش عمومی قرآن نهادی مشورتی است اما نشان می‌دهد اندیشه‌های فعالان قرآنی در آنجا جایی برای ارائه و عرضه ندارند، بلکه عده‌ای خاص با اعمال سلیقه وارد عمل شده و برنامه‌هایی را اجرایی می‌کنند.

نباتی با بیان اینکه در آخرین جلسه کمیسیون آموزش عمومی چند سوال محور فعالیت‌ها قرار گرفت، گفت: در این جلسه مباحثی مطرح شد که نشان می‌دهد متناسب با مأموریت‌ها طرح سؤال هم نمی‌شود؛ به طور مثال عنوان شد که برای ایجاد عزم ملی در حوزه آموزش عمومی چه باید کرد؟ تدبیر مسئولان برای این امر چیست؟ این سوالات نشان می‌دهد که کمیسیون در مسیر خوبی قرار ندارد و باید متناسب با مأموریت‌ها و جایگاه‌ها بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.

وی با اشاره به اینکه موضوع چینش کمیسیون آموزش عمومی چندان کاربردی نیست، اظهار داشت: این نوع چینش نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد. اهداف آموزش عمومی قرآن تصویب شده است اما شاخصه‌های آن به منظور عملیاتی کردن این امر و نحوه اقدام در این رابطه هنوز احصا نشده‌اند و دستگاه‌ها تکلیف خود را برای عملیاتی کردن اهداف نمی‌دانند.

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با بیان اینکه فعالان قرآنی باید بیشتر از اینها در کمیسیون آموزش عمومی نقش ایفا کنند، گفت: بهتر است از پژوهشگران و فعالان قرآنی، برنامه‌های متناسب با اهداف پیش رو خواسته شود و پس از بررسی ضعف‌ها، تغییراتی به منظور بهینه‌سازی عملکرد این کمیسیون به تأیید مسئولان برسد. در این حالت می‌توان از موازی‌کاری نهادها جلوگیری کرده و خلاءهای موجود در این عرصه را شناسایی و برطرف کرد.

از عدم استقلال تا تغییر وظایف کمیسیون آموزش عمومی قرآن

نباتی با اشاره به اینکه ناهماهنگی‌های موجود در کمیسیون آموزش عمومی باید شناسایی شود، افزود: آموزش عمومی چند مشکل اساسی دارد؛ یکی اینکه این کمیسیون با تخصیص بودجه و اعتبارات نقش اصلی خود را از دست داد و نهادهای زیرمجموعه کمیسیون تنها به فکر جذب بودجه بیشتر هستند، درحالی که باید ابتدا به فکر برنامه‌ریزی و اجرای بهتر طرح‌ها باشند.

وی عدم استقلال کمیسیون آموزش عمومی را یکی دیگر از مشکلات این کمیسیون عنوان کرد و گفت: کمیسیون آموزش عمومی جایگاه محکمی که بتواند به صورت مقتدرانه عمل کند، ندارد. همچنین بهتر است چرایی آموزش عمومی را مورد نقد قرار گیرد و دبیرخانه شورا نیز باید بگوید با آمدن کمیسیون چه تغییراتی در برنامه و اهداف فعالیت‌های قرآنی به صورت عمومی ایجاد شده است.

رویکرد آموزش عمومی قرآن باید آموزش و تربیت باشد

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با بیان اینکه کمیسیون آموزش عمومی نتوانسته قدم مؤثری برای اهداف تعیین‌شده بردارد، خاطرنشان کرد: رویکرد آموزش عمومی قرآن باید بر اساس رویکرد آموزش و تربیت باشد، همان‌طور که امام خمینی(ره) فرمودند؛ تربیت باید تربیت قرآنی باشد و بچه‌های ما باید قرآنی تربیت شوند. بر همین اساس آموزش قرآن باید به سمت تربیت قرآنی افراد جامعه حرکت کند چرا که هدف از نزول قرآن هم هدایت بشر است.

نباتی با اشاره به اینکه نگاه اصلی و چشم‌انداز ما در حوزه آموزش عمومی باید تربیت قرآنی باشد، تصریح کرد: در این زمینه باید برنامه‌ریزی شود نه آموزش‌های قرآنی که صرفا به روخوانی، روان‌خوانی یا تجوید و... بپردازد.

وی با بیان اینکه در اهداف آموزش عمومی قرآن باید نسبت هر هدف با جامعه مشخص شود، گفت: مثلاً در یک آموزشگاه یا مؤسسه اهداف آموزش قرآن با مدارس متفاوت است. به همین‌دلیل مؤسسه‌ای که در بین مؤسسات قرآنی کار تخصصی انجام می‌دهد نباید از کمیسیون آموزش عمومی اعتباری دریافت کند؛ چراکه اهداف آن فعالیت در عرصه‌های تخصصی قرآن کریم است.

شورای توسعه فرهنگ قرآنی باید سدهای پیش رو را بشکند

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با اشاره به اینکه اهداف نهادها باید بر اساس نیاز مخاطبان تنظیم شود، خاطرنشان کرد: هم‌اکنون ذائقه و نیاز مخاطبان با هم تطابقی ندارد، بر همین اساس باید نیازسنجی و پس از آن اولویت‌بندی کرده و بر اساس اهمیت موضوع هر بخش را تقسیم کرد.

نباتی با بیان اینکه شورای توسعه فرهنگ قرآنی باید آموزش و فعالیت‌های قرآنی را با توجه به اهداف، مبانی و روش‌ها تبیین و مشخص کند، گفت: اهداف و برنامه‌های کمیسیون‌های سه‌گانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد. ما باورهای غلط و غیرعملی بسیاری داریم که باید شناسایی و اصلاح شود.

وی با اشاره به اینکه فعالیت‌های قرآنی در کشور ما هنوز پژوهش‌محور نیستند، افزود: به نظر می‌رسد مبانی و مصادیق تطابق لازم را از نظر عملی ندارد و بیشتر تجربی است. به همین دلیل باید نیازهای جامعه تدوین و بر اساس آن برنامه‌ریزی صورت گیرد.

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با بیان اینکه شورای توسعه فرهنگ قرآنی باید سدهای پیش رو را بشکند، خاطرنشان کرد: شورا باید درها را باز کرده و اجازه دهد فعالان قرآنی وارد مباحث برنامه‌ریزی شوند تا بتوانیم به پویایی در عرصه‌های قرآنی دست یابیم.

آموزش قرآن بدون انس با‌ آن عقیم است/ جایی برای جذب افراد به فعالیت‌های قرآنی وجود ندارد

نباتی با اشاره به اینکه کرسی‌های هم‌اندیشی در فعالیت‌های قرآنی باید پیگیری شود، گفت: در فعالیت‌های قرآنی پویایی دیده نمی‌شود؛ بعد از این همه سال فعالیت کمیسیون، باید به طرحی جامع در آموزش عمومی قرآن می‌رسیدیم. طرحی جامع که متناسب با امکانات، گستره فعالیت‌ها، وظایف و اهداف هر ارگان وظایفی تبیین و مشخص شود تا شاهد موازی‌کاری و همپوشانی فعالیت‌های قرآنی نباشیم.

وی با بیان اینکه شورا و کمیسیون باید توجه داشته باشند آموزش عمومی از دو بخش تشکیل می‌شود، افزود: یکی از بخش‌های کمیسیون آموزش عمومی، آموزش و دیگری انس با قرآن کریم است. آموزش و پرورش باید ابتدا آموزش قرآن را عمومی کرده و سایر دستگاه‌ها باید این ارتباط با قرآن را پیگیری کنند؛ هم‌اکنون افراد در مدارس قواعد روخوانی را می‌آموزند اما چون انس با قرآن ندارند، پس از فارغ‌التحصیلی از مدارس شاهد هستیم که بسیاری از آنها حتی در روخوانی قرآن با ضعف‌هایی مواجه هستند.

مؤلف کتاب‌های درسی قرآن با اشاره به اینکه آموزش قرآن بدون انس با‌ آن عقیم است، گفت: انس با قرآن باید همراه با تربیت قرآنی باشد الگر با این نگاه برنامه‌ریزی کنیم به طور حتم روند آموزش عمومی هم بهبود می‌یابد. آموزش عمومی قرآن در کشور اشکال دارد، کسانی که توانایی فعالیت در عرصه حفظ یا قرائت را ندارند از گردونه فعالیت‌های قرآنی خارج می‌شوند؛ این گروه کثیر از ادامه را باز می‌مانند چرا که محملی برای رشد توانمندی‌های آن‌ها وجود ندارد و این افراد به تدریج از روند فعالیت‌های قرآنی حذف می‌شوند.