به گزارش ایکنا؛ شاید برای برخی این پرسش مطرح باشد که تأمين نيازهای مادی جامعه و تدبير معيشت مردم، به خصوص حمايت از مستضعفان نيز از وظايف حكومت است يا اين امر به تلاش فردی خود افراد واگذار شده است؟ پاسخ این پرسش را میتوان در اهتمامی که تعالیم و دستورات اسلامی به تأمين معيشت و رفع فقر و محروميت دارد و راهكارهايی که برای این امر بیان شده است یافت.
در فرازی از خطبه شقشقيه حضرت اميرالمؤمنين علی(ع) دليل قبول مسؤليت حكومت را پس از 25 سال خانهنشينی و عزلت اجباری از قدرت دو عامل معرفی میكنند که مورد اول حضور مردم به عنوان پشتيبان حكومت اسلامی و مقبوليت مردمی و مورد دوم مسؤليت عالمان در برابر ستمديدگان و بيچارگان جامعه است. نخبگان جامعه و عالمان وظيفه شناس در منطق دين، علاوه بر وظيفه هدايت و جهتدهی فكری و بسط آگاهی توده مردم، مسئوليت دارند از حقوق مستضعفان دفاع كنند.
امام صادق(ع) نيز حق امام بر مردم را حرف شنوی و اطاعت مردم از او و حق مردم بر امام را دادن سهم مساوی به مردم از بيتالمال و رعايت عدالت میدانند.
طبق سخن امام علی(ع) که میفرمایند: «خداوند بر ثروتمندان واجب کرده است تا از اموالشان به اندازه کفایت فقیران هزینه کنند. اگر نیازمندان، گرسنه یا عریان باشند، به سبب منع ثروتمندان است و خداوند از آنها در روز قیامت حساب می کشد و مجازات میکند»
همان طور که گفته شد اسلام برای حمایت از نیازمندان راهکارهایی دارد که نخست میتوان به سهم نیازمندان از دارایی اغنیا اشاره کرد که در قالب ماليات، زكات و خمس ادا میشود. اگر ثروتمندان جامعه وظایف خود را به درستی انجام ندهند میتوانند در گسترش فقر اثرگذار باشند. اما این امر به معنای نفی كار و تلاش برای تأمين معيشت و رفع محروميت شخصی نیست، چه بسا تلاش برای تأمین معاش خانواده در تعالیم اسلامی همچون جهاد شمرده شده است.
همچنین برای حمایت از نیازمندان حكومت اسلامی وظيفه دارد تا با کسانی که بر دارايیهای عمومی مسلمان دست درازی میکنند نیز برخورد داشته باشد. به نحوی که اميرالمؤمنين علی(ع) در روزهای آغازين حكومت خود، تقسيم برابر بيتالمال، استرداد اموالی كه پيش از آن حضرت، عدهای ناعادلانه تصرف کرده بودند و رفع گرسنگی از محرومان را جزو برنامههای اصلی و مهم حكومت خود اعلام کردند.
تمام تأکیدات اسلام بر حمایت از نیازمندان به خاطر گرفتار نشدن به فقر و عواقب و پیامدهای منفی این موضوع است. در زمینه اهمیت دوری از فقر همین بس که امام علی(ع) به فرزند خود امام حسن(ع) فرمودند: «فرزندم از فقر بر تو میترسم، ازآن به خدا پناه ببر كه مايه نقصان دين، آشفتگی عقل و باعث دشمنی است». همچنین از پيامبر بزرگوار اسلام(ص) نیز نقل شده است که فرمودند: «خدايا بركت در نان را به ما عنايت كن و نان را از ما مگير كه اگر نان نباشد، نمیتوانيم نماز بخوانيم، روزه بگيريم و و ظايفی كه خدا به دوش ما نهاده است، انجام دهيم.»
در جامعه افراد مختلف با هوش و توانایی جسمی و روحی متفاوتی زندگی میکنند و همین امر بر میزان درآمد آنان نیز تأثیرگذار است. فردی که معلول، بیمار، از کار افتاده است و یا بر اثر سانحهای اموال خود ار از دست داده یا فقر به صورت نسلی در خانواده ایشان منتقل شده است را نمیتوان در کنار افراد عادی جامعه لحاظ و به همان میزان این افراد را تشویق به فعالیت برای کسب درآمد بیشتر کرد، در اینجا نهادهای حاکمیتی باید پای کار بیایند و مدیریت اوضاع را بر عهده گیرند.
با نگاهی به سطح شهر اما میتوان تفاوت فاحش بین آنچه ما از مسئولان و حاکمیت گرفته تا عموم مردم و ثروتمندان انجام میدهیم را با آنچه دستورات اسلامی از ما مطالبه کرده است را دریابیم. صفحات نیازمندی روزنامهها اگر چه وظیفه دارند نیاز مردم در اقشار مختلف را برآورده کنند و تنوع در ارائه محصول داشته باشند اما این صفحات در حالی از ودیعه یک میلیارد تومانی یک ساله برای یک واحد آپارتمانی تبلیغ میکنند که در برخی موارد موجودی سرپرست یک خانواده برای تهیه مسکن بیش از 10 میلیون تومان نیست.
ثروتمندی که حق محرومان جامعه را در نظر نمیگیرد و از خمس و زکات مال خود برای نیازمندان کنار نمیگذارد به همان اندازه در گسترش فقر و محرومیت در جامعه مقصر است که برخی مسئولان رشوه گیر و اختلاسگر، پس برای رفع فقر همگی وظایف خود را بداینم و بدان عمل کنیم.
انتهای پیام