به گزارش ایکنا بهاره سازمند، دانشیار گروه مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران، عصر امروز، چهارشنبه 31 فروردین، در پنجمین پیشنشست کنفرانس دوسالانه بینالمللی «نظم منطقهای و ساختار اجتماعی در خاورمیانه: از نظریه تا عمل» با محور «قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای در خاورمیانه» با موضوع «حضور فعال چین در خاورمیانه در قالب ابتکار کمربند و راه» به سخنرانی پرداخت که متن آن به شرح ذیل است:
مسئله مهم در قرن 21 اهمیت یافتن مناطق مختلف است. در حال حاضر مناطق از جایگاه و اهمیت ویژه ای نسبت به قبل برخوردار شده اند و به جزئی از سیاستهای جهانی تبدیل شده اند و حتما برای پرداختن به سیاستهای جهانی باید مناطق را به عنوان یکی از بخشهای مهم در نظر گرفت. به عبارت دیگر نظم جهانی فعلی یک نظم جهانی منطقه ای است و اهمیت مناطق نسبت به گذشته بیشتر شده است.
در این حوزه میان منطقه گرایی یکی از نمودهای مهم و جدی است که دقیقا در ارتباط چین با منطقه خاورمیانه و دیگر مناطق آن را می بینیم. ابتکار «کمربند و راه» یک نمود مهم از میان منطقه گرایی است که با ابتکار چین شروع شده و کشورها از مناطق مختلف درگیر این پروژه شده اند و روز به روز حوزه ها و ابعاد آن در حال گسترش است.
اگر بخواهیم حضور چین در خاورمیانه و اهداف و ابعاد آن را بررسی کنیم باید گفت چین درصدد تسلط بر منطقه خاورمیانه نیست و نمی خواهد مانند آمریکا در این منطقه تسلطش را القا کند و تا الان هم مسائل دو جانبه و چندجانبه را با هدف ارتقای جایگاه بین المللی اش به نحو مسالمت آمیز دنبال کرده است. همچنین چین یک استراتژی صریح خاورمیانه ای ارائه نکرده و بسیار محتاط عمل کرده است. ضمن اینکه تلاش می کند روابط مطلوبش را با همه کشورهای منطقه حفظ کند و با همه همراه بوده و دشمن هیچ یک از کشورهای منطقه تلقی نشود. نمونه های آن هم دخالت جزئی در روند صلح اسرائیل و فلسطین، امتناع از پیوستن به ائتلاف علیه داعش است و سعی کرده نگاه عدم مداخله را دنبال می کند.
سؤال این است که پس چین در منطقه خاورمیانه به دنبال چیست، که در دو سطح می توان پاسخ داد. یکی سطح داخلی و الزامات و نیازهای درونی است که چین را به سمت حضور در این منطقه سوق می دهد و دوم هم الزامات بین المللی برای ارتقای جایگاه خودش در سطح بین المللی و تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ در نظام بین الملل آن هم به صورت مسالمت امیز نه مواجهه جویانه است.
در سطح داخلی نیاز به انرژی برای توسعه سریع اقتصادی ضروری است و جایی که می تواند این انرژی را برای چین تأمین کند منطقه خاورمیانه است و لذا همکاریهای خود را با کشورهای منطقه در حوزه های مختلف افزایش داده است به نحوی که واردات نفت چین از 1990 از منطقه خاورمیانه 10 برابر افزایش پیدا کرده است.
مؤلفه داخلی دوم چالشهای داخلی چین از جمله سین کیانگ است که تلاش می کند مواضع کشورهای منطقه را نسبت به این موضوع همراه و همسو با خود در مقابل غربی ها کند.
در سطح بین المللی چین ارتقای جایگاه بین المللی را دنبال می کند و یکی از ابزارهای آن ابتکار «کمربند و راه» بوده که چین این ابتکار را به دست گرفته و با توافقنامه هایی که با کشورهای منطقه منعقد کرده، آنها را درگیر این فرآیند کرده است و نمود آن بزرگ شدن حوزه سرمایه گذاری چین در منطقه در ساخت بنادر و پارکهای صنعتی در جهت تأمین منافع و امنیت انرژی خودش است.
یکی از کارهای چین برای حضور خودش در منطقه که باعث نگاه مثبت کشورهای منطقه به این حضور شده این است که سعی کرده نسبت به مسائل داخلی کشورهای منطقه حساسیتی نشان ندهد و دخالتی نداشته باشد و کشورهای منطقه نیز با نگاه مساعدتری حضور چین را بپذیرند. در واقع چین به دنبال حفظ روابط قدرت خود با کشورهای خاورمیانه است و به جای داشتن نگاه تک قطبی به این منطقه، طرفدار یک خاورمیانه چندقطبی است و لذا روابط و توافقات خاص خودش را با ایران، اسرائیل، امارات، عراق، سوریه و ... دارد و هدفش این است که هیچ یک از کشورهای منطقه به یک قدرت برتر تبدیل نشوند. در حقیقت خاورمیانه چندقطبی مطلوب تر برای چین است.
انتهای پیام