بیسوادی رسانهای در خانوادهها میتواند زمینهساز بحرانهای هویتی در نسل جدید شود. کودکانی که بدون هدایت و چارچوب وارد فضای مجازی میشوند، در معرض اعتیاد رفتاری، اختلال هیجانی و بحران هویت دیجیتال قرار میگیرند. خبرگزاری ایکنا، بنابر رسالت رسانهای خویش در تبیین مسائل فرهنگی و تربیتی، با توجه به ضرورت پرداختن به این موضوع، سلسله گفتوگوهایی را با کارشناسان روانشناسی، جامعهشناسی و تعلیم و تربیت آغاز کرده است. این مجموعه با عنوان «نجات هویت دیجیتال با سواد رسانهای» تلاش دارد ابعاد مختلف این چالش را بررسی کند و راهکارهایی علمی و کاربردی برای خانوادهها، مدارس و سیاستگذاران ارائه دهد تا مسیر تربیت نسل آینده روشنتر و ایمنتر شود.
بیشتر بخوانید:
سومین شماره از این پرونده خبری و گفتوگوی تفصیلی با احمد ترابی، روانشناس بالینی را باهم میخوانیم.
بسیاری از والدین برای اینکه کودک غذا بخورد به ناچار موبایل دست او میدهند، راهکارهای روانشناسی برای والدین برای مواجهه با کودکی که هنگام گشت و گذار در فضای مجازی، بهتر و بیشتر غذا میخورد، عبارت است از:
۱. تغییر تدریجی الگو: اگر کودک به غذا خوردن با موبایل عادت کرده، قطع ناگهانی آن باعث مقاومت و اضطراب میشود. ابتدا زمان استفاده را تدریجاً کاهش دهید(مثلاً فقط چند دقیقه اول مجاز باشد) تا به مرور عادت حذف شود.
۲. ایجاد محیط جذاب هنگام غذا: فضای غذا را شاد، صمیمی و لذتبخش کنید؛ گفتوگوهای خانوادگی، تعریف خاطره یا حتی بازیهای کلامی ساده سر میز. وقتی غذا خوردن با احساس مثبت خانوادگی همراه شود، جایگزین لذت فضای مجازی میشود.
۳. تمرکز بر آگاهی غذایی (Mindful Eating): کودک را تشویق کنید به رنگ، بو، بافت و طعم غذا توجه کند. این کار باعث فعالشدن سیستم آگاهی در مغز و تقویت ارتباط ذهن ـ بدن میشود. در روانشناسی شناختی ـ رفتاری، این تمرین به افزایش خودآگاهی و کاهش رفتارهای خودکار کمک میکند.
۴. الگوگیری از والدین: اگر والدین هنگام غذا از موبایل یا تلویزیون استفاده کنند، کودک همان رفتار را یاد میگیرد. با خاموشکردن وسایل دیجیتال و توجه کامل به وعده غذایی، الگوی مثبت ایجاد کنید.
۵. تقویت رفتار مطلوب با پاداش غیرمادی: وقتی کودک بدون موبایل غذا میخورد، او را تحسین کنید (مثل آفرین، امروز بدون گوشی خیلی قشنگ غذا خوردی). پاداش باید عاطفی باشد، نه مادی چون هدف، تقویت احساس رضایت درونی است.
۶. جداسازی تداعی بین غذا و موبایل: به کودک آموزش دهید که هر رفتار، زمان خاص خود را دارد: «الان وقت غذاست، بعد از غذا اگر خواستی کمی بازی میکنی.» این کار بر پایه یادگیری تفکیکی (Discrimination Learning) است و به شکلگیری نظم ذهنی کمک میکند.
در روانشناسی کودک، غذا خوردن با موبایل نوعی وابستگی رفتاری شرطیشده است که خودتنظیمی و تعامل خانوادگی را تضعیف میکند. پیشگیری و اصلاح آن نیازمند تغییر تدریجی، جایگزینی لذتهای واقعی، تقویت ارتباط عاطفی و الگوگیری والدین است.
انتهای پیام