چرا حضرت علی(ع) تمام فضائل اهل بیت(ع) را بیان نکرده‌اند

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام علیرضا قبادی، جامعه‌شناس و کارشناس دین به مناسبت ولادت با سعادت امام علی(ع) طی یادداشتی به تفسیر نامه ۲۸ نهج‌البلاغه که حاوی پاسخ حضرت علی(ع) به نامه معاویه است، پرداخته است. در بخش اول این یادداشت سه دلیل برتری اهل بیت(ع) از زبان امام علی(ع) بیان شد. بخش دوم این یادداشت را در ادامه با هم می‌خوانیم.

سال روز ولادت مسعود امیر مومنان علی(ع) را شادباش و تهنیت می‌گویم. همچنین روز پدر را محضر پدران بزرگوار این مرز و بوم تبریک می‌گویم.

در گفتار گذشته، به شرح کلامی از امام علی (ع) اشاره شد که در نامه ۲۸ نهج‌البلاغه در پاسخ به مکاتبه معاویه نگاشته بود. در این گفتار، به اختصار به دو مطلب دیگر از خطبه مزبور اشاره می‌شود که به نحوی به یکدیگر در ارتباط‌ هستند و امام علی(ع) به سبب اهمیت، به هر دو توامان اشاره فرمودند. موضوع اول ذکر فضائلی از اهل بیت علیهم السلام است که آن حضرت به منظور ذکر نعمت‌های الهی و در پاسخ به گستاخی‌های معاویه بیان فرمودند: چگونه این فضلیت و جایگاه برابر است، در حالی كه  پيامبر(ص) از ما و تكذيب كننده (ابوجهل) از شما است، شیر خدا (حمزه) از ما و شیر سوگندها (اشاره به سوگند ابوسفيان علیه پیامبر) از شماست، دو سيد جوانان بهشت (حسن و حسين) از ما و كودكان آتش (فرزندان عقبة) از شماست، بهترين زنان جهان (فاطمه) از ما و حمالة الحطب (همسر ابولهب) از شماست و چيزهای فراوان ديگری از اين قبيل درباره ما و شما و ... .

امام علی(ع) قبل از آنکه به بیان معدودی از فضائل اهل بیت به منظور ذکر نعمت‌های الهی اشاره کنند، آموزه مهم قرآنی را یاداور شدند، که توجه به آن بسیار درس‌آموز است.

حضرت با وجود اینکه در پاسخ به معاویه و در دفاع از اهل بیت علیهم السلام و به قصد اظهار نعمت الهى، تنها به ذکر فضائل معدودی اکتفا کردند، با وجود این به آموزه اخلاقی اشاره فرمودند که رعایت آن برای امام بسیار اهمیت داشت. آموزه اخلاقی که رعایت آن جزء آداب قرآنی است و قرآن کریم بر ترک آن سفارش فرمودند.

امام در آغاز نامه در این خصوص فرمودند «اگر خداوند آدمی را نهی نکرده بود  که خود را بستاید، فضایل فراوانی را نقل می‌کردم كه دل‌هاى مؤمنان به آنها خو گرفته است و گوش‌هاى شنوندگان آنها را ناخوش ندارد».

اشاره امام به دو آیه ۳۲ سوره نجم که می‌فرماید:«فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ؛پس خودستایی نکنید. او به کسی که پرهیزکاری پیشه کرده است، آگاه‌تر است» و آیه ۴۹ سوره نساء که می‌فرماید: «الَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ؛ آيا نديده‌اى کسانی را كه خويشتن را بی‌عیب می‌شمارند؟ آرى خداست هر كه را بخواهد از عيب پاك گرداند».

همانگونه که ملاحظه می‌کنید، در هر دو آیه مزبور از خودستایی نهی شده است. علامه طباطبایی(ره) در تفسیر المیزان می‌گوید: خودستایی به دو قسم است، يكى به عمل است، كه پسنديده و مورد تاكيد است و ديگری تزكيه به زبان است؛ اين قسم از تزكيه درباره خويشتن و اينكه كسى خود را بستايد مذموم است و خداى تعالى از آن نهى كرده است.

فردى که مبتلا به اين بيمارى است، عمل او موجب عجب و تكبر می‌شود و چنانچه خودستایی از فرد تجاوز كند و خُلقى اجتماعى و سيره‌اى قومى (جمعی) شود، آن وقت هلاك نوع بشر و فساد زمين حتمى است و همان است كه خداى تعالى از مجتمع يهود حكايت مى‌كند. پس هيچ انسانى جا ندارد به منظور ستايش خود فضيلتى را براى خود ذكر كند، حال چه در اين خودستايى راستگو باشد و چه دروغ بگويد. براى اينكه او مالك آن فضيلت براى خود نيست، اين خداى سبحان است كه آن فضيلت را به وى داده است و خداوند است كه فضل خود را به هر كس بخواهد و به هر نحو كه بخواهد عطا مى‌كند و او است كه با دادن فضل و افاضه نعمتش هر كه را بخواهد عملا تزكيه مى‌كند و يا با ستايش قولى هر كه را بخواهد، می‌ستاید و به صفات كمال، شرافتش مى‌دهد.

در اختتام  و در این ایام پرفیض ماه رجب و در روز میلاد پر برکت امیرمومنان، علی علیه‌السلام خیر و سعادت و حسن عاقبت را از خداوند کریم مسئلت می‌کنیم.