به گزارش ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی؛ رئیس بنیاد بینالمللی امامت، دوم بهمن ماه در آیین نکوداشت اندیشههای کلامی آیتالله العظمی صافی گلپایگانی(ره) که در کتابخانه مسجد اعظم قم و به همت انجمن کلام اسلامی حوزه و با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی، دبیرخانه انجمنهای علمی حوزه target="_blank">و با همکاری برخی از مراکز و مؤسسات علمی و آموزشی قم برگزار شد، گفت: این همایش از سوی انجمن کلام حوزه با همکاری بیت شریف آیتالله العظمی صافی تشکیل شده است.
وی افزود: آیتالله العظمی صافی گلپایگانی بی گمان از شخصیتهایی است که دوره معاصر ما را پربار کردند و هم آئینه تمامنمای تحولات دوره معاصر بودند؛ حدود نزدیک به یک قرن حیات پربار، درگیر با حوادث زمانه و آشنا و مسلط بر تحولات فکری، سیاسی و اجتماعی معاصر شخصیتی آئینهوار و مجرب در حوزه و ایران ساخته است.
سبحانی اضافه کرد: بررسی ابعاد وجودی ایشان میتواند ما را با تحولات گذشته و معاصر آشنا کند تا راهی فراروی آینده بگشاییم.
استاد حوزه علمیه اظهار کرد: ما در بزرگداشت شخصیت ایشان به عنوان نمودار و پرچم هدایتگر کوتاهی زیادی کردهایم و باید آن را جبران کنیم؛ چنین شخصیتهایی در فرهنگها و تمدنهای دیگر آنچنان مورد تعظیم و کرامت هستند تا نسلهای بعد بتوانند از ظرفیت وجودی آنان استفاده کنند ولی متاسفانه ما نسبت به هویت و سرمایههای خود بی تفاوت هستیم و در نگاهداشت میراثمان تلاش لازم را نداریم.
سبحانی با بیان اینکه مرحوم آیتالله صافی ابعاد وجودی متفاوتی دارد، اظهار کرد: انجمن کلام حوزه در این همایش بنا دارد تا بعد کلامی اندیشهای این مرد بزرگ را بازنمایی و بازخوانی کند.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه بخش زیادی از آثار ایشان به صورت مکتوب و نرمافزار وجود دارد و منتشر شده است و یکی از خطاهای محققان سطحی اندیشی در مورد آثار است، گفت: وقتی مقاله و نوشته و موضعگیری از کسی دیدیم به همان حد سطحی بسنده میکنیم و کمتر وارد عمق اندیشه نویسنده میشویم.
رویکردهای روشی آیتالله صافی
وی با اشاره به رویکردهای روشی آیتلله صافی، اضافه کرد: ایشان شخصیتی چندجانبه بود و حضوری پررنگ در میادین نظری و عملی داشت؛ ایشان صرفا فقیه نبود بلکه متکلم و حدیثشناس و آشنا با علوم مخلتلف اسلامی بود و لحظهای از آموختن و نوشتن و تحقیق فروگذار نکردد.
وی تاکید کرد: آیتالله صافی دائما در محیطهای علمی و عملی حضوری پررنگ داشتند و درگیرانه با مسائل و اندیشه رقیب مواجه شده و واکنش نشان داده است و در عرصه سیاسی و اجتماعی هم مردمی بود و شخصتی والا و ممتاز داشت.
سبحانی اظهار کرد: شخصیتی در عرصه کلام از ایشان ساخته است که تا حدودی با اندیشمندان دوره معاصر متفاوت است و در روششناسی کلامی امتیازاتی نسبت به دیگران دارد که ناشی از ورود به میادین و عرصههای مختلف علمی و عملی است.
سبحانی بیان کرد: ایشان برخلاف روششناسیهای مصطلح که بیشتر منظومهاندیشی است نگاهی مسئلهاندیش داشتند. کلام شیعه در طول تاریخ قالب مکتبی داشته است یعنی بزرگان ما تلاش کردند تا اندیشه شیعه را در یک منظومه جامع عرضه کنند کسانی چون شیخ مفید و سیدمرتضی و ... ولی آیتالله صافی منظومهاندیشی و نگاه جامع گسترده را در دستور کار خود قرار نداده است.
اندیشهورزی کلامی
استاد حوزه علمیه اظهار کرد: ولی وقتی مجموعه آثار ایشان را در طول عمر میبینیم خواهیم دید پر از اندیشهورزی کلامی است ولی هیچگاه منظومه جامعی که وارد همه مسائل کلامی شود نمیبینیم؛ نام این کار را بنده مسئلهاندیشی در کلام میدانم به جای اینکه بخواهند وارد بسیاری از موضوعات کلامی شوند که شاید نیاز دوره او نبوده است.
سبحانی با بیان اینکه حجم حضور ایشان در صحنههای کلامی از بسیاری از متفکران کلام بیشتر است، اظهار کرد: مزیت این نگاه آن است که متکلم را از ورود به حواشی و تکرار مکررات نجات میدهد و به سرعت متکلم را وارد میدان فکر و اندیشه میکند.
رئیس بنیاد بینالمللی امامت تصریح کرد: ممکن است کسانی ایراد بگیرند که نگاه مسئلهگرایانه ممکن است متکلم را از نظم و ترتیب و قاعدهاندیشی دور کند ولی به نظر بنده نگاه مسئلهاندیشانه ایشان را وارد میادین متنوع فکری کرده است.
نگاه مسئلهگرایانه
استاد حوزه علمیه افزود: یکی از نکات مهم در روششناسی ایشان آن است که چندان به یک روش همگن و همگران نمیاندیشد و برای هر مسئله روش خاص آن را انتخاب کرده است. مثلا مدرسه حدیثی قم روش اجتهادی بیشتری را لحاظ میکند؛ مرحوم آیتالله صافی به روش واحدی پایبند نیست مثلا روش قدمایی قمیها مانند کلینی، صدوق و ... این بود که نگاه نصگرایی داشتند و از طرفی نگاه عقلگرایانه بغداد هم از ورود به جزئیات آیات و روایات پرهیز داشت.
سبحانی تصریح کرد: آیتالله صافی عمدا و با توجه ابعاد شخصیتی وارد میدان های مختلف شده است لذا در جایی به روش متکلم بغدادی عمل کرده است و در مواردی مانند متکلم امامی تطبیقی مباحث بین فرق را طرح کرده است.
سبحانی تأکید کرد: در تاریخ شیعه کمتر متکلمی سراغ داریم که این گونه متنوع به مباحث کلامی شیعه پرداخته باشد.
سبحانی در پایان بیان کرد: از ویژگی روششناسی ایشان توجه به عقل و وحی در یک نسبت متوازن است. در جایی که بحث روایی و قرآنی و نص گرا مطرح کرده است جانب عقل را هم رعایت میکند. در جایی بحثی کاملا حدیث محور میکند ولی مطالب وی در تناقض با عقل و وحی نیست و بین مباحث نقلی و عقلی رفت و برگشت ذهنی دارد که نشان میدهد یکجانبه و یک طرفه به قضاوت بین این عرصهها ورود نمیکنند.
انتهای پیام