حریم‌های حیاتی که آرامش خانواده را تضمین می‌کند

 

در ادامه سلسله مباحث «درس‌گفتار‌های بهتر شدن حالمان» با توجه به عبارت شریف «دعای حَول حالُنا» که از خدای متعال درخواست می‌کنیم، در خدمت شما عزیزان هستیم. یکی از موضوعاتی که امروز به آن می‌پردازیم، مبحث بسیار مهم «حفظ حریم خصوصی در خانواده از نگاه قرآن و اهل‌بیت(ع)» است. 

 

در دوره‌ای که امروزه سپری می‌کنیم و لحظه‌های عمرمان را در آن می‌گذرانیم، به نظر می‌رسد فضای مجازی تا حدی مرز‌های شخصی را کمرنگ کرده است. در قرآن کریم به شکل بسیار ظریف و دقیقی، به این موضوع توجه شده است. برای نمونه، در آیات ۲۷ و ۲۸ سوره مبارکه نور، خدای متعال به‌صورتی ماهرانه به همه ما توصیه می‌کند که مرز‌های درون خانواده را مشخص کنیم؛ به گونه‌ای که فرزندان در ساعت‌های مشخصی و بدون اجازه پدر و مادر، وارد حریم شخصی آنان نشوند. همه مباحثی که برای حفظ مرز‌های شخصی افراد در نظر گرفته شده، در نگاه قرآن، نگاهی ویژه و ممتاز است. ورود به خانه و حریم‌های شخصی بدون اجازه، اساساً ممنوع است و این مسئله، افزون بر سفارش قرآن، در آموزه‌های اهل‌بیت(ع) نیز مورد تأکید قرار گرفته است. این امر، مسئله‌ای مبنایی، فطری و عقلانی است. 

 

آنچه امروزه از آن به عنوان «حریم شخصی افراد» نام می‌بریم، مانند وسایل شخصی، تلفن همراه و هر آنچه برای افراد به عنوان حریم خصوصی‌شان تلقی می‌شود، باید با دقت و مراقبت حفظ شود تا بدون اجازه آنان، وارد این حریم‌ها نشویم. در سوره مبارکه حجرات نیز خداوند متعال با نهی صریح «وَلا تَجَسَّسُوا» تأکید می‌کند که تجسس نکردن، تنها مربوط به جامعه یا افراد نسبت به یکدیگر نیست، بلکه قاعده‌ای کلی است که به‌ویژه در بستر خانواده، حساسیت بیشتری دارد. همسران باید بسیار مراقب باشند که با این بهانه که «هیچ حریم خصوصی وجود ندارد»، وارد حریم یکدیگر نشوند و حتماً توجه داشته باشند که رضایت طرف مقابل و همسرشان اهمیت فراوانی دارد. 

 

تجسس‌های همسران و اعضای خانواده نسبت به یکدیگر، می‌تواند به کنجکاوی‌های بیمارگونه تبدیل شود که همگی مصداق آسیب رساندن به حریم خصوصی هستند. اگر خدای ناکرده این اتفاق در خانواده‌ای فراگیر شود، آن خانواده به سمت سوءظن حرکت می‌کند و مشخص است که خانواده‌ای که بر پایه سوءظن بنا شود، چه عاقبت خطرناک و دردناکی برای اعضای خود به همراه خواهد داشت. 

 

افشای اسرار همسران نیز مسئله بسیار مهمی است. نکته حائز اهمیت در این زمینه، این است که افشای اسرار همسران نسبت به یکدیگر و حتی نسبت به نزدیک‌ترین افراد، بی‌اعتمادی را دامن می‌زند. به یاد داشته باشیم که بر اساس فرهنگ قرآن و آموزه‌های روایی اهل‌بیت(ع)، خانواده سالم، سه دیوار حفاظتی مهم دارد: 

 

۱. حریم فیزیکی که با توجه به آیات ۲۷ و ۲۸ سوره نور، خداوند اجازه صریح گرفتن از پدر و مادر را برای ورود به حریم خصوصی آنان برای فرزندان مقرر کرده است. 

۲. عدم تجسس که بحث حریم روانی است و افراد باید آن را رعایت کنند. 

۳. رعایت حریم‌های عاطفی که سومین دیوار حفاظتی مهم است.

 

اگر این سه مورد حفظ شود، اعتمادی شکل می‌گیرد که در سایه آن، اعضای خانواده به آرامش دست می‌یابند. در چنین خانواده‌ای، امنیت روانی تثبیت می‌شود و محبتی عمیق و پایدار شکل می‌گیرد. این مسئله بی‌تردید با بحث مودت و رحمت بین همسران نیز ارتباط مستقیم دارد. قرآن کریم در آیه ۱۸۷ سوره مبارکه بقره تأکید می‌کند که زن و شوهر برای یکدیگر لباس هستند. از ویژگی‌های مهم لباس، پوشانندگی، محافظت و صمیمیت است. وقتی همسران برای یکدیگر لباس می‌شوند، به این معناست که فرد در حالت محافظتی قرار می‌گیرد؛ هم صمیمیت با همسر افزایش می‌یابد، هم مانند لباسی که از تن انسان محافظت می‌کند، از او محافظت می‌شود و هم عیب‌ها و نقص‌های احتمالی او پوشانده می‌شود. این تعبیر ظریف قرآن نشان می‌دهد که رعایت حریم‌های خصوصی نسبت به همسران، زمانی محقق می‌شود که زن و شوهر را به‌راستی لباس یکدیگر بدانیم. 

 

وقتی فرزندان این رویکرد را در رفتار پدر و مادر مشاهده کنند، طبیعتاً رعایت حریم‌های خصوصی را بیشتر مراعات می‌کنند و این موضوع برای آنان یک درس عملی می‌شود. به یاد داشته باشیم عزیزان که عدم رعایت حریم‌های خصوصی، به‌ویژه در بستر خانواده، اضطراب رابطه‌ای را شکل می‌دهد و متأسفانه خشم خاموشی را بین همسران دامن می‌زند که می‌تواند خدای ناکرده به طلاق عاطفی منجر شود. 

 

سعی کنیم تمرین‌های عملی خود را در این زمینه افزایش دهیم و نسبت به رفتارمان دقت بیشتری داشته باشیم. مراقب باشیم به سمت عدم رعایت حریم خصوصی خود، فرزندانمان و همسرمان پیش نرویم و اگر خدای ناکرده چنین نقصی در ما وجود دارد، در اسرع وقت برای درمان این نقیصه رفتاری اقدام کنیم تا مبادا در آینده، اضطراب‌های رفتاری زیادی دامنگیر خود و خانواده‌مان شود. 

 

ان‌شاءالله خداوند متعال در این مسیر یاری‌مان کند تا موفق و ثابت‌قدم باشیم و گامی برداریم به سمت تحقق معنای دقیق «حَول حالنا» در زندگی‌مان، تا حالمان بهتر شود و در پناه الطاف الهی قرار گیریم.