از فقاهت و تدبیر تا عرفان و تربیت علمی؛ روایتی از ابعاد شخصیتی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای

به گزارش ایکنا، آیت‌الله رحمانی نیشابوری؛ استادتمام جامعه المصطفی(ص)، 18 فروردین‌ماه در نشست «تبیین ابعاد شخصیتی رهبر معظم انقلاب آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای» که از سوی جامعه المصطفی(ص) برگزار شد، گفت: در شرع مقدس و قانون اساسی برای ولی‌امر شرایط مختلفی وجود دارد که مهمترین آن عدالت و اجتهاد و فقاهت و علمیت است. این شرط در قانون اساسی اول، مرجعیت بود. امام خمینی(ره) شرط مرجعیت را حذف کردند ولی فقاهت وجود دارد.

متن سخنان این استاد حوزه به شرح زیر است:

در شرع مقدس و قانون اساسی برای ولی‌امر شرایط مختلفی وجود دارد که مهمترین آن عدالت و اجتهاد و فقاهت و علمیت است. این شرط در قانون اساسی اول، مرجعیت بود. امام خمینی(ره) شرط مرجعیت را حذف کرد اما فقاهت وجود دارد. شروط دیگر هم مانند مخالفت با هوای نفس، تدبیر، مدیر و مدبر بودن و ... هم جزء شروط ولی‌امر بیان شده است. 

در مورد فقاهت باید بگویم هرقدر استعداد بیشتر باشد فقاهت هم قوی‌تر است؛ بنده قصد اغراق‌گویی در مورد شخصیت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای ندارم و نمی‌گویم استعداد آقا مجتبی مانند بوعلی سیناست اما بنده برخوردهایی که داشتم فهمیده‌ام نبوغ علمی او از حد معمول بالاتر است و قدرت حفظ او نیز بالاست. ایشان در استعداد از حد متعارف بالاتر است کما اینکه پدر برزگوار ایشان هم واجد این ویژگی بود. 

اجداد رهبر عزیز ما از علمای درجه اول زمان خود بوده‌اند؛ پدر بزرگوار رهبر شهید از علمای تراز اول بود و نماز جماعت داشتند که ما خدمت ایشان بودیم. نوشته‌های علمای بزرگی چون میرزای نائینی را به بنده برای تصحیح دادند و بر آنها نقد می‌نوشتند و حاشیه می‌زدند. از طرف مادری هم اجداد ایشان از علمای تراز اول بودند که در تربیت علمی فرزندان مؤثر بوده است. 

عامل موفقیت دیگر یک روحانی و طلبه، استاد است؛ ایشان استادانی چون آیت‌الله وحید خراسانی در قم داشتند که بنده خاطره‌ای در این باره عرض می‌کنم. آیت‌الله مروی که الان تولیت آستان قدس است گاهی به قم تشریف می‌آوردند. یکی از کارهای ایشان واسطه بودن بین رهبری و مراجع قم بود تا سخنان مراجع را بشنود و به رهبری منتقل کند؛ یک روز بنده همراه ایشان خدمت اقای وحید خراسانی رفتیم و ایشان به محض اینکه سلام و علیکی کردیم ابتدا به ساکن از آقامجتبی سؤال کردند و احوال‌پرسی و بعدا از رهبری شهید در حالی که قاعدتا انتظار ما این بود که ابتدا از مقام معظم رهبری(پدر) سؤال بپرسند. ایشان علاوه بر درس عمومی ارتباطات خصوصی با آقامجتبی هم داشتند. 

استاد دیگر ایشان آیت‌الله شیخ جواد تبریزی و دیگری آیت‌الله سیدمحمود شاهرودی بود؛ آیت‌الله شاهرودی در تعریف و تمجید از دیگران خیلی محتاط بود. بنده به ایشان گفتم شما وقتی رئیس قوه قضائیه شدید حیف شدید، زیرا اگر در قم بودید مرجع تقلید تربیت می‌کردید. ایشان گفت من اکنون در تهران هم شاگردانی دارم از جمله چهار فرزند آقا(رهبر شهید) شاگرد او بودند و ایشان فصل مشبعی از استعداد و قوت علمی آقا مجتبی سخن گفت که برای بنده مایه تعجب بود. این حرف برای دیروز و پریروز نبود بلکه برای 15 سال قبل است. بنابراین استادان ایشان اولا مبرز بودند و توجه خاصی هم داشتند و استادان هم به آقا مجتبی نظر و توجه بیشتری داشتند. 

 عرفان رهبر جدید

آقامجتبی استادانی چون مرحوم کشمیری، بهجت، بهاءالدینی و ... داشت.  تعطیلی درس خارج آقا مجتبی در دو سه سال قبل هم به نظر بنده ریشه در همین عرفان و سلوک او داشت، لذا استاد بسیار در پرورش شاگرد مؤثر است. 

عامل دیگر موفقیت ایشان مدارسی است که در آنجا تحصیل کرده است؛ از جمله در مدرسه آیت‌الله مجتهدی؛ اگر بخواهیم سه مدرسه تراز در حوزه تهران معرفی کنیم یکی از آن‌ها مدرسه آیت‌الله مجتهدی است. در سفر رهبر شهید به قم برای افتتاح زیرزمین مدرسه فیضیه، ایشان بر لزوم تحول در دروس حوزه تأکید کردند و آقا مجتبی هم معالم را به حلقات مرحوم شهید صدر تبدیل و آن را تدریس کردند.

ایشان همچنین در قم به مدرسه سعادت رفتند که مدرسه آیت‌الله جوادی آملی بود و معروف است که هفت خوان رستم باید طی شود تا طلبه‌ای به این مدرسه برود. ایشان همچنین کتاب الصلوه را برای اولین درس خارج انتخاب کردند که ابتدا هفت تا هشت شاگرد داشتند و به تدریج جمعیت زیاد شد. ایشان کتب زیادی تدریس و شاگردان بسیاری تربیت کرده است و چند  مدرسه علمیه از جمله نام امام رضا(ع)، شمس الشموس و ... دارد.

در قم چند مدرسه علمی داریم که بخش اعطای مدارج علمی حوزه، مدارک اعطایی علمی آن را به صورت مستقل قبول دارد و در آزمون‌ برای حج و ... به خوبی مشخص است که دانش آموختگان مدارس تحت اشراف ایشان تسلط بسیار خوبی دارند. 

واسطه فقهی بین رهبری و برخی علما

گاهی برخی کتب از جد ایشان به دست بنده می‌رسید و چون به رهبری شهید دسترسی نداشتم سراغ آقامجتبی می‌رفتم و مباحث و مطالب را مطرح می‌کردم و ایشان مطالب را تفصیل و توضیح و شرح می‌دادند. گاهی هم ما سؤالاتی فقهی و مباحثاتی داشتیم که از طریق ایشان به رهبری شهید منتقل می‌کردیم و خیلی در این مسیر به ما کمک کردند. لذا از نظر علمی نه تنها کف اجتهاد و علمیت را دارند بنده بین خود و خدای خود شهادت می‌دهم که از این سطح خیلی بالاتر هستند. نوشته‌ها و درس‌های ایشان که ضبط شده است موجود است و نشان می‌دهد سطح علمی ایشان بالا است.  

ایشان در فقه، اصول و تفسیر کار کرده است و در کنار این علوم حوزوی، برخی شاخه‌های علمی را که برای طلبه تراز لازم است گذرانده‌اند از جمله زبان انگلیسی که آن را در مؤسسه در راه حق و در محضر آیت‌الله خرازی سپری کردند. 

از جهت اخلاقی و ساده‌زیستی هم چند نکته لازم است بگویم؛ ایشان از وقتی طلبه شدند والدشان یا رئیس جمهور و یا ولی فقیه بوده است و همه امکاناتی در اختیار ایشان بوده است اما وقتی به قم آمدند به همراه آقا مصطفی(برادرشان)، هر دو یک منزل اجاره کردند. حالا شما وضعیت رهبران و فرزندان رهبر ما را با حکام برخی کشورهای اسلامی و غیراسلامی مقایسه کنید. 

بنده یک شب دیدم که ایشان کنار یک گاری ایستاده است و قصد دارد انگور بخرد که شاید برای ما قابل باور نباشد؛ رهبری شهید همیشه بر ساده‌زیستی مسئولان اجرایی تأکید داشتند و خودشان نیز در این زمینه غوغا بودند. آقامجتبی گفت‌وگویی با خبرنگار در مورد جدشان آقا سیدجواد داشتند و خبرنگار پرسید که بیشترین شباهت آقای شما به جد شما در چیست و ایشان فرموده بود اولین شباهت تقید به نوافل و دومین شباهت زهد و ساده زیستی است که پدرم در آن شباهت زیادی به جدمان داشته است. 

رهبری نسبت به مسئله ساده‌زیستی و پاکدستی بسیار اهمیت می‌داد و بلندگوهای دشمن تاکنون نتوانسته‌اند حتی یک نقطه خاکستری در زندگی رهبر شهید و خانواده ایشان پیدا کنند و آقا مجتبی هم در این جهت بسیار سرآمد است.