اصول نظری مذاکره، آن باورهای اساسی است که مذاکره با آنها قوام پیدا میکند. از منظر امام شهید آیتالله خامنهای، تحقق نتایج مورد انتظار از مذاکره بر رعایت این اصول استوار است.
اول: رعایت مصالح کشور
از منظر رهبر شهید، اولین اصلی که باید در مذاکرات و یا هر تصمیم بزرگی باید آن را نظر گرفت، رعایت مصالح ملی است. ایشان در خطبه نماز جمعه در آخر دی سال 76 فرمودند: «هر تصمیمی که ما برای انقلاب و بهعنوان مواضع اصولی انقلاب بگیریم، باید تابع استدلال باشد ... اساس این منطق هم یکی نفع ملت ایران و مصالح کشور است.» (26/ 10 / 1376) طبیعی است که یکی از آن تصمیمات مهم مذاکره است. پس یکی از اصول مهمی که در مذاکرات باید مورد توجه قرار گیرد مصالح کشور و باورها است، به این معنی که پیششرطها، محتوای و نتایج مذاکرات مخالف مصالح کشور نبوده و با باورها متناقض نباشد.
دوم: پایبندی به باورهای اساسی
هر ملتی دارای باورها و اعتقاداتی است که روح آن ملت را تشکیل میدهد. مذاکره کننده باید خود را در تمام مراحل مذاکره پایبند به آنها بداند. امام شهید در بیان اصولی که در تصمیمگیریهای مرتبط با نظام باید مد نظر قرار گیرد به این نکته اینگونه تصریح میکنند: «... یکی هم اصول و عقاید و باورهایی است که ملت ایران در راه این باورها، مبارزه و مجاهدت کرده، شهید و جانباز داده، ایستادگی کرده است و مردم دنیا را متوجه خودش کرده است.» (فرازی از سخنان رهبر انقلاب در خطبههای نماز جمعه، ۱۳۷۶/۱۰/۲۶)
مذاکرهکننده باید با توجه به باورها و اعتقاد راسخ به هدف، به مذاکره برود و روبروی دشمن بایستد. به تعبیر امام شهید: «واقعیت این است که میدان دیپلماسی عرصه پنجه انداختن است و اگر کسی بدون اعتقاد راسخ به هدف، به این کار اقدام کند در همان موقعیت و یا در نهایت شکست خواهد خورد». 22/05/1393. پس در میدان دیپلماسی باید براساس اصل مصالح کشور و باورهای ملی و مذهبی مذاکره نمود.
سوم: حفظ استقلال
اصل دیگری که در این زمینه مطرح است اصل حفظ استقلال نظام اسلامی است. ایشان در دیدار با فرماندهان و جمعی از کارکنان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران فرمودند «همه مسئولین موظفاند منافع ملی را رعایت کنند، استقلال ملی را رعایت کنند، آبروی ملت ایران را حفظ کنند». (۱۳۹۱/۱۱/۱۹) استقلال و حفظ منافع باید در همه موارد و تصمیمات بزرگ باید مورد دقت قرار گیرد، در بحث مذاکرات یکی از مواردی که باید به آن به صورت اساسی توجه کرد، امر استقلال نظام است.
چهارم: صداقت
یکی دیگر از اصول نظری مذاکره، بحث صداقت و عدم حیله و نیرنگ در مذاکرات است. در هر مذاکرهای که یکی از دوطرف یا هردو به نیرنگ متصل شوند، مذاکره واقعی اتفاق نمیافتد، بلکه بهعنوان ابزاری برای رسیدن به مطامع، مورد استفاده قرار میگیرد که باعث برهم خوردن مذاکره و بروز بی اعتمادی میشود.
ایشان با اشاره به سخنان نخستوزیر ژاپن مبنی بر اینکه آمریکا آماده مذاکرات صادقانه با ایران است، خطاب به آقای آبه فرمودند: «ما این حرف را اصلاً باور نمیکنیم، زیرا مذاکرات صادقانه از جانب شخصی همچون ترامپ، صادر نمیشود و صداقت در میان مقامات آمریکایی بسیار کمیاب است. (دیدار نخستوزیر ژاپن با رهبر انقلاب. ۱۳۹۸/۰۳/۲۳.) «طرف مقابل ما در همهچیز خُلف وعده میکند، در همهچیز دروغ میگوید، فریب اِعمال میکند؛ وقت و بیوقت تهدید نظامی میکند؛ اگر دستشان برسد، اشخاص را ترور میکنند» (بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم پس از مراسم عزاداری سالروز شهادت حضرت امام رضا(علیه السّلام) 02/06/1404).
در بیان دیگری ایشان در توصیف مذاکره با آمریکا و عدم صداقت آنان چنین میفرمایند: «مذاکره آمریکا آمیخته با دغل و فریبکاری است ... آن جنتلمنهای پشت میز مذاکره همان تروریست های بغداد هستند» ۲۷/۱۰/۱۳۹۸. آنان از مذاکره بهعنوان یک ابزار برای نفوذ استفاده میکنند که دال بر عدم صداقت آنان است. به همین دلیل حضرت آیتالله شهید خامنهای قدس سره یکی از دلایل عدم مذاکره را بستن راه نفوذ میدانند: «مهمترین پاسخی که جمهوری اسلامی در مقابل توطئههای آمریکا داده این بوده که راه نفوذ مجدّدِ سیاسی آمریکا به کشور را بسته. این که گفته میشود «مذاکره نکنیم، مذاکره نکنیم»، یکی از موارد و ابزارها همین جلوگیری و بستن راه ورود آمریکا است.» ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
پنجم: عدم مذاکره بر روی مسائل اصلی و ناموسی نظام
مذاکره درباره مسائل اصلی و ریشهای نظام، غیر عاقلانه است، زیرا اگر کسی آن مسائل اصلی را از طریق مذاکره مورد معامله قرار دهد، تیشه به ریشه نظام زده و به آن خیانت کرده است و یا اینکه مذاکره در این باره در دو جمله و بدون نتیجه پایان پیدا میکند.
انتهای پیام