در ابتدای مراسم، فرشید فلاح، مدیرعامل بنیاد بینالمللی فرهنگی و هنری امام رضا (ع) با بیان اینکه هنرمندان کشور در بستر جشنوارهها و رویدادهای رضوی، ارادت خود را به حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در تولید آثار فرهنگی و هنری جلوهگر میسازند، اظهار کرد: کاروان عظیم هنرمندان و فرهیختگان از جشنواره شعر رضوی که امسال سیامین سال خود را در کرمان برگزار خواهد کرد تا هجدهمین دوره تئاتر رضوی که امروز در تبریز به اختتام میرسد، در جای جای ایران عزیز اسلامی که هر استان میزبان یک رویداد رضوی شده، پرتلالو و اثرگذار، راهبرد کلان توسعه و ترویج فرهنگ رضوی با ابزار فرهنگ، هنر و رسانه را اجرایی و جلوهگر کرده است. بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا (ع) با اتکا به اعضای هیئت امنا و ساختار بین بخشی که از آن برخوردار است، پیوند و همآوایی نهادهای فرهنگی متنوع کشور را حول محور فرهنگ رضوی سرلوحه کار خود قرار داده و با طراحی برنامهها، زمینه تعامل نهادهای مردمی و دولتی مرتبط با فرهنگ رضوی را فراهم میآورد.
وی افزود: تدبیر وزیر فرهیخته فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیوند عملکردی بنیاد و معاونت هنری، مسیر را تسهیل کرده و باعث نتایج در اثربخشی رویدادها و عملکردها شده است. جشنوارههای متنوع رضوی با نام و نشان آشنا در سپهر کشور، حضور نسلهای جوان در نقشهای سیاستگذاری و داوری، زمینه مشارکت جوانان و ارتقای نشاط اجتماعی و فضای گفتوگوی هنرمندان ذیل نام مبارک امام هشتم (ع) را فراهم کرده است. ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سراسر کشور با نیت ارائه خدمت بر خوان با کرامت امام ما که شمسالشموس و انیسالنفوس است، میزبانی این رویدادها را به شایستگی انجام دادند. هر ساله در شب میلاد امام رضا (ع) و در مشهد مقدس، کارنامه یکساله این رویدادها جمعبندی و ارائه میشد که امسال به دلیل جنگ تحمیلی و شهادت رهبر عظیمالشأن، برگزاریهای استانی و مراسم پایانی به ماههای آتی موکول شد.
فلاح در پایان اظهار کرد: از حضور و همراهی شما ارجمندان، به ویژه پیشکسوتان و ادوار فرهنگ رضوی که از راههای دور و نزدیک خود را به این جمع رساندهاید، سپاسگزارم. برای برگزاری این مراسم، همه ارکان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ویژه همکاران ارجمند در معاونت قرآن، معاونت هنری، سازمان سینمایی، مرکز اطلاعرسانی، اداره کل امور استانها و ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی مساجد همراهی ویژه کردند که قدرشناسی ویژه میکنم.
در ادامه، امیر خوراکیان، رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک با اشاره به چند خاطره از نگاه و توصیههای رهبر شهید، بیان کرد: حضرت آقا معتقد بودند امام رضا (ع) منحصر به شیعیان نیست و اگر درست به ایشان پرداخته شود، بهعنوان اندیشمندی برای جهان حرف برای گفتن دارند، مخصوصاً درباره موضوعاتی که امروز گفتمان جهانی است. دو موضوع را مثال زدند: اول، مسئله محیطزیست که در معارف رضوی و اندیشههای حضرت رضا (ع) بسیار بدان پرداخته شده و میتوان با جهان از این منظر سخن گفت. دوم، موضوع حقوق بشر که از این زاویه میتوان به جایگاه علمی و پیام ایشان برای جهان پرداخت.
وی افزود: خاطره دیگر اینکه ایشان ضمن تقدیر از کسانی که به حرم میآیند و زیارت میکنند، تأکید میفرمودند ترجمه زیارتنامهها به زبان ساده و قابل فهم برای جوانان تهیه شود، حتی در حرم در اختیار افراد قرار گیرد. تأکید میکردند این ترجمهها لازم نیست زیر عبارات عربی باشد؛ بهتر است در صفحه مقابل قرار گیرد تا اگر جوانی، روخوانی عربی برایش سخت بود، با متن فارسی با حضرت سخن بگوید. همچنین حضرت آقا یک شب در حرم تشریف داشتند و به مناجات سحرگاهی گوش کردند. صبح روی یک کاغذ معمولی یادداشت کردند که این مناجات در چه دستگاهی خوانده شده و فرمودند مناجاتهای اول باید هماهنگ خوانده شود و با مناجاتخوانان درباره دستگاه صحبت شود.
رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک در ادامه خاطرات خود، گفت: ایشان بسیار معتقد بودند حرم مطهر ظرفیت بینظیری دارد و میتواند پاسخگوی نیازهای فرهنگی، معرفتی و دینی باشد. توصیه میفرمودند همه شبهات جمعآوری شود و پاسخ آنها در متن برنامههای فرهنگی تضمین و جای داده شود.
وی اظهار کرد: نکته دیگر، نگاه ایشان به کسانی بود که ولایت را قبول ندارند؛ تفکیک میکردند میان فرقههایی که توسط استعمار با اهداف خاص ایجاد شدهاند با عموم کسانی که به دلایلی در گرایش مذهبی خود، ولایت را مثل ما قبول ندارند. درباره اهل سنت مفصلاً توضیح میدادند اینطور نیست که اهل سنت با اهل بیت (ع) انس نداشته باشند.
احمد مسجدجامعی، خادم رضوی دیگر سخنران این آیین، با بیان اینکه نشان خادمی آستان قدس رضوی پیشینه گرافیکی جالبی دارد، اظهار کرد: این نشان که خادمان آستان قدس از آن بهره میبردند، حاصل کار دو استاد دانشگاهی در رشته هنرهای گرافیک یعنی استاد مسعود سپهر و خانم سینا مشتاق است که مشترکاً آن را طراحی کردهاند. این نشان از فیروزه در میانه نشان و شمسهای که پیرامون آن آرایههایی به کار رفته، بهره میگیرد.
وی ادامه داد: نخستین برگزیده خادمان حرم، مرحوم دعایی عزیز بود. بیانات رهبر شهید درباره آثار ایشان بسیار دقیق بود؛ ایشان مقایسه جالبی با شخصیتی مثل دهخدا انجام دادند و تأکید داشتند یادداشتبرداریها حفظ شود، چراکه بعدها ممکن است سلیقههای مختلف در تدوین آن نقش داشته باشد. خدا رحمت کند گروه آقای شریفی و دکتر محمدی را که جمع شدند و مرکز خراسانشناسی را شکل دادند. ایشان آثار زیادی تعریف کردهاند، بیش از ۱۴۰ اثر ارزشمند.
مسجدجامعی خاطرنشان کرد: در دهه 50 اینجا سفیر دانشمندی بود که شرایط استفاده من را از این کتابها فراهم کرد. در جلسهای که ملک فیصل گذاشته بود و همه بزرگان آنجا بودند، یکی از علما شعری خواند و نتوانست ادامه دهد. هیچکس از آن بزرگان ادب، هنر و فرهنگ که در جلسه بودند نتوانست کمکی کند. من گفتم بقیه شعر این است و آن را آوردم. ایشان گفتند: هنوز هم ما باید علم و معرفت را از همین ایرانیان بیاموزیم. این مقدمه را گفتم بدانید ایران، کشور عجیبی است و این عجیب بودن به برکت نام و حضور مقدس امام رضا (ع) است؛ البته این اغراق نیست.
وی تصریح کرد: تمام ائمه از نظر علمی بسیار بزرگ هستند، اما این ظرفیت در ایران شکوفا شد. در کتاب «اخبارالرضا» گزارش مناظرههای امام رضا (ع) آمده؛ من وقتی میگویم مناظرههای امام رضا (ع)، منظور گزارشهای رسمی است. امام (ع) در طول مسیر مناظرات زیادی داشتند، اما آنچه در بارگاه خلیفه وقت انجام و نوشته شده، پراکنده است. حدود 16مناظره در آن تالار گفتوگوی بارگاه خلافت انجام شد.
این خادم رضوی ادامه داد: ببینید تنوع گروهها چقدر است. برخی ملحد بودند، برخی اصلاً مسلمان نبودند ـ کلیمی، مسیحی، زرتشتی ـ بعضی هم مسلمان بودند با تفاوت دیدگاه؛ همه در محضر امام میآمدند و من پیگیری کردم که در تاریخ در شأن مساوی مینشستند. جلسه چنان بود که احساس آرامش و راحتی میکردند. یکی از کسانی که در حوزه بروندینی با حضرت وارد بحث شد، «جاسلیق» (رئیس اسقفها) بود. همچنین «رأس الجالوت» (بزرگ یهودیان) و «گیل اکبر» (بزرگ زرتشتیان و خادم آتشکده) میآمدند، بحث میکردند، گفتوگو میکردند، نظر میدادند و میشنیدند. امام (ع) در جایگاه استواری، نظرات را میگفت و میشنید. حتی متکلمان مسلمان هم بودند که با احترام گفتوگو میکردند. این نشاندهنده روحیه عقلگرای تشیع در رفتار و گفتار امام (ع) است.
مسجدجامعی بیان کرد: تمام کتابهای حدیثی ما با کتاب علم یا کتاب حجت شروع میشود که نماد تفکر عقلانی، گفتوگو و امامت است. این 16 مناظره در دربار خلافت ثبت شده و در ایران اتفاق افتاده. اقوام مختلف اجازه حضور داشته و نماینده داشتند. بر اساس نقل، 18 هزار مسئله از امام رضا (ع) پرسیده شده و پاسخ دادهاند؛ بنابراین امام رضا (ع) در ایران قیام به علم، فکر و فرهنگ کردند. ایران، کشوری با چند هزار سال سابقه تمدنی، توانست چنین شخصیتی را جذب کند و او را الگوی خود قرار دهد. کتابخانه آستان قدس رضوی قدیمیترین کتابخانههاست و حرم مطهر، موزه تاریخ فرهنگ و تمدن ایران و اسلام از دورههای مختلف است.
وی تأکید کرد: تمام حوزههای علم، شعر، ادب، فرهنگ و حکمت در ایران به امام رضا (ع) میرسد. همه ایرانیان هر تجربه تاریخی و فرهنگی کهن داشتند در پای ایشان ریختند، به آن افزودند و آن را باور کردند. امروز هیچکس نمیتواند بگوید این کشور در حوزه فرهنگ و هنر و تاریخ چیزی ندارد و هیچ کس نمیتواند مدعی شود بخشی از عالم هست که از این ظرفیت استفاده نکرده است. این امر، در پناه علم، فروتنی، تدبیر و شناخت امام (ع) به دست آمده است.
مسجدجامعی در پایان با اشاره به تواضع امام رضا (ع)، گفت: روایت داریم که یکی از برادران حضرت در فضیلت سیادت و جایگاه ایشان سخنرانی کرد. امام (ع) به برادرش فرمود: آنچه میگویی و آن آیاتی که استشهاد میکنی، درباره فرزندان فاطمه است، آنهایی که بیواسطه به فاطمه نسب میرسانند. ایشان فرمودند: ما گناهمان دو برابر است. اگر کار درست نکنی مثل بقیه هستی. یعنی ایشان نمیگویند آنچه گفتید درباره من درست است؛ میفرمایند اگر اوامر الهی را پیش روی خود نداشته باشیم و تن به اطاعت ندهیم، مسئولیت ما دو برابر است. این اخلاق، تقوا، فروتنی، خویشتنداری، انصاف و عقلانیت آیا جهانگیر نمیشود؟ آیا ایران در مرکز عالم قرار نمیگیرد تا همه گروهها چشم و نگاهشان به این سرزمین باشد.
در بخش دیگر این مراسم، مجید مجیدی اظهار کرد: حدود 15 سال پیش فیلم مستندی درباره «رضای رضوان» حرم امام رضا (ع) ساختم. آن تجربهای منحصربهفرد بود و زمینهای برای تولید آثار دیگر شد. متأسفانه در این سالها از ظرفیت عظیم معرفت رضوی در کشور استفاده نشده است در حالی که این پتانسیل همچنان وجود دارد.
این کارگردان با اشاره به نقش خادمان افتخاری حرم، افزود: یکی از خادمان کفشداری، معلم دوران راهنمایی بود. وقتی دانشآموزان فهمیدند ایشان خادم حرم است، اجازه نمیدادند کفشهایشان را بگیرد، اما او با افتخار کفش بچهها را تمیز میکرد. همین ارتباط ساده، کلاس آن معلم را به جمع شاگردان ممتاز تبدیل کرد. غبار کفش زائر امام، برای آن خادم از طلا هم ارزشمندتر بود.
مجیدی در ادامه به ذکر دو خاطره دیگر پرداخت و گفت: خانمی تمام باغش را وقف آقا کرده بود تا انگورهایش به زائران برسد. همچنین پیرزنی چراغ نقرهای همسر مرحومش را نذر حرم کرده بود. شبی در حرم همه چراغها خاموش شد، اما فقط همان چراغ نقرهای روشن ماند؛ گویا امام رضا (ع) نذر او را پذیرفته بود. اینها نمونههایی از معرفتی است که متأسفانه در طول سالها مغفول مانده است.
این فیلمساز با بیان خاطرهای از ساخت فیلم «محمد رسولالله»، تصریح کرد: فیلمبردار ایتالیایی کار را برای شناخت نورپردازی اماکن مذهبی به مشهد بردم. شب هنگام وارد حرم شدیم. او از صمیمیت و محبت بیریای زائران چنان شگفتزده شد که گفت: من هیچگاه چنین تجربه زیستیای در هیچ مکان مذهبی نداشتم. این چه انرژی و برکتی است که این همه عاشق را دور خود جمع کرده؟
مجیدی در پایان خاطرنشان کرد: بارها با مسئولان فرهنگی برای تولید آثار فاخر در حوزه رضوی رایزنی کردهام، اما متأسفانه بودجهای تخصیص داده نشده است. امیدوارم در سالهای آینده زمینه ساخت آثار جدیتر در این عرصه فراهم شود.
در این آیین حسامالدین سراج و مصطفی راغب، از خوانندگان کشورمان به اجرای برنامه پرداختند. همچنین سهیل محمودی اشعاری را وصف امام رضا (ع) بیان کردند.
انتهای پیام