تهاجم نظامی آمریکا و رژیم جعلی صهیونیستی به ایران، نقطهعطفی تعیینکننده در تاریخ اقتصادی جهان رقم زد. «جنگ رمضان» نه فقط یک درگیری نظامی، بلکه آغازی بر دومینوی بحرانهای زنجیرهای و فازی تازه از تحولات ژئواکونومیک بود. این تجاوز وحشیانه که حاصل خطای راهبردی سردمداران کاخ سفید با تغذیه از مشاورههای غلط مقامات تلآویو بود، اکنون به روشنی به بزرگترین اشتباه ژئواکونومیکی غرب تبدیل شده است.
واکنش دفاعی ایران و اعمال حاکمیت کامل بر تنگه هرمز، معادلات را یکسره تغییر داد. این کنترل هوشمندانه اما قدرتمند، کاخ سفید را در وضعیتی از سردرگمی و واکنشهای احساسی فروبرده است. دونالد ترامپ، در هیجانی بیحاصل، ابتدا به محاصره دریایی ایران دست زد و بعد با یاوهگوییهایی نظیر «پروژه آزادی» سعی در نمایش قدرت داشت؛ اما در کمتر از ۲۴ ساعت پس از هشدار قاطع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، ناچار به عقبنشینی از آن پروژه شد.
در این راستا محمدعلی حسننیا، کارشناس مسائل منطقه در گفتوگو با ایکنا با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز اظهار کرد: اولین نکته این است که ایران به یک ابزار مهم راهبردی در معادلات جدید دست پیدا کرده است؛ تنگه هرمز محل عبور نزدیک به ۲۰ درصد انرژی جهان است و چند کشور عربی به اضافه عراق نفت و گاز خود را از این منطقه عبور میدهند.
وی افزود: این مسئله باعث شده که ما روی مهمترین آبراه یا تنگه انتقال انرژی جهان تمرکز کنیم. به همین دلیل در جنگ تحمیلی سوم، راهبرد اصلی ایران برای فشار بر آمریکا و کشورهای متحد آن در منطقه، بستن تنگه هرمز است.
حسننیا با اشاره به ادعای اخیر دونالد ترامپ گفت: ادعاهایی مانند راه انداختن عملیات آزادی و امثال آن که می تواند به راحتی تنگه هرمز را باز کند، بسیار سطحی است. از سوی دیگر نباید موضوع را ساده بگیریم و مشت خود را باز کنیم؛ باید با تمام قوا در مقابل زیادهخواهیهای آمریکا و متحدانش مثل امارات بایستیم.
این کارشناس مسائل منطقه تصریح کرد: کسانی که در ناامنی تنگه هرمز دخیل میشوند، نمیتوانند برای خود اتاق شیشهای درست کنند و انتظار امنیت داشته باشند. معادلات دیگر عوض شده و دیگر فقط پاسخ به حمله مطرح نیست؛ بلکه احتمال حمله پیشدستانه به امارات نیز وجود دارد.
حسننیا تأکید کرد: بخش مهمی از امنیت و بازدارندگی ایران در سالهای آینده به موضوع تنگه هرمز گره خورده است. از نظر حقوق بینالملل هم این اقدام قانونی است؛ چراکه ما از آبراهی که ۱۲ مایل آن در اختیار خودمان است، دفاع میکنیم و امنیت آن را برقرار میکنیم.
وی افزود: آمریکاییها چارهای ندارند. ترامپ هر دوشنبه که بازارها باز میشود با یک توییت یا پروژه جدید مثل «عملیات آزادی» سعی میکنند بگویند میتوانند تنگه را آزاد کنند، اما واقعیت میدانی چیز دیگری است.
حسننیا با اشاره به مواضع مقام معظم رهبری درباره اعمال مدیریت ایران بر تنگه هرمز، گفت: ایشان در چندین پیام خود موضوع تنگه هرمز را کاملاً مورد اشاره قرار دادند و اعلام کردند که تنگه هرمز را رها نخواهیم کرد.
وی بیان کرد: به نظر میرسد، معادلات دریایی میان ایران و آمریکا وارد عرصه پیچیدهای شده و تغییرات زیادی در این زمینه صورت میپذیرد. تمام راهکارهای آمریکا پُرریسک و پرهزینه است؛ برخلاف آنکه ترامپ همیشه دوست دارد اقدامات با هزینه و ریسک کم انجام دهد. ایران باید در معادله تنگه هرمز، هم ریسک و هم هزینه را برای ترامپ بالا ببرد.
کارشناس مسائل منطقه، در ادامه تحلیل خود از تحولات اخیر تنگه هرمز، اظهار کرد: در روز نخست این عملیات، یک ناو جنگی آمریکا در تنگه هرمز هدف اصابت دقیق موشکهای پهپادی و ساحلپایه نیروهای مسلح ایران قرار گرفت که موجب توقف کامل پیشروی شناورهای متخاصم شد.
وی افزود: در اقدامی هماهنگ و راهبردی، بندر فجیره در امارات متحده عربی که به عنوان محور اصلی دور زدن خطوط نفتی تحت تحریم و جایگزین تنگه هرمز طراحی شده بود، مورد اصابت قرار گرفت. این ضربه همزمان، پیام روشنی مبنی بر توانایی ایران در بستن تمامی مسیرهای جایگزین و خنثیسازی طرحهای ژئوپلیتیک دشمن داشت.
حسننیا تأکید کرد: در ادامه، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، منطقهای گسترده از بندر فجیره تا آن سوی مرزهای امارات را منطقه ممنوعه پروازی و دریایی اعلام کرد. این اقدام عملاً پروژه «آزادی دریایی» را پیش از هرگونه تثبیت در گهواره دفن کرد و نشان داد هرگونه تحرک نظامی بدون هماهنگی با مراکز کنترل ترافیک دریایی ایران، نقض تمامیت حریم دریایی کشور محسوب میشود.
این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به آمارهای دریافتی تصریح کرد: هماکنون بیش از ۶۷ فروند کشتی تجاری، نفتکش و چندین ناو جنگی کوچک آمریکا و متحدانش در داخل تنگه هرمز متوقف شدهاند. مجموع شناورهایی که از ساعات ابتدایی محاصره تاکنون توانایی تردد نداشتهاند به بیش از ۱۵۵۰ فروند میرسد.
وی تأکید کرد: این عملیات صرفاً «یک آزمون محدود» بوده و آمریکاییها هرگز قصد تصرف فیزیکی تنگه را نداشتهاند. اهداف واقعی واشنگتن، ابوظبی و تلآویو شامل عبور چند نفتکش متحدان، محک زدن توان رزمی دریایی ایران و سنجش واکنش تهران به دور زدن تحریم از مسیر فجیره بود که همگی با شکست مواجه شد.
حسننیا تصریح کرد: حداقل ۴۲ فروند کشتی تجاری و نفتکش، درخواست اسکورت نظامی از سوی ناوگان پنجم آمریکا را رد کردهاند. این کشتیها اعلام کردهاند که ترس از هدف قرار گرفتن در صورت همراهی با ناوهای آمریکایی، دلیل اصلی این تصمیم است.
وی در پایان اظهار کرد: از زمان محاصره، ۳۴ نفتکش به سمت مقاصد خود فرستاده شده که بین ۱۶ تا ۱۹ فروند از آنها توسط منابع بینالمللی از جمله تانکرترکرز، بلومبرگ و کپلر رد شده یا متوقف شده، گزارش شدهاند. فضای حاکم بر منطقه نشان از تغییر معادلات قدرت به نگاه جمهوری اسلامی ایران دارد.
انتهای پیام