در ابتدای جلسه، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و قائممقام نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، با گرامیداشت یاد رهبر شهید، فرماندهان و سیاستمدارانی که جان خود را در راه وطن از دست دادند و نیز کودکان بیگناه میناب، اظهار کرد: رهبر شهید از معدود رهبران سیاسی و دینی جهان بود که ساعتهای طولانی در نمایشگاه کتاب حضور پیدا میکردند و همواره از علاقهمندان جدی حوزه کتاب و کتابخوانی به شمار میرفتند.
حیدری با اشاره به شرایط خاص کشور در ماههای اخیر گفت: برنامهریزی برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران از ماههای پایانی سال گذشته آغاز شد و جلسات متعددی در شورای سیاستگذاری، ستاد اجرایی و بخشهای مختلف نمایشگاه برگزار شد تا زمینه برگزاری هرچه بهتر این رویداد فرهنگی فراهم شود. در ابتدا تصمیم بر این بود که نمایشگاه بهصورت حضوری و همراه با بخش مجازی برگزار شود و هماهنگیهای لازم نیز با نهادهای مختلف انجام شد، اما شرایط جنگی و ملاحظات مرتبط با امنیت و سیاستهای کلان کشور باعث شد شورای سیاستگذاری نمایشگاه پس از رایزنی با نهادهای فرهنگی، صنفی و دستگاههای مسئول، برگزاری نمایشگاه را بهصورت مجازی تصویب کند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت کشور، دستگاههای خدماتی، انتظامی و سایر نهادهای مرتبط نیز در این تصمیمگیری نقش داشتند و در نهایت مقرر شد برای حفظ پویایی فرهنگی جامعه و استمرار فعالیت صنعت نشر، نمایشگاه امسال در بستر مجازی برگزار شود.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به اینکه تجربه نمایشگاه مجازی از دوران کرونا آغاز شد و اکنون به هفتمین دوره رسیده است، گفت: نمایشگاه مجازی دیگر صرفاً یک جایگزین موقت نیست و به بخشی از سیاست فرهنگی کشور تبدیل شده است. این رویداد علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی و کمک به اقتصاد نشر، این پیام را به جهان منتقل میکند که ایران حتی در شرایط دشوار نیز فعالیتهای فرهنگی خود را متوقف نمیکند. همچنین نمایشگاه مجازی این امکان را فراهم میکند تا مردم در دورترین نقاط کشور با کمترین هزینه به کتابهای مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند و ناشران نیز آثارشان را به طیف گستردهای از مخاطبان عرضه کنند.
فرهنگ و کتاب؛ بخشی جداییناپذیر از هویت تاریخی ایرانیان
وی افزود: فرهنگ و کتاب بخشی جداییناپذیر از هویت تاریخی ایرانیان است و حتی جنگ، فشارهای خارجی و مشکلات اقتصادی نیز نمیتواند مردم ایران را از مطالعه و ارتباط با کتاب دور کند. زمان برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از روز شنبه ۲۶ اردیبهشتماه ساعت ۱۰ تا دوم خردادماه اعلام شده است. ثبتنام ناشران از هفتم تا نوزدهم اردیبهشت انجام شد و در مجموع دو هزار و ۲۹۶ ناشر داخلی و خارجی در این رویداد ثبتنام کردند. بخش عمدهای از کتابها تاکنون در سامانه بارگذاری شده است و سایر آثار نیز قرار است طی روزهای آینده تکمیل شود.
ناشران حاضر در نمایشگاه شامل ناشران داخلی، بینالمللی، ناشران دیجیتال و پلتفرمهای عرضه کتاب الکترونیک بودند و در بخش بینالملل نیز تعدادی از ناشران و کارگزاران نشر خارجی حضور داشتند.
حیدری درباره شرایط حضور کتابها در نمایشگاه چنین توضیح داد: آثار منتشرشده از ابتدای سال ۱۴۰۰ به بعد امکان عرضه در نمایشگاه را دارند و تلاش شده جدیدترین آثار نیز در کوتاهترین زمان ممکن وارد سامانه شوند. تیمهایی نیز بهصورت مستمر مأمور بررسی و ثبت کتابهای تازهمنتشرشده هستند تا مخاطبان بتوانند به جدیدترین آثار دسترسی داشته باشند. تحقق عدالت فرهنگی و بهرهمندی مردم سراسر کشور از امکانات و یارانههای فرهنگی بدون محدودیت جغرافیایی نیز از اهداف اصلی برگزاری نمایشگاه مجازی است.
جزئیات تخفیفها و یارانههای خرید
وی جزئیات تخفیفها و یارانههای خرید کتاب را چنین تشریح کرد: در بخش ناشران داخلی، کتابها با ۲۵ درصد تخفیف عرضه میشوند که ۱۵ درصد آن را ناشران و ۱۰ درصد را معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأمین کردهاند. هر فرد با کد ملی میتواند تا سقف دو میلیون تومان از این تخفیف استفاده کند و برای خریدهای بیش از این مبلغ نیز تخفیف ۱۵ درصدی ناشر اعمال میشود. در بخش بینالملل نیز کتابهای منتشر شده در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با ۲۰ درصد تخفیف، آثار سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ با ۳۵ درصد تخفیف و کتابهای قدیمیتر با تخفیفهای ویژه عرضه میشوند. همچنین در بخش کتابهای الکترونیک، ۲۵ درصد تخفیف از سوی پلتفرمها و ۱۰ درصد یارانه از سوی معاونت فرهنگی در نظر گرفته شده است.
ارسال رایگان کتاب
حیدری با اشاره به همکاری شرکت ملی پست ایران با نمایشگاه اعلام کرد: همانند دورههای گذشته، بستههای کتاب خریداریشده بهصورت رایگان برای مخاطبان سراسر کشور ارسال میشود. همچنین با دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و به یاد کودکان شهید میناب، کتابهای حوزه کودک با قیمت زیر ۲۰۰ هزار تومان نیز بهصورت کاملاً رایگان ارسال میشود و هزینه پستی آن را معاونت فرهنگی پرداخت خواهد کرد. براساس آمار سالهای گذشته، بیش از ۷۰ درصد مرسولات نمایشگاه در همین بازه قیمتی قرار داشتند و این اقدام توانست به خانوادهها و صنعت نشر کودک و نوجوان کمک کند.
مدیرعامل خانه کتاب در ادامه از برگزاری بیش از ۳۰ نشست تخصصی و فرهنگی در حاشیه نمایشگاه خبر داد و بیان کرد: نشستهایی با محوریت موضوعاتی مانند مسائل روز فرهنگی، اقتصاد نشر، کتابخوانی، فناوریهای نوین حوزه نشر و گفتوگو با نویسندگان و ناشران را در نمایشگاه خواهیم داشت. علاوه بر برنامههای مجازی، برخی برنامههای حضوری محدود نیز با رعایت شرایط موجود در نقاط مختلف شهر تهران برگزار خواهد شد و غرفههایی نیز برای عرضه کتاب در برخی مراکز فرهنگی و شهری پیشبینی شده است.
وضعیت صنعت نشر و بازار کاغذ
قائممقام نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران با اشاره به وضعیت صنعت نشر و بازار کاغذ گفت: صنعت نشر نیز مانند سایر بخشهای اقتصادی کشور تحت تأثیر شرایط اقتصادی، تحریمها و مشکلات ناشی از جنگ قرار گرفته و متأسفانه افزایش قیمت کاغذ و هزینههای تولید بر فعالیت ناشران اثر گذاشته است. به همین دلیل معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رایزنیهایی را با نهادهای دولتی و بخش خصوصی آغاز کرد تا تسهیلات و حمایتهای بیشتری برای فعالان این حوزه فراهم شود. همچنین مذاکراتی برای واردات کاغذ و تأمین نیاز ناشران انجام شد تا با حمایت دولت، کاغذ با قیمت مناسبتری در اختیار فعالان صنعت نشر قرار گیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش نمایشگاه کتاب در حفظ ارتباط میان نسل جوان و فضای فرهنگی کشور اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین دغدغههای برگزارکنندگان این بوده است که در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، جریان دسترسی جوانان، دانشجویان، پژوهشگران و خانوادهها به کتاب دچار وقفه نشود. نمایشگاه مجازی این امکان را فراهم میکند که دانشجویان و علاقهمندان به کتاب بدون نیاز به سفر و صرف هزینههای جانبی، بتوانند به تازهترین آثار علمی، دانشگاهی، ادبی و عمومی دسترسی داشته باشند. او تأکید کرد که استمرار چنین رویدادهایی به حفظ سرمایه فرهنگی جامعه کمک میکند و مانع فاصله گرفتن نسل جدید از فضای مطالعه و کتابخوانی میشود.
حیدری همچنین با اشاره به مشارکت گسترده ناشران در این دوره از نمایشگاه اظهار کرد: همراهی فعالان صنعت نشر در شرایط فعلی نشاندهنده اهمیت و جایگاه کتاب در جامعه ایران است. بسیاری از ناشران با وجود افزایش هزینههای تولید، مشکلات توزیع، گرانی کاغذ و کاهش قدرت خرید مخاطبان، تلاش کردند آثار جدید خود را برای عرضه در نمایشگاه آماده کنند تا چرخه تولید و توزیع کتاب متوقف نشود. این همراهی نشانه مسئولیتپذیری فرهنگی ناشران است البته حمایتهای دولتی و همکاری نهادهای مختلف نیز میتواند بخشی از مشکلات این حوزه را کاهش دهد.
ظرفیتهای فناوری در توسعه صنعت نشر
مدیرعامل خانه کتاب در ادامه به ظرفیتهای فناوری در توسعه صنعت نشر اشاره کرد و افزود: تجربه برگزاری نمایشگاه مجازی در سالهای گذشته نشان داده است که استفاده از ابزارهای دیجیتال میتواند فرصتهای تازهای برای ناشران و مخاطبان ایجاد کند. در این میان گسترش فروش آنلاین کتاب، توسعه کتابهای الکترونیک و استفاده از سامانههای هوشمند جستوجو و توزیع، امکان دسترسی سریعتر و گستردهتر مردم به آثار فرهنگی را فراهم کرده است. لازم به ذکر است بهرهگیری از فناوریهای نوین در کنار حفظ هویت فرهنگی و محتوایی نشر، میتواند به رشد صنعت کتاب در سالهای آینده کمک کند و زمینه حضور پررنگتر ناشران ایرانی در فضای بینالمللی را نیز فراهم سازد.
وی در پایان تأکید کرد: نمایشگاه مجازی کتاب تهران تنها یک رویداد فروش کتاب نیست، بلکه نمادی از پویایی فرهنگی جامعه ایران به شمار میرود و نشان میدهد مردم ایران حتی در سختترین شرایط نیز به فرهنگ، کتاب، مطالعه و دانایی وفادار هستند و اجازه نمیدهند مشکلات و فشارها چراغ فرهنگ را خاموش کند. امیدوارم با همراهی ناشران، رسانهها، نهادهای فرهنگی و مردم، هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران بتواند به تقویت صنعت نشر، افزایش دسترسی عمومی به کتاب و گسترش نشاط فرهنگی در جامعه کمک کند.
در ادامه جلسه، مظاهر بابایی، مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، با تأکید بر اهمیت نقش رسانهها در فضای فرهنگی کشور اظهار کرد: رسانهها پیشانی نظام محسوب میشوند و عملکرد آنها میتواند تأثیر مهمی بر جریان فرهنگی کشور داشته باشد. همراهی و حمایت رسانهها از نمایشگاه مجازی کتاب میتواند به برگزارکنندگان کمک کند تا خدمات با کیفیت بهتر و گستردگی بیشتری به مردم ارائه شود. اطلاعرسانی دقیق و صحیح درباره نمایشگاه نیز نقش مهمی در مشارکت مردم و افزایش دسترسی مخاطبان به کتاب خواهد داشت و بدون همراهی رسانهها تحقق اهداف این رویداد فرهنگی دشوار خواهد بود.
بابایی با اشاره به برگزاری هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران تأکید کرد: این شیوه برگزاری صرفاً ناشی از ناچاری یا محدودیت نیست، بلکه انتخابی هوشمندانه در حوزه فرهنگ به شمار میرود. در شرایط دشوار اقتصادی و جنگی، نمایشگاه مجازی این امکان را فراهم میکند که با کمترین هزینه، بیشترین بهرهوری حاصل شود و پیوند میان مردم و کتاب همچنان حفظ شود. تحقق عدالت فرهنگی و فراهم کردن دسترسی برابر مردم سراسر کشور به کتاب نیز از مهمترین اهداف این نمایشگاه و از سیاستهای مورد تأکید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی عنوان شد.
مدیر اجرایی نمایشگاه مجازی کتاب تهران همچنین کاهش هزینهها، حفظ امنیت و ایجاد توازن اقتصادی را از دیگر مزیتهای این شیوه برگزاری دانست و افزود: برگزاری نمایشگاهی گسترده در بستر مجازی نیازمند زیرساختهای فنی قوی و پایدار است تا بتواند پاسخگوی حجم بالای مراجعات کاربران باشد. با استفاده از تجربه دورههای گذشته، بسیاری از مشکلات و نقاط ضعف برطرف شد و زیرساختها نسبت به سالهای قبل ارتقا پیدا کرد. همچنین امکان فعالیت نمایشگاه در بستر ملی پیشبینی شد تا حتی در صورت استفاده از اینترنت داخلی یا بروز محدودیتهای احتمالی نیز روند ارائه خدمات دچار مشکل نشود.
بابایی با اشاره به همکاری شرکت ملی پست، شرکتهای پشتیبان فنی و سایر نهادهای همکار اعلام کرد: همه این مجموعهها در مدت کوتاهی تلاش گستردهای انجام دادند تا زیرساختهای لازم برای برگزاری مناسب نمایشگاه فراهم شود. او در پایان ابراز امیدواری کرد این اقدام فرهنگی بتواند زمینه دسترسی مردم سراسر کشور به کتاب را فراهم کند و در روزهای دشوار کنونی پاسخگوی بخشی از نیاز فرهنگی جامعه باشد.
انتهای پیام