به گزارش ایکنا نشست علمی و تحلیلی با عنوان «امر ملی و جنگ» با هدف واکاوی ابعاد مختلف ایستادگی ملی و تحلیل شرایط جاری، ۲۵ خردادماه در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد.
دانشگاه باید روایتگر دردها و رنجها باشد
در بخش نخست این نشست، وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اظهار کرد: دانشگاه باید روایتگر درد و رنجهایی باشد که متحمل شدهایم. در حالی که پیشران بودن دانشگاه در حوزه فناوری کشور امری بدیهی است، اما در زمینه بیان این دردها و رنجها بیتوجهی صورت گرفته است. در پیوند میان دانشگاه و مسائل ملی و جنگ، سخن بسیار است و نسلهای آینده این دوران را بهخوبی به یاد خواهند آورد؛ چرا که ما در نقطه عطفی تاریخی قرار داریم و در آینده مسیرهای متفاوتی را پیش رو خواهیم داشت.
وی در ادامه افزود: بسیاری از مردم در شرایط سخت میشکنند و برخی دیگر تابآوری میکنند؛ همانگونه که برخی کشورها در زمان جنگ تسلیم شده و برخی دیگر مقاومت میکنند. هرچند آینده ایران نامشخص است، اما مفهوم «ققنوسوار برخواستن» در ادبیات ما جایگاه ویژهای دارد.
شالچی در ادامه بیان کرد: در عصر معاصر، دانشگاه یکی از سرمایههای بنیادین ایران است و بخش بزرگی از نیروهای توسعه کشور از دل دانشگاهها بیرون آمدهاند. جامعه ایرانی اعتماد اجتماعی بالایی به دانشگاه دارد و این نهاد، بهعنوان یکی از معتبرترین مراکز ایران، نفوذ کلام بسیاری در میان اقشار مختلف مردم دارد.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اظهار کرد: ایرانیان نسبت به گذشته و تاریخ خود مفتخرند و این موضوع، یکی از عناصر وحدتبخش است که دانشگاه میتواند در تقویت آن نقش مهمی ایفا کند. علاوه بر این، نقش دانشگاه در بازسازی اقتصادی و فناوری کشور بسیار حیاتی است؛ چرا که ما در حوزههای انرژی، تولید و اقتصاد با ناترازیهایی مواجه هستیم و دانشگاه باید در ترسیم آینده کشور نقش کلیدی داشته باشد. همچنین، با توجه به سال پرمخاطرهای که سپری کردیم، بازسازی اجتماعی و روانی ایران در آینده ضرورتی است که دانشگاه باید در آن اثرگذار باشد.
وی در ادامه به ضرورت روایتگری پرداخت و تأکید کرد: دانشگاه باید روایتگر درد و رنجهایی باشد که متحمل شدهایم. در حالی که پیشران بودن دانشگاه در حوزه فناوری امری بدیهی است، اما در زمینه بیان دردها و رنجها بیتوجهی صورت گرفته است. ما سختترین تحریمها را پشت سر گذاشتیم که هدفشان فلج کردن مردم و ایجاد فشار اقتصادی و گرسنگی بود. در چنین شرایطی، نمیتوان از دست دادن جانهای عزیز به سادگی عبور کرد؛ اینها دردهایی است که باید بیان شوند، زیرا اگر ما آنها را روایت نکنیم، دیگران روایت خواهند کرد. نکته مهم این است که در این مسیر باید جامع عمل کرد و تمامی دردها، از جمله وقایع دیماه را بدون گزینش بیان کرد.
شالچی همچنین در ستایش گمنامان تأکید کرد: افرادی که در صنایع مختلف هنگام جنگ حضور داشتند، قهرمان هستند. برای مثال، وقتی آمریکا اعلام کرد نیروگاههای برق ایران را هدف قرار میدهد، هیچیک از کارکنان این صنعت پست خود را ترک نکردند. دانشگاه باید روایتگر تمامی این قهرمانان گمنامی باشد که تیپ و فرم خاصی ندارند؛ چرا که روایت درد و ایستادگی، یکی از کارکردهای بنیادین دانشگاه است.
وی در ادامه به مفاهیم اجتماعی پرداخت و افزود: تولید معنا یکی دیگر از کارکردهای دانشگاه است که در این زمینه دچار ضعف هستیم و با چندگانگیهای مختلفی روبهرو میشویم. همچنین، روایت انسجام ملی از وظایف دانشگاه است. ما در ظرف تاریخی افتخارآمیزی به نام ایران گره خوردهایم؛ کشوری که با وجود تنوع بسیار، همواره وحدتی در تنوع داشته است.
معاون فرهنگی وزارت علوم با اشاره به اینکه مناقشات، زمینه را برای نفوذ و حمله دشمن فراهم میکند، گفت: ما باید ایرانیت خود را آنگونه که بوده و هست بپذیریم و از مناقشه بپرهیزیم. دانشگاه نمادی از حضور متنوع ایرانیان است و وظیفه دارد روایت انسجامبخش را در کشور ترویج کند. دانشگاه باید ندای عقلانیت ایرانی باشد، زیرا هیچ نهادی در کشور به اندازه دانشگاه با عقلانیت گره نخورده است.
وی همچنین هشدار داد که افراط و تفریط در برهههای مختلف، هزینههای بسیاری را بر ایران تحمیل کرده است. وی افزود: هر حرکتی نباید صرفاً به آرمانها توجه کند، بلکه مسیر رسیدن به این آرمانها نیز حائز اهمیت است. ما نباید عدالت و آزادی را رها کنیم، اما برقراری نسبت میان این دو موضوعی حیاتی است. همچنین باید امید واقعگرایانه را ترویج دهیم. موضوعاتی چون مبارزه با فقر، چالشهای حوزه زنان، عدالت اجتماعی و فساد اداری ـ که وعدههای انقلاب بودهاند ـ چالشهای جدی هستند، اما زمینههای امید در ایران فراوان است و دانشگاه یکی از این زمینههاست.
وی در پایان تأکید کرد: ظرفیتهای کشور ما صرفاً محدود به نفت، گاز و هیدروکربنها نیست؛ بلکه ما ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی بزرگی داریم که به وضوح قابل مشاهده و لمس است و باید توجه بیشتری به این سرمایهها داشت.
وحدت فرماندهی، مهمترین امر ملی
در ادامه این نشست، عطاالله مهاجرانی، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی، در پیام صوتی خود اظهار کرد: در موقعیت کنونی، ایران مهمترین امر ملی است. در شرایط جنگی، امر ملی بهمعنای «وحدت فرماندهی» است و همانطور که رهبری فرمودهاند، باید از هرگونه اختلاف، چه موجه و چه غیرموجه، پرهیز کرد.
وی در ادامه افزود: تفرقهافکنی همواره ابزار منافقان بوده است؛ چنانکه در تاریخ میبینیم برای ایجاد تفرقه، مسجدی به نام مسجد ضرار بنا کردند. در شرایط جنگی، رهبری مانند ناخدای کشتی در میان طوفان است و چنانچه نقدی وجود دارد، باید به صورت خصوصی و در زمان مناسب بیان شود.
مهاجرانی با تأکید بر اینکه حتی اختلافات موجه نیز در شرایط جنگی باید فدای وحدت فرماندهی شوند، اظهار کرد: گفته شد تهاجم آمریکا و اسرائیل، حمله به جمهوری اسلامی است؛ اما مشاهده کردیم که حمله به مدرسه میناب، دانشگاه شریف و انستیتو پاستور، در واقع تهاجمی به نهادهای علمی و انسانیت بود. دشمن از نابودی تمدن و فرهنگ ایرانی سخن گفت، در حالی که تمدن و فرهنگ ایرانی نابودنشدنی است.
وی در پایان اظهار کرد: باید خود را قطرهای از ملت ایران بدانیم؛ چرا که اگر چنین باشد، ملت ایران ما را بر سر خواهد گرفت.
نامیرایی اندیشه ساختن و سازندگی
همچنین شبنم دلفانی، عضو کمیته محیط زیست سازمان ملل متحد و سفیر صلح زنان جهان شبنم دلفانی در پیام تصویری این نشست بیان کرد: دشمن میتواند زیرساختها را با موشک بزند، اما نمیتواند اندیشه ساختن و امید را از بین ببرد. دفاع از ایران هزینه دارد، اما ایرانیان این هزینهها را به جان خریدند.
وی افزود: امروز بیش از هر زمان دیگری به وحدت و اتحاد نیاز داریم. جنگها روزی تمام میشوند، اما آنچه پس از جنگ ساخته میشود مهم است.
انتهای پیام