شرح رذیلت‌های اخلاقی/ ۲۴
به گزارش ایکنا از اصفهان، آیت‌الله‌العظمی حسین مظاهری در سلسله‌گفتارهایی، به شرح ۴۰ رذیلت اخلاقی پرداخته است که از سوی پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر معظم‌له منتشر و در سایت خبرگزاری ایکنا بازنشر می‌شود. شماره بیست‌وچهارم این مجموعه به رذیله اخلاقی «کوتاهی در تحصیل فضائل» اختصاص دارد.
کوتاهی در تحصیل فضائل، رذیله‌ای است كه انسان در اثر آن، از ترقی و کمال بازمی‌ماند؛ به عبارت برتر، این ملكه مانع رسیدن آدمی به درجات برتر و واردشدن در زمره بزرگان و نام‌آوران می‌شود.
باید دانست که نوع انسان به‌طور ذاتی، در هر راهی که قرار گیرد، علاقه دارد تا کمال آن پیش برود. برای نمونه، اگر سرگرم ثروت‌اندوزی و جمع مال شود، در آن مسیر تا هر جا که بتواند، پیش می‌رود؛ چنانکه اگر به شهوات مبتلا شود، حد معینی برای آن نمی‌شناسد و تا فرورفتن کامل در باتلاق شهوات، جلو می‌رود. به همین ترتیب، اگر انسان در راه کمال و صعود به سوی معنویات بیفتد و بتواند قدری از عوالم روحانی و مدارج کمال را طی کند، هیچ مرزی که با رسیدن به آن توقف کند و از حرکت بازایستد، برای خود نمی‌شناسد.
بیشتر بخوانید:
- لجاجت؛ سد راه توبه و آمرزش الهی
- بخل؛ پشت پا زدن به عطایای پروردگار
- طمع؛ عامل زوال ایمان و انسانیت
- حرص؛ عطش سیری‌ناپذیر
- دنیادوستی؛ حسرت و اندوه بی‌پایان
- خودخواهی؛ سرچشمه انحطاط انسان
- اضطراب؛ زنجیری بر دست و پای اراده
- سنگ‌دلی؛ مانع پذیرفتن حق و حقیقت
- خود كمبینی؛ سدی در مسیر کمال
- عُجب؛ حماقت و نادانی محض
به قول قرآن کریم: «بَلْ يُريدُ الْإِنْسانُ لِيَفْجُرَ أَمامَهُ؛ ولی نه، انسان میخواهد كه در پیشگاه او فسادكاری كند.» (سوره مبارکه «قیامة، آیه ۵) تحصیل فضائل نیز از این قاعده کلی مستثنا نیست. مثلاً، اگر کسی به تحصیل علم روی آورد، لحظه به لحظه از درک مطالب نو به وجد می‌آید و از لذتی روحانی بهره‌مند می‌شود، تا جایی که نمی‌توان او را از این راه جدا کرد. صداقت و بسط عدالت نیز در شمار فضائل است و انسان با چشیدن لذت معنوی این قبیل فضائل، از آن دست برنخواهد داشت.
حال اگر عاملی باعث شود که انسان در تحصیل فضائل و حسنات اخلاقی کوتاهی کند، همان ملکه ناپسندی است که اکنون موضوع بحث ماست. این صفت ناشایست، مفاسدی دارد؛ از جمله آدمی را به سستی و رخوت می‌کشاند و رفته‌رفته، دنیادوستی، حرص بر دنیا، ترک آخرت و هراس از مرگ را در وی تقویت خواهد کرد. سرانجام جمع‌شدن این خوی‌های زشت اخلاقی نیز نتیجه‌ای جز سقوط معنوی و تسلط بعد حیوانی بر بعد انسانی و در پی آن، سلطه‌پذیری از بیگانگان نخواهد داشت.
روزی پیامبر اکرم(ص) در جمع اصحاب فرمودند: «به‌زودی امت‌های دیگر بر شما غلبه میكنند.» در این حال كسی گفت: «آیا در آن هنگام ما از عدد اندكی برخورداریم؟» فرمودند: «شما در آن هنگام بسیارید، اما همچون خرده‌خاری هستید كه بر سیل می‌رود، خداوند از سینههای دشمنان‌تان ترس از شما را میزداید و در سینههای شما سستی مینهد.» باز كسی گفت: «ای پیامبر خدا! سستی چیست؟» فرمودند: «دنیادوستی و هراس از مرگ.» (سنن ابی‌داود، ج ۲، ص ۳۱۳، حدیث ۴۲۹۷)
راهکار مقابله با این صفت رذیله، عمل ضد آن، یعنی تلاش برای تحصیل فضائل است و اگر انسان در این راه تمرین کند، کم‌کم می‌تواند به نتیجه مطلوب دست یابد.
انتهای پیام