یک مدرس حوزه و دانشگاه:
در مواجهه با این آرایش پیچیده و سرمایه‌گذاری‌های سنگین، اتخاذ راهبردهای پدافندی کارآمد و بهره‌گیری از حربه «مهندسی معکوس» ضرورتی حیاتی به شمار می‌رود. هنر هفتم در جمهوری اسلامی ایران رسالتی فراتر از سرگرمی صرف بر دوش دارد و باید با روایتگری فعال، بازنمایی دقیق «الگوی سوم زن مسلمان» در اوج کرامت و درایت، و به تصویر کشیدن روح مواسات و تاب‌آوری دینی، سد انحصاری تولیدات سلطه‌جو را بشکند.
ایکنا در راستای واکاوی شگردهای نشانه‌شناختی هالیوود، تحلیل پشت‌پرده اتاق‌های فکر غرب با همراهی مهره‌های خودفروخته، و بررسی بایسته‌های دیپلماسی رسانه‌ای و شبکه‌سازی بین‌المللی سینمای مقاومت با حجت‌الاسلام والمسلمین اصغر اخوی، استاده حوزه و دانشگاه، مدیر مرکز مشاوره جامعه الزهرا(س) و نویسنده کتب فرهنگی و تربیتی گفت‌وگویی انجام داده که در ادامه با آن همراه می‌شویم.
ایکنا - سینمای غرب و به‌ویژه هالیوود در دهه‌های اخیر با بهره‌گیری از ابزارهای پیچیده درام، تصویر و شگردهای روان‌شناختی، همواره در تلاش بوده است تا تصویری مخدوش، خشن و ناامن از جهان اسلام و جمهوری اسلامی ایران ارائه دهد؛ کمپانی‌های فیلم‌سازی غربی با تکیه بر چه شیوه‌های روایی و انگاره‌سازی‌هایی توانسته‌اند ذهنیت افکار عمومی بین‌الملل را نسبت به جامعه دینی و هویت ایرانی تغییر دهند و سازوکار این جریان ایران‌هراسی را چگونه پیاده‌سازی می‌کنند؟
دستگاه رسانه‌ای و سینمای استکباری غرب برای تثبیت پروژه دین‌هراسی و ایران‌هراسی، از شگرد مرموز شبیه‌سازی و تعمیم ناروا بهره می‌گیرد. غربی‌ها در گام نخست با سوءاستفاده از عملکرد گروه‌های افراطی و جریان‌های تکفیری دست‌ساخته خود در مناطقی چون شامات یا افغانستان که رفتارهای وحشیانه‌ای همچون سربریدن و کشتار را پیش چشم جهانیان به نمایش گذاشتند، مستنداتی میدانی فراهم کردند و سپس با الصاق آگاهانه نمادهای اسلامی نظیر محاسن، اقامه نماز یا حضور در مسجد به این عناصر دهشت‌افکن، تصویری یکدست، بنیادگرا و سراسر خشونت‌طلب از مسلمانان در کشورهای مختلف از جمله عراق، هند و خود ایران ساختند.
علاوه بر این، اتاق‌های فکر هالیوود با بزرگ‌نمایی تفاوت‌ها و اختلافات درون‌مذهبی، چنان وانمود می‌کنند که گویی جامعه مسلمانان در تقابلی بی‌پایان، ستیزه‌جو و فاقد هرگونه وفاق و صلح درونی به سر می‌برد؛ در حالی که سایر ادیان را متحد و مدنی جلوه می‌دهند. همچنین تحریف مفاهیم وحیانی و گزینش بدون سیاق آیات و روایات، حربه دیگری است تا هر رفتار هنجارشکنانه یا خشن از سوی فردی منتسب به مسلمانان در گوشه‌ای از دنیا را به اصل شریعت اسلام و باورهای ایرانی پیوند بزنند تا از این طریق، مخاطب جهانی را از نزدیک شدن به حقیقت دین مبین اسلام و سبک زندگی ایرانی بترسانند و مانع ارتباطات فرهنگی مردم دنیا با جامعه اسلامی ما شوند.
در تحلیل ساختاری این آثار نیز شگردهای نشانه‌شناختی ظریفی به کار گرفته می‌شود. هالیوود با بهره‌گیری هدفمند از طیف‌های رنگی کدر و چرکین مانند زرد خاکی، خاکستری غبارآلود و تضادهای نوری خشن، در ضمیر ناخودآگاه تماشاگر غربی احساس ناامنی، عقب‌ماندگی و اضطراب پایدار نسبت به اقلیم خاورمیانه و فلات ایران تزریق می‌کند. در این الگوهای بصری، معماری اسلامی و مساجد که در ماهیت واقعی خود مظهر عروج معنوی، آرامش بصری و تعادل عرفانی‌اند، به کانون‌های توطئه و پایگاه‌های شلیک خشونت تقلیل می‌یابند. هم‌زمان، طنین صدای اذان یا نوای تلاوت کلام‌الله مجید نه به‌مثابه نغمه‌ای ملکوتی برای صلح و صفای باطن، بلکه به‌عنوان ضرب‌آهنگ دلهره‌آورِ موسیقی متن درست پیش از وقوع یک عملیات هراس‌افکنانه یا انفجار به کار گرفته می‌شود؛ فرایندی خطرناک از شرطی‌سازی حسی که روان جمعی دنیا را در مواجهه با بارزترین شعائر دین خدا به انزجار سوق می‌دهد.
دستگاه رسانه‌ای و سینمای استکباری غرب برای تثبیت پروژه دین‌هراسی و ایران‌هراسی، از شگرد مرموز شبیه‌سازی و تعمیم ناروا بهره می‌گیرد
ریشه بنیادین این تخاصم تصویرسازانه، ایستادگی مکتبی، دینی و تمدنی جمهوری اسلامی در برابر سلطه‌طلبی تاریخی غرب است. انقلاب اسلامی با تأسی به سیره حضرت امام خمینی(ره) و هدایت‌های حکیمانه رهبر معظم انقلاب، گفتمان استقلال، نفی استکبار و دفاع از کرامت انسانی را فریاد زد و ماهیت سلطه‌گری آمریکا را به چالش کشید؛ از این رو سینمای هالیوود به تلافی این مقاومت مدبرانه، تمام توان تولیدی و روایی خود را بسیج کرده تا شیوه زیست مؤمنانه مردم ایران و التزام آنان به احکام اسلامی را زیر سؤال ببرد. دشمن از مواجهه فکری و اعتقادی با گفتمان شیعی و مفاهیم تعالی‌بخش انقلاب کاملاً ناتوان است؛ بنابراین به ابزار سینما روی آورده تا خط تحریف را تقویت کند. با توجه به اینکه نظام ما در حوزه‌های کلان اخلاقی، حفظ بنیاد خانواده و مقابله با اباحه‌گری و ولنگاری فرهنگی چارچوب‌های محکمی دارد، غرب این مرزبندی‌های دینی و انسانی را تحت عنوان سلب آزادی، رفتارهای قهری و محدودیت‌های افراطی نمایش می‌دهد تا از نفوذ جهانی و کشش پیام فکری انقلاب جلوگیری کند.
این تهاجم نظام‌مند، در امتداد سنت دیرینه «شرق‌شناسی تباه» تعریف می‌شود که سابقه‌ای چندصدساله در متون مکتوب غرب دارد و اینک با جادوی جلوه‌های ویژه و شگردهای پیشرفته رایانه‌ای بازتولید شده است. جریان استکبار می‌داند که اگر جهان با حقیقت اسلام ناب، فلسفه انتظار، ایثار مهدوی و عقلانیت تمدن‌ساز شیعی پیوند برقرار کند، امپراتوری سرمایه‌داری با چالش وجودی مواجه خواهد شد؛ لذا با برچسب‌زنی و مسخ هویت انقلابی، به دنبال ایجاد حریمی تصنعی به نام «خطر اسلام» است تا هزینه‌های مداخله‌جویی و تحریم‌های ظالمانه علیه ملت مقاوم ایران را در افکار عمومی خود مشروعیت بخشد. افزون بر تمام این موارد، ساختار کارگاهی و تشکیلاتی هالیوود با استخدام مشاوران سیاسی مغرض و اتکا به سفارش‌های مستقیم سازمان‌های اطلاعاتی غربی، تلاش می‌کند تا مفاهیمی همچون «مردم‌سالاری دینی» را که الگویی نوین در عرصه حکمرانی جهانی است، مخدوش جلوه دهد. آنان با وارونه‌سازی مشارکت‌های پرشور مردمی در انتخابات و راهپیمایی‌های عظیم ملی نظیر روز قدس و ۲۲ بهمن، این حماسه‌آفرینی‌های بی‌بدیل را به نمایش‌هایی فرمایشی بدل می‌سازند؛ در حالی که خود مدعیان دروغین مردم‌سالاری، از حضور آگاهانه و آزادانه‌ی ملتی مومن در صحنه سیاست حیران و ناتوان‌اند. این هراس از الگوی نوین حکمرانی اسلامی است که نظام سلطه را وادار می‌سازد تا سرمایه‌گذاری‌های کلان نجومی را صرف تولید تبلیغات سینمایی ضد ایرانی کند.
ایکنا - یکی از شگردهای متداول در جنگ نرم و تولیدات هالیوودی، تصویرسازی کدر و بحرانی از کوچه و خیابان‌های شهرهای ایران است؛ ابعاد روانی این پدیده‌سازی کذب را چگونه تحلیل می‌کنید، نقش عناصر ضدانقلاب و فراری در تغذیه این سناریوها چیست و جریان مسلط رسانه‌ای غرب چطور توانسته چنین انگاره‌های ساختگی را به ذهن ناظر بیرونی تحمیل کند؟
دستگاه تبلیغاتی غرب عامدانه یک تصویر نظامی، خفقان‌آور و توأم با فقر و فلاکت مطلق را از ایران پیش چشم مخاطب بین‌المللی می‌گذارد. بسیاری از چهره‌ها و شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی خارجی که به ایران سفر می‌کنند، اعتراف دارند که پیش از عزیمت گمان می‌کردند سرتاسر خیابان‌های کشور را نیروهای مسلح احاطه کرده‌اند، مردم زیر فشار اسلحه زندگی می‌کنند و زندگی عادی، نشاط و امید به آینده در شهرها جریان ندارد؛ تصویری کاریکاتوری که معلول شست‌وشوی مغزی مخاطبان توسط امپراتوری تصویر است. هدف از چنین سناریوهایی، قطع خطوط ارتباطی ملت‌ها با جامعه انقلابی ایران و هراس‌افکنی سیستماتیک برای جلوگیری از درک بدون واسطه حقیقت است. سازندگان این فیلم‌ها، اتفاقات ساده روزمره یا مناقشات طبیعی شهری را که در هر کلان‌شهری رخ می‌دهد، به نشانه‌ای از خشم عمومی، انزوا و اضمحلال اجتماعی تعبیر می‌کنند تا مخاطب خارجی هرگز احساس نکند که مردم ایران جامعه‌ای بانشاط، اهل مراودات صمیمانه، مهمان‌نواز و صاحب زیست مدنی عمیق و اصیل هستند.
این فضاسازی غبارآلود به‌منظور مسدودسازی راه تبادلات گردشگری فرهنگی و دیپلماسی عمومی پی‌ریزی شده است؛ چه بسا هر گردشگر یا اندیشمند خارجی که پا به خاک ایران اسلامی می‌گذارد و با بافت پرطراوت شهری، زیرساخت‌های گسترده دانشگاهی، بازارهای پررونق و سلوک اخلاقی و مهربانانه ایرانیان روبه‌رو می‌شود، خود به سفیر بطلان این اکاذیب بدل می‌شود. هالیوود برای انسداد این درک میدانی، حتی در انتخاب فضاها و موقعیت‌های فیلم‌برداری بدلی در کشورهایی چون اردن، مراکش یا سرزمین‌های اشغالی، اصرار دارد محله‌های ایران را شبیه به مناطق جنگ‌زده، بیابانی و عقب‌مانده سده گذشته به تصویر بکشد تا رشد همه‌جانبه علمی، فناوری‌های نوین و توسعه متوازن کشور پس از پیروزی انقلاب کتمان شود.
کمپانی‌های فیلم‌سازی غربی به دلیل بیگانگی ذاتی با فرهنگ و مختصات اصیل هویتی جامعه ما، ناچارند برای داستان‌پردازی به منابع مسموم پیرامونی چنگ بزنند. در این میان، گروه‌های فرسوده ضدانقلاب، فرقه‌های نفاق و افراد خارج‌نشین که کینه‌ای دیرینه از انقلاب و اقتدار مردمی دارند، در نقش تأمین‌کننده طرح و تغذیه‌کننده خط تحریف ظاهر می‌شوند؛ آنان با ارائه مشاوره به نویسندگان خارجی، فضایی سراسر خفقان، افسردگی و نزاع‌های سیاسی بی‌پایان را طراحی و پیش‌نویس می‌کنند. متأسفانه برخی خروج‌کردگان از هویت بومی با انجام مصاحبه‌های مغرضانه و فروش طرح‌های داستانی تخیلی و سیاه، اطلاعات تحریف‌شده‌ای از پرونده‌های قضایی یا زندگی اجتماعی تحویل کارگردانان هالیوودی می‌دهند. این گروه‌ها می‌کوشند هر نوع اختلاف‌نظر درونی یا رویداد کوچک سیاسی را به بحرانی عمیق میان حاکمیت و مردم بدل سازند و جریان اغتشاشات و تخریب اموال عمومی را جنبش‌های مردمی بنامند؛ تجارتی ناجوانمردانه که نان خود را در تخریب چهره مظلوم ملت جست‌وجو می‌کند.
دستگاه تبلیغاتی غرب عامدانه یک تصویر نظامی، خفقان‌آور و توأم با فقر و فلاکت مطلق را از ایران پیش چشم مخاطب بین‌المللی می‌گذارد
آسیب اساسی این جریان، شکل‌دهی به پیش‌فرض‌های نادرست در ذهن جشنواره‌های جهانی و قضاوت‌های غیرمنصفانه در مناسبات حقوقی و سیاسی است. دستگاه سینمایی دشمن با بهره‌گیری از نام و چهره همین افراد خودفروخته تلاش می‌کند تولیدات خود را مستند و مبتنی بر واقعیت‌های درون ایران جلوه دهد؛ غافل از اینکه مردم شریف و هوشیار ما مرز روشن و غیرقابل اغماضی با خیانت‌کاران به خاک، امنیت و استقلال میهن دارند و نقاب از چهره این سوداگران برداشته‌اند. در این میان، هم‌پیمانان مرتجع و شبکه‌های تکفیری نیز با تزریق منابع مالی کلان، تلاش می‌کنند مذهب تشیع و هویت ایرانی را با انگاره‌هایی نظیر خشونت و بدعت گره بزنند. هالیوود حتی با نمایش تصاویری تحریف‌شده از آیین‌های عزاداری، مانور روی حرکات انحرافی، سوءاستفاده از مفاهیم تربیتی مانند آموزش آمادگی دفاعی در مدارس و سیاسی‌کاری حول احکام قضایی، پازل ایران‌هراسی را علیه حاکمیت مردم‌سالار دینی تکمیل می‌کند تا به خیال خود، چراغ امید را در دل ملت ایران روشن نگاه ندارد.
تغذیه رسانه‌ای فیلم‌سازان غربی توسط این عناصر مطرود، سازوکاری هدفمند برای مشروعیت‌بخشی به تروریسم اقتصادی است. وقتی یک اثر نمایشی با ضریب نفوذ جهانی ادعا کند که خیابان‌های ایران جولانگاه اسلحه و خشمِ فاقد قانون است، زمینه روانی برای تحریم‌های همه‌جانبه، انسداد دارویی و فشارهای حقوق بشری مهیا می‌شود؛ زیرا مخاطب عام غربی اقناع شده است که با یک کانون تهدید دائمی مواجه است، نه ملتی فرهیخته که در مسیر استقلال و حاکمیت قوانین الهی گام برمی‌دارد.
علاوه بر این، درک عمیق پشت‌پرده این فضاسازی‌های کذب نشان می‌دهد که دشمنان نظام اسلامی تلاش می‌کنند تا «سرمایه اجتماعی» عظیم ایران را هدف قرار دهند. سرمایه اجتماعی که متکی بر پیوندهای عمیق عاطفی، دینی و ملی میان مردم و نظام است، همواره به عنوان مهم‌ترین سپر دفاعی کشور در برابر ترفندهای استکبار عمل کرده است. فیلم‌سازان وابسته به کانون‌های صهیونیستی و غربی با تولید تصاویری القاگرِ یأس و گسست نسل‌ها، می‌کوشند تا این پشتوانه مردمی را تضعیف کرده و در محاسبات ذهنی جوانان ایرانی تردید ایجاد کنند. غافل از اینکه پیوند عمیق امت و ولایت، ریشه‌دارتر و استوارتر از آن است که با این موج‌های نمایشی سطحی و طرح‌های ساختگی دچار آسیب شود و تاریخ چهار دهه اخیر ثابت کرده است که ملت ایران با بصیرت نافذ خود، همواره توطئه‌های رسانه‌ای دشمن را خنثی ساخته است.
ایکنا - تمرکز سینمای غربی بر سوژه‌های حقوق بشری و سیاه‌نمایی علیه وضعیت زنان مسلمان با هدف برانگیختن عواطف منفی در میان افکار عمومی جهان جریان دارد؛ سینمای ایران در عرصه بین‌الملل چه راهبرد محتوایی و مستندسازی باید در پیش بگیرد تا شأن والای زن ایرانی، بنیان خانواده و الگوهای اصیل تاب‌آوری و همدلی به‌درستی در سطح جهان روایت شود؟
بهترین رهیافت برای خنثی‌سازی این امواج تخریبی، به‌کارگیری راهبرد «مهندسی معکوس» در ساختار تولیدات سینمایی است. سینمای استکباری با برجسته‌سازی نقاط آسیب و تمرکز بر موضوعاتی مانند مجازات‌های سخت یا تحریف حقوق بانوان، سیمایی ستم‌دیده و فرودست از زن مؤمنه به نمایش می‌گذارد؛ در حالی که وظیفه فعالان سینمایی ما، تولید آثاری فاخر و عمیق است که کرامت زن، منزلت رفیع مادری، استقلال شخصیتی و موفقیت‌های چشمگیر دختران و بانوان ایرانی را در مراتب عالی علمی و اجتماعی متجلی سازد. همچنان‌که در برخی سینماهای صاحب‌سبک شرق آسیا مانند کره یا ژاپن، قوام خانواده و احترام به جایگاه نسل‌ها با زبان هنری به جهانیان معرفی شده، ما نیز با بهره‌مندی از سرچشمه‌های ناب آموزه‌های دینی و اهل‌بیت(ع) می‌توانیم گرمای حیات خانوادگی و آرامش حاصل از باورمندی زن مسلمان را بازنمایی کنیم. نشان دادن توازن کم‌نظیر میان پایبندی دینی و شکوفایی اجتماعی زن در ایران، مؤثرترین پادزهر برای خنثی‌کردن دسیسه‌های تصویری هالیوود و بازگرداندن روایت اصیل به ساحت هنر است.
این تصویرسازی نادرست غربی از زن مسلمان، آگاهانه چشمان خود را بر واقعیت حضور چشمگیر زنان دانشمند در کرسی‌های پژوهشی، مدیریت‌های ارشد کلان، فضاهای درمانی و دستاوردهای ثبت‌شده نخبگان مؤنث ما می‌بندد. الگوی سوم زن مسلمان که در منظومه فکری انقلاب اسلامی تبیین شد—یعنی زنی که نه شرقی و منفعل است و نه غربی و ابزارانگاشته، بلکه کانون کرامت، درایت و عاملیت اجتماعی است—دقیقاً همان حقیقتی است که هالیوود از بازتاب آن واهمه دارد. اگر سینمای ملی ما بتواند سرگذشت مادران شهدا، بانوان دانشمند هسته‌ای، قهرمانان ورزشی باپوشش و کارآفرینان روستایی را به شیوه‌ای باورپذیر، جذاب و رها از شعارزدگی روایت کند، بنیان توهماتی که زن ایرانی را موجودی محروم و گوشه‌نشین قلمداد می‌کنند، در دادگاه وجدان بشری فرو خواهد پاشید.
بزرگ‌ترین ثروت تمدنی ما که در پرده تصویر غربی همواره کتمان می‌شود، حس نوع‌دوستی شگفت‌انگیز، ایثار و مواسات مردمی در هنگامه سختی‌ها است. در حالی که در حوادث مشابه حتی در قلب اروپا یا آمریکا، جوامع با پدیده‌هایی نظیر هجوم وحشت‌زده به فروشگاه‌ها و سقوط عواطف روبه‌رو می‌شوند، در جغرافیای ایران چه در دوران دفاع مقدس و چه در بلایای طبیعی نظیر زلزله و سیل، سیل خروشان امدادهای بی‌چشمداشت و یاری‌رسانی توده‌های مردم حماسه‌آفرین بوده است؛ حقیقتی ماندگار که تشنه تبدیل‌شدن به فیلم‌نامه‌های پرکشش و اثرگذار است. این تاب‌آوری تکرار نشدنی، روحیه صبوری و پایبندی به ارزش‌های اخلاقی و الهی، ریشه در عمق اعتقادات باطنی و تمسک به هدایت‌های معنوی دارد. اگر مستندسازان و سینماگران متعهد کشورمان با خروج از فضاهای تکراری، به دل جامعه بروند و مظاهر عملی حرکت‌های مردمی، مواسات و امید به فردای روشن را در بستر واقعیت ثبت کنند، دروغ‌های رسانه‌های معاند در خصوص بن‌بست فکری جامعه ایران به بهترین شکل رنگ خواهد باخت.
علاوه بر این، در کنار اقدامات تولیدی، ما نیازمند یک دیپلماسی رسانه‌ای چابک و شبکه‌سازی هوشمند با سینماگران مستقل بین‌المللی هستیم. جشنواره‌های تراز اول جهان سال‌هاست بر مدار سیاست‌گذاری‌های کلان قدرت‌های مسلط عمل می‌کنند و آثاری را تحسین می‌کنند که حامل امواج یأس، فروپاشی درونی و تخریب هویت ملی باشند؛ موسوم به سینمای جشنواره‌پسند سیاه‌نما. سینمای ایران باید با ایجاد ائتلاف‌های مشترک میان کشورهای حوزه مقاومت، آسیا، آمریکای لاتین و پیمان‌های منطقه‌ای، بازارهای نمایش جدید و جشنواره‌های حقیقت‌محور را پایه‌گذاری کند تا تولیدات دینی و انسانی از حصار سانسور کمپانی‌های غول‌پیکر هالیوودی رهایی یابند و در جغرافیای جهان شنیده شوند.
بهترین رهیافت برای خنثی‌سازی این امواج تخریبی، به‌کارگیری راهبرد «مهندسی معکوس» در ساختار تولیدات سینمایی است
در گام پایانی، ضروری است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان سینمایی و نهادهای انقلابی با طراحی یک سند چشم‌انداز مدون بین‌المللی، حمایت از تولید آثار مشترک راهبردی را در دستور کار قرار دهند. زبانی که سینما برای انتقال مفاهیم ارزشمند انقلاب اسلامی و سبک زندگی اصیل ایرانی به کار می‌گیرد، باید فراتر از مرزهای جغرافیایی و با درک دقیق از ذائقه مخاطب جهانی تنظیم شود. اگر بتوانیم پیام‌های متعالی قرآن کریم و اهل‌بیت(ع) را در قالب استانداردهای فنی سینمای روز جهان و با روایتی جذاب، انسانی و عاطفی ارائه دهیم، بی‌تردید مخاطبان تشنه‌ی حقیقت در سراسر جهان با آغوش باز از آن استقبال خواهند کرد.
باید با معرفی شخصیت‌ها و قهرمانان واقعی این مرزوبوم در قالب فیلم‌ها و مجموعه‌های نمایشی استاندارد و مخاطب‌پسند بین‌المللی، روایت اول را در دست بگیریم. تصویر راستین ایران اسلامی، آمیزه‌ای پرفروغ از ایمان، شجاعت، همدلی و پایمردی انسان‌هایی است که به مدد توکل بر خدا در سخت‌ترین گردنه‌ها ایستادگی کرده‌اند؛ بی‌تردید بازتاب هنرمندانه این الگوها در پرده نقره‌ای سینما، سد پرهیاهو اما توخالی ایران‌هراسی را در انظار جهانیان برای همیشه فرو خواهد ریخت و حقایق نورانی جامعه اسلامی را بر دل‌ها خواهد تاباند.
انتهای پیام