مدرس حوزه علمیه شهرکرد:
حجت‌الاسلام‌والمسلمین حمید باقرزاده، مدرس حوزه علمیه شهرکرد، در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری، با اشاره به نقش باور به ظهور در تقویت امید و تاب‌آوری اجتماعی، اظهار کرد: قرآن‌کریم در آیات متعددی به این حقیقت اشاره می‌کند که مستضعفان و بندگان صالح خداوند، وارثان زمین خواهند شد، این وعده الهی، امید به برپایی عدالت را در دل انسان‌های حق‌باور زنده نگه می‌دارد و آنان را به تلاش برای تحقق جامعه‌ای عادلانه سوق می‌دهد.
وی با بیان اینکه وعده‌های الهی درباره آینده جهان، پشتوانه‌ای برای امیدواری مؤمنان در مواجهه با دشواری‌ها است، افزود: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ؛ یعنی فرجام نیک از آن پرهیزگاران است، همچنین در آیات پایانی سوره آل‌عمران بر صبر، پایداری و استواری در ارتباطات اجتماعی تأکید شده و این آموزه‌ها نشان می‌دهد که امید دینی، صرفاً یک احساس درونی نیست، بلکه با صبر، تقوا و عمل مسئولانه پیوند دارد.
باقرزاده با اشاره به روایت أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ، بیان کرد: در این روایت، انتظار فرج از برترین اعمال معرفی شده است، بنابراین انتظار حقیقی باید در رفتار و عملکرد انسان دیده شود، کسی که در مسیر تقوا و عمل صالح حرکت می‌کند و برای اصلاح خود و جامعه می‌کوشد، در مسیر انتظار قرار دارد.
انتظار فرج چگونه به تاب‌آوری اجتماعی کمک می‌کند؟
این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه باور به آینده‌ای روشن می‌تواند تحمل دشواری‌ها را معنادار کند، گفت: وقتی انسان باور داشته باشد که عدالت در نهایت بر جهان حاکم خواهد شد و آینده از آن صالحان است، مشکلات را پایان راه نمی‌بیند. چنین باوری به او کمک می‌کند در برابر سختی‌ها تسلیم ناامیدی نشود و از فرصت‌های موجود برای اصلاح شرایط و آماده‌سازی جامعه استفاده کند.
وی ادامه داد: البته این مسئله به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا توجیه شرایط نامطلوب نیست، انسان منتظر باید از خود بپرسد اگر امام زمان(عج) امروز حکومت جهانی تشکیل می‌دادند، وظیفه من چه بود؟ پاسخ به این پرسش، انسان را به سمت شناخت مسئولیت‌های فردی و اجتماعی و تلاش برای انجام آن‌ها هدایت می‌کند.
باقرزاده با اشاره به اینکه انتظار فرج، آمادگی برای عمل است، تصریح کرد: اگر قرار باشد انسان هیچ مسئولیتی نپذیرد و تنها منتظر بماند تا همه مشکلات با ظهور امام زمان(عج) برطرف شود، برداشت درستی از انتظار نخواهد داشت، خداوند در آیه ۲۵ سوره حدید می‌فرماید: لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ؛ یعنی مردم باید برای برپایی عدالت قیام کنند، این آیه نشان می‌دهد که تحقق عدالت، با مشارکت و اقدام انسان‌ها ارتباط دارد.
وی با تأکید بر اینکه انتظار نباید به بهانه‌ای برای کناره‌گیری از مسئولیت‌ها در حوزه‌های مختلف تبدیل شود، افزود: انتظار واقعی یعنی انسان در حد توان خود برای اصلاح شرایط تلاش کند، این آمادگی از روابط خانوادگی آغاز می‌شود و تا ارتباط با همسایگان، خویشاوندان، همشهریان و دیگر اعضای جامعه ادامه پیدا می‌کند.
مدرس حوزه علمیه شهرکرد اظهار کرد: برای مثال، اگر همسایه‌ای نیازمند کمک است، فرد منتظر نباید نسبت به وضعیت او بی‌تفاوت باشد، اگر امکان کمک به فردی نیازمند وجود دارد، باید وارد عمل شود، رعایت حقوق دیگران، خوش‌رفتاری در خانواده، پرهیز از تضییع حق مردم و مسئولیت‌پذیری در روابط اجتماعی، از مصادیق عملی انتظار است.
باقرزاده با اشاره به آیه ۶۰ سوره انفال، وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ، بیان کرد: این آیه بر ضرورت آمادگی متناسب با توانایی‌ها تأکید دارد، در نگاه دینی، باور به وعده الهی نباید موجب کنارگذاشتن تلاش شود، بلکه باید انگیزه انسان را برای کسب توانایی، تقویت آمادگی و انجام مسئولیت‌هایش افزایش دهد.
وی افزود: نمی‌توان بدون فراهم‌کردن زمینه‌های لازم برای تقوا و عمل صالح، خود را در شمار کسانی دانست که وعده پیروزی و فرجام نیک به آنان داده شده است، انسان مؤمن باید از خود بپرسد اگر امروز فرصت اصلاح بخشی از یک مشکل را دارد، چرا آن را به آینده موکول کند؟
این مدرس حوزه علمیه با اشاره به فلسفه انتظار و ضرورت آمادگی جامعه برای ظهور، گفت: اگر قرار باشد مردم هیچ نقشی در اصلاح جامعه نداشته باشند، این پرسش مطرح می‌شود که یاران امام زمان(عج) چگونه باید برای تحقق عدالت همراهی کنند؟ یکی از درس‌های مهم فرهنگ انتظار، پرورش انسان‌هایی است که مسئولیت‌پذیر باشند و در مسیر اصلاح جامعه قدم بردارند.
باقرزاده با بیان اینکه باور به ظهور منجی و برپایی عدالت در آینده، در ادیان و جوامع مختلف با صورت‌های گوناگون وجود دارد، گفت: اعتقاد به پایان یافتن بی‌عدالتی می‌تواند انگیزه انسان‌ها را برای مطالبه حقوق و اصلاح شرایط اجتماعی تقویت کند. کسی که حقیقتاً خواهان عدالت است، نه به دیگران ظلم می‌کند و نه در برابر ظلم و تضییع حقوق دیگران بی‌تفاوت می‌ماند.
وی با اشاره به مفهوم قرآنی لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ، افزود: عدالت‌خواهی باید از رفتارهای روزمره آغاز شود، رعایت نوبت، توجه به حقوق دیگران، مطالبه کیفیت و وزن قانونی کالاها و خودداری از زیاده‌خواهی، نمونه‌هایی ساده اما مهم از رعایت عدالت در زندگی اجتماعی هستند.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: مطالبه عدالت تنها به موضوعات بزرگ سیاسی و اجتماعی محدود نمی‌شود؛ بلکه در محیط کار، محله، مدرسه، خانواده و روابط اقتصادی نیز معنا پیدا می‌کند، مقابله با تبعیض، آموزش حقوق شهروندی، حمایت از آسیب‌دیدگان اجتماعی و جلوگیری از عادی‌شدن خشونت و بی‌عدالتی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در مسیر تحقق جامعه‌ای عادلانه قرار گیرد.
وی تأکید کرد: امید به آینده زمانی اثرگذار است که با نقد مسئولانه وضعیت موجود همراه باشد، جامعه‌ای که به عدالت امیدوار است، باید نسبت به فساد و تبعیض حساس باشد و برای اصلاح آن‌ها راهکار ارائه دهد، بی‌تفاوتی در برابر ناهنجاری‌ها با روحیه عدالت‌خواهانه‌ای که در فرهنگ مهدویت مطرح می‌شود، سازگار نیست.
مواسات و خدمت اجتماعی، جلوه‌های عملی فرهنگ مهدوی
باقرزاده با اشاره به نقش همدلی و مشارکت اجتماعی در تحقق آرمان‌های دینی، اظهار کرد: فرهنگ مهدویت باید در اقداماتی مانند تشکیل گروه‌های جهادی، تعاونی‌های معیشتی، پویش‌های حمایت از آسیب‌دیدگان، آموزش رایگان و کمک به درمان نیازمندان نمود پیدا کند؛ این اقدامات نشان می‌دهد که افراد می‌توانند با همکاری یکدیگر، بخشی از مشکلات جامعه را کاهش دهند.
وی با بیان اینکه گاهی افراد بدون آنکه فعالیت خود را مستقیماً با مفهوم مهدویت پیوند دهند، در عمل به ارزش‌های این فرهنگ نزدیک می‌شوند، یادآور شد: نمونه آن، گروه‌هایی هستند که برای تأمین نیازهای معیشتی یا حل مشکلات اقتصادی خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند و این تجربه‌ها نشان می‌دهد که همکاری و مشارکت می‌تواند توان افراد را برای عبور از دشواری‌ها افزایش دهد.
این مدرس حوزه علمیه شهرکرد تصریح کرد: رشد اقتصادی یک فرد به تنهایی نمی‌تواند به احساس خوشبختی پایدار در جامعه منجر شود، زیرا انسان در ارتباط با دیگران زندگی می‌کند و مشکلات اطرافیان نیز بر احساس و کیفیت زندگی او اثر می‌گذارد، بنابراین، همیاری اجتماعی و توجه به نیازهای دیگران باید به بخشی از فرهنگ عمومی تبدیل شود.
وی افزود: مساجد و حسینیه‌ها می‌توانند در این زمینه نقش‌آفرین باشند و علاوه بر آموزش معارف دینی، زمینه شکل‌گیری گروه‌های خدمت‌رسانی و فعالیت‌های جمعی را فراهم کنند، هنگامی که کمک به مردم با آگاهی دینی و انگیزه معنوی همراه شود، امکان تقویت همبستگی و مشارکت اجتماعی نیز افزایش می‌یابد.
جوانان و ظرفیت آرمان‌خواهی در مسیر انتظار
باقرزاده با تأکید بر اهمیت توجه به نسل جوان در ترویج فرهنگ مهدویت گفت: جوانان از ظرفیت آرمان‌خواهی و عدالت‌طلبی برخوردارند و اگر تصویری روشن، واقع‌بینانه و قابل فهم از جامعه مطلوب در عصر ظهور برای آنان ارائه شود، این باور می‌تواند در جهت‌دهی به انگیزه‌ها و مسئولیت‌پذیری اجتماعی‌شان مؤثر باشد.
وی ادامه داد: در روایات مربوط به ظهور، بر حضور جوانان در میان یاران امام زمان(عج) تأکید شده است، برای ارتباط مؤثر با این نسل، باید ویژگی‌های جامعه آرمانی و ارزش‌هایی مانند عدالت، مهربانی، همدلی و کاهش فقر را به زبانی روشن تبیین کرد تا جوانان بتوانند میان باورهای دینی و مسائل زندگی امروز خود ارتباط برقرار کنند.
این مدرس حوزه علمیه با اشاره به برخی توصیف‌های روایی از جامعه عصر ظهور، بیان کرد: در این توصیف‌ها، بر گسترش عدالت، رشد معرفتی انسان‌ها، افزایش همدلی و کاهش نیازمندی تأکید شده است، چنین تصویری می‌تواند افق روشنی پیش روی جوان قرار دهد و او را به این پرسش برساند که برای نزدیک‌شدن جامعه امروز به این آرمان‌ها چه کاری از دستش بر می‌آید.
وی تأکید کرد: جوان منتظر نباید نسبت به فساد، تبعیض و بی‌عدالتی بی‌تفاوت باشد، بلکه باید برای نزدیک شدن به وضعیت مطلوب تلاش کند، ممکن است فرد نتواند تمام مشکلات را برطرف کند، اما می‌تواند در محدوده مسئولیت و توانایی خود گام‌هایی مؤثر بردارد و همین تلاش‌های فردی و جمعی، زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای مسئولیت‌پذیرتر خواهد بود.
باقرزاده با اشاره به نقش نهادهای دینی، آموزشی و تبلیغی در گسترش فرهنگ انتظار، اظهار کرد: نهادهایی که در جامعه اسلامی فعالیت می‌کنند، باید در مسیر تحقق اهداف انسانی و اخلاقی دین حرکت کنند و مفاهیم دینی را به رفتار و عملکرد اجتماعی پیوند بزنند؛ آموزش انتظار مسئولانه نیز نباید به انتقال اطلاعات محدود شود، بلکه لازم است زمینه عمل به این آموزه‌ها فراهم شود.
وی افزود: نهادهای دینی می‌توانند با ایجاد گروه‌های خدمت‌رسانی، ترویج الگوهای عملی در خانواده‌ها و فراهم‌کردن فرصت گفت‌وگو درباره مسائل و مشکلات مردم، به تقویت فرهنگ مسئولیت‌پذیری کمک کنند، خانواده نیز در این زمینه جایگاه مهمی دارد، زیرا پدر و مادر باید بتوانند در کنار بیان مشکلات، تصویری امیدوارانه و واقع‌بینانه از آینده برای فرزندان خود ترسیم کنند.
این مدرس حوزه علمیه شهرکرد با تأکید بر مسئولیت رسانه‌ها در تقویت امید اجتماعی، گفت: رسانه‌ها باید محتوایی امیدبخش، عمیق و واقع‌گرا تولید کنند و نمونه‌های موفق خدمت اجتماعی و حمایت از نیازمندان را به جامعه معرفی کنند، امیدآفرینی به معنای نادیده‌گرفتن واقعیت‌ها نیست، بلکه باید در کنار بیان مشکلات، امکان اصلاح و نمونه‌های عملی تلاش برای بهبود شرایط نیز دیده شود.
وی ادامه داد: تریبون‌های دینی تنها به منبرهای سنتی در مساجد محدود نیستند، رسانه‌های جمعی، صداوسیما، خبرگزاری‌ها و افرادی که در فضای عمومی تولید محتوا می‌کنند نیز می‌توانند در ترویج یا تضعیف امید اجتماعی نقش داشته باشند، محتوایی که مسئولیت‌پذیری، عدالت‌خواهی و خدمت به مردم را تقویت کند، می‌تواند به گسترش فرهنگ انتظار مسئولانه کمک کند.
باقرزاده در پایان خاطرنشان کرد: برای ارزیابی میزان موفقیت خانواده‌ها، نهادهای دینی و رسانه‌ها در ترویج فرهنگ مهدویت، باید به آثار عملی آن در جامعه توجه کرد، اینکه آیا مردم نسبت به حقوق یکدیگر حساس‌تر شده‌اند، آیا کمک به نیازمندان و مقابله با تبعیض گسترش یافته و آیا نسل جوان نسبت به آینده احساس مسئولیت می‌کند یا خیر؟ این شاخص‌ها می‌توانند نشان دهند که مفاهیم انتظار تا چه اندازه از سطح گفتار فراتر رفته و در زندگی اجتماعی تحقق یافته‌اند.
انتهای پیام