رفع ابهامات اعتبارات هزینه‌شده اتحادیه مؤسسات قرآنی

محمدعلی خواجه‌پیری، رئیس سابق کمیته تخصیص شورای توسعه فرهنگ قرآنی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایکنا، درباره ابهامات مطرح‌شده پیرامون نحوه هزینه‌کرد اعتبارات اتحادیه کشوری مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت کشور (در دوره هیئت مدیره قبل) و جلسه اخیر در مرکز عالی قرآن و عترت وزارت ارشاد برای بررسی این موضوع اظهار کرد: این مسئله در محافل قرآنی کشور مطرح شده بود و گفت‌و‌گو‌هایی در گروه‌های مجازی، گروه‌های مرتبط با مؤسسات و میان دوستان و فعالان قرآنی درباره آن صورت می‌گرفت؛ از این‌رو، ضرورت داشت موضوع بررسی و تعیین تکلیف شود.

عضو هیئت رسیدگی به امور مؤسسات قرآنی وزارت ارشاد افزود: در همین راستا، اخیراً جلسه‌ای در مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور آقایان منصور آقامحمدی فعال قرآنی و از اعضای سابق اتحادیه، رحمان دهقانی معاون هماهنگی و نظارت راهبردی شورای توسعه فرهنگ قرآنی، امیرحجت مرادی رئیس هیئت مدیره اتحادیه فعلی، محمد انجم‌شعاع مدیرعامل اتحادیه و مرتضی خدمتکار آرانی مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، آموزش و توسعه مشارکت‌های قرآنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شد. نخستین سؤالی که در آن جلسه مطرح کردم، این بود که آیا احتمال حیف‌ومیل اعتبارات در این مسئله وجود داشته است؟ آقای آقامحمدی صراحتاً اعلام کردند که اساساً چنین اتفاقی نیفتاده است. با روشن شدن این موضوع، تصمیم‌گیری درباره مسئله نیز راحت‌تر شد.

رئیس اسبق مرکز عالی قرآن و عترت وزارت ارشاد ادامه داد: موضوع اصلی این بود که اتحادیه مبلغی را از شورای توسعه فرهنگ قرآنی دریافت کرده و از سوی شورا برای این اعتبارات، عناوین مشخصی در نظر گرفته شده بود. اتحادیه با شورا تفاهم‌نامه‌ داشته و باید اعتبارات دریافتی را در همان چارچوب و برای اجرای برنامه‌های تعیین‌شده هزینه می‌کرده است؛ اما با مصوبه هیئت‌مدیره وقت یا تصمیم مدیرعامل، بخشی از این مبالغ در جای دیگری از حوزه قرآن هزینه شده و در محل و برنامه مشخص‌شده اولیه مصرف نشده بود.

وی با بیان اینکه این موضوع به‌طور کامل بررسی شد، گفت: مبلغ مورد بحث یک‌میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان بود. بخشی از این مبلغ در محل تعیین‌شده خودش هزینه شده و از این بابت مشکلی وجود نداشته است؛ اما درباره بخش دیگری که احتمال می‌رفت در محل تعیین‌شده هزینه نشده باشد، مقرر شد آقای خدمتکار آرانی بررسی جامعی انجام دهند. در حال حاضر مدارک هزینه‌کردها در اختیار آقای آقامحمدی قرار دارد و ایشان باید گزارش هزینه‌هایی را که خارج از تفاهم‌نامه شورا هزینه شده است، بدهند تا مشخص شود کدام بخش از اعتبارات در محل تعیین‌شده اولیه هزینه نشده است. پس از آن جلسه‌ای با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی دبیر محترم شورای توسعه فرهنگ قرآنی و اینجانب برپا می‌شود تا موضوع بررسی و با صدور مجوز و موافقت لازم برای اتحادیه، این مسئله تعیین تکلیف شود. مدیرعامل محترم، آقای محمد انجم‌شعاع و هیئت‌مدیره گذشته نیز درباره نحوه هزینه‌کرد این اعتبارات توضیحات و اطلاعات لازم را در اختیار آقای خدمتکار آرانی قرار می‌دهند.

خواجه‌پیری با اشاره به فضای مثبت جلسه برگزارشده اظهار کرد: خوشبختانه در محیطی مناسب، موضوع به نقطه روشنی رسید. مسئله دیگری باقی نمانده است. در پایان جلسه نیز قرار شد اطلاع‌رسانی لازم انجام شود تا افرادی که درباره نحوه هزینه‌کرد این پول ابهاماتی در ذهن دارند، در جریان موضوع قرار گیرند.

ضرورت پیش‌بینی هزینه‌های اتحادیه در قرارداد‌های اجرایی

خواجه‌پیری در پاسخ به این پرسش که اگر اتحادیه مجدداً با مشکلات مالی مواجه شود، چگونه می‌توان این مشکلات را برطرف کرد؟ اظهار کرد: باید از ابتدا به این موضوع توجه می‌شد. اگر قرار است پروژه‌ای به اتحادیه واگذار شود، باید هزینه‌های خود اتحادیه نیز در آن دیده شود. چراکه طبیعتاً باید از نیرو‌های انسانی خود استفاده کند، از امکانات و تشکیلات اداری‌اش بهره ببرد و هزینه‌های مربوط به این فعالیت‌ها را نیز در نظر گیرد. باید فهرستی از هزینه‌های مورد نیاز تهیه شود و اعتبارات لازم برای اجرای پروژه به‌گونه‌ای پیش‌بینی شود که اتحادیه با مشکل مالی مواجه نشود.

وی با اشاره به روند تصفیه اتحادیه‌های قبلی اظهار کرد: برای تصفیه‌ها آقای آقامحمدی تلاش زیادی کردند و با توجه به اینکه احتمال سواستفاده یا حیف و میل در میان نبوده است، تصفیه‌ها را دریافت کرده بودند. بنابراین، در حال حاضر از جهت قانونی مشکلی وجود ندارد و اساساً یکی از دلایل تشکیل این جلسه آن بود که تکلیف این پرونده روشن شود. اتحادیه از نظر قانونی مشکلی ندارد و حساب‌های خود را نیز دارد.

اساسنامه ملاک عمل اتحادیه مؤسسات قرآنی باشد

در ادامه این گفت‌و‌گو، خواجه‌پیری با تأکید بر ضرورت رعایت اساسنامه گفت: اتحادیه اساسنامه دارد و باید طبق اساسنامه اقدام کند. یکی از مسائل مهمی که باید به آن توجه شود، موضوع منابع مالی اتحادیه است؛ اینکه اتحادیه از چه منابعی تغذیه شود و چگونه بتواند هزینه‌های خود را تأمین کند.

وی افزود: برای مثال، آیا اتحادیه می‌تواند از اعضای خود حق عضویت دریافت کند و از این طریق منابع مالی‌اش را تأمین کند؟ واقعیت این است که بسیاری از مؤسسات قرآنی حتی توان پرداخت حق عضویت را ندارند. حوزه قرآن در شرایط فعلی از نظر اقتصادی، حوزه سودآوری نیست.

این پیشکسوت قرآنی با اشاره به دشواری تأمین منابع مالی از مسیر‌های دیگر بیان کرد: اگر اتحادیه بخواهد از راه‌های دیگری منابع مالی به دست آورد، این کار نیز دشواری‌های خاص خود را دارد؛ زیرا گاهی ممکن است همین منابع اقتصادی، مجموعه را از مسیر اصلی فعالیت‌هایش دور کند. بنابراین، باید برای هزینه‌های جاری اتحادیه فکری اساسی شود.

وی ادامه داد: باید راهکاری در نظر گرفته شود؛ برای مثال، شورای توسعه از اتحادیه حمایت کند یا در برنامه‌هایی که برای اجرا به اتحادیه واگذار می‌شود، سهمی برای هزینه‌های جاری و اداره این مجموعه در نظر گرفته شود. باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که اتحادیه بتواند روی پای خودش بایستد و با حداقل نیروی انسانی، اما با حجم و کیفیت بالا فعالیت‌های خود را انجام دهد.

خواجه‌پیری تأکید کرد: اساسنامه باید ملاک عمل باشد. اگر اساسنامه مبنای اقدامات قرار گیرد، مشکلی پیش نخواهد آمد. 

وی در پایان با اشاره به ضرورت اخذ مجوز پیش از تغییر محل هزینه‌کرد اعتبارات گفت: اگر قرار است کاری انجام شود، باید برای آن مجوز گرفته شود. حتی اگر در همان زمان که بنده مسئولیت داشتم، موضوع را مطرح می‌کردند و می‌گفتند قصد داریم چنین کاری انجام دهیم، چه‌بسا کمیته تخصیص به آنها اجازه می‌داد و احتمال اینکه موافقت شود نیز زیاد بود.