ولایت و تفکر فاطمی؛ ضامن امنیت و رشد جامعه اسلامی

به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مروجی طبسی؛ استاد دانشگاه حضرت معصومه(س) 

خطبه فدکیه، مطالبه زمین فدک بود، اما هدف غایی حضرت، بیدار کردن انصار برای تشکیل یک جبهه مقاومت مسلحانه به منظور خشکاندن ریشه نفاق بود. این امر نشان می‌دهد که حضرت زهرا (س) نسبت به حوادث سیاسی زمانه کاملاً آگاه و فعال بوده‌اند و هرگز در برابر تحولات اجتماعی بی‌تفاوت نبوده‌اند.

در مورد این خطبه پرمحتوا، باید به دو نکته اساسی توجه داشت. نخست آن‌که موضوع محوری این خطبه، مطالبه زمین فدک بود، اما هدف غایی حضرت، بیدار کردن انصار برای تشکیل یک جبهه مقاومت مسلحانه به منظور خشکاندن ریشه نفاق بود. این امر نشان می‌دهد که حضرت زهرا(س) نسبت به حوادث سیاسی زمانه کاملاً آگاه و فعال بوده‌اند و هرگز در برابر تحولات اجتماعی بی‌تفاوت نبوده‌اند.

در همین راستا، می‌توان به دیدگاه شهید مطهری در کتاب «مسئله حجاب» اشاره کرد. ایشان بیان می‌کنند؛ زن در طول تاریخ سه دوره را پشت سر گذاشته است:

۱. دوره‌ای که زن صرفاً در خانه بود و نقشی اجتماعی نداشت، اما برای همسر و خانواده، گوهری گران‌بها و ارزشمند بود.

۲. دوره‌ای که زنان وارد اجتماع شدند اما به دلیل از دست دادن حیا و عفاف، به افرادی بی‌ارزش تبدیل شدند که استعدادهای وجودی‌شان معطل ماند.

۳. الگوی کامل و حسنه، حضرت زهرا(س) است که ثابت کردند زن می‌تواند با حفظ کامل عفاف و حیا (همان‌طور که در روایات آمده با چادر و پوششی کامل وارد مسجد شدند)، در عرصه اجتماع کنشگری کند و شخصیتی اثرگذار و ارزشمند باشد.

روایت عیادت زنان مدینه

براساس منابعی همچون آثار شیخ صدوق و طبری، پس از حادثه یورش به خانه وحی و سقط فرزند حضرت (که منجر به بیماری ایشان شد)، زنان مهاجر و انصار به عیادت ایشان شتافتند. در پاسخ به احوال‌پرسی آن‌ها، حضرت زهرا(س) با بیانی تکان‌دهنده فرمودند که از دنیای این مردان بیزارند و نسبت به آنان بغض دارند؛ چرا که پس از شناخت و تجربه، این مردان نزد ایشان مانند غذایی شدند که انسان از دهان بیرون می‌اندازد.

حضرت در ادامه، بی‌عملی و انفعال مردان مدینه را در برابر غارت فدک و غصب خلافت مورد نکوهش قرار دادند. هوشمندی حضرت در این بود که می‌دانست ریشه نفاق تنها با راهکار نظامی و دست به سلاح بردن مهاجرین و انصار خشک می‌شود، اما متأسفانه آن‌ها دچار بازی‌های سیاسی و تردید شدند.

پیامدهای انفعال و پیش‌گویی‌های حضرت

حضرت زهرا(س) از جایگاه امامت و آگاهی عمیق خود، هشدار دادند که برکناری امام منصوب پیامدهای سنگینی خواهد داشت. ایشان با تعبیری تکان‌دهنده فرمودند که «شتر حوادث باردار شده است» و به زودی نتایج این بی‌تفاوتی آشکار می‌شود. حضرت پیش‌بینی کردند که به جای شیر گوارا، کاسه‌هایی لبریز از خون تازه و جام‌هایی از سم مرگبار دوشیده خواهد شد.

نکته کلیدی سخنان حضرت این بود که آیندگان، پیامد کارهای پیشینیان را خواهند فهمید. ایشان هشدار دادند که بذر فتنه و اختلافی که اکنون کاشته شده، در آینده به استبداد، خودکامگی و حکومت‌های ظالمی منجر خواهد شد که دارایی مردم را بر باد داده و آنان را درو می‌کنند. در واقع، حضرت هزینه سنگین تسلیم در برابر جبهه نفاق را یادآور شدند.

مصادیق تاریخی پیش‌بینی‌های حضرت

تاریخ، مصادیق بسیاری از این پیش‌بینی‌ها را به ثبت رسانده است. در دوران خلفای نخست، مخالفان به شدت سرکوب می‌شدند؛ برای نمونه در منابع اهل سنت آمده است که برخی مخالفان به جرم پرداخت نکردن زکات، تکفیر شده و زنده زنده سوزانده شدند(که ریشه جریاناتی چون داعش است). همچنین قتل وحشیانه «مالک ابن نویره» به دستور خلیفه اول و توسط خالد بن ولید، نمونه‌ای از این خشونت‌ها بود.

علاوه بر این، برای بیش از یک قرن، نقل و تدوین احادیث پیامبر(ص) ممنوع شد و کسانی که اقدام به این کار می‌کردند، مورد ضرب و شکنجه قرار می‌گرفتند. همچنین گزارش‌هایی از خشونت‌های خلیفه دوم نسبت به زنان و مردان(از جمله ضرب و شتم پرسش‌گران با چوب) در منابع تاریخی ثبت شده است. در دوران خلیفه سوم نیز فساد مالی گسترده بنی‌امیه به اوج رسید و افرادی چون ابوذر غفاری تبعید شدند.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی

در نهایت، باید اذعان کرد؛ تنها ضامن امنیت، رشد و ارتقای جامعه اسلامی، برافراشته ماندن پرچم ولایت و تفکر فاطمی است. هر اندازه از اندیشه و مرام حضرت زهرا(س) فاصله بگیریم، با حکام مستبد و استعمار مواجه خواهیم شد. لذا حفظ و اهتزاز پرچم ولایت و جمهوری اسلامی، در واقع همان پاسداری از میراث حضرت زهرا(س) و امیرالمومنین(ع) است که ما را از استبداد و استعمار مصون می‌دارد.