مسئولان میدان ارتباط با مردم را خالی نگذارند

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمصطفی هاشمی، مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌و‌بختیاری با اشاره به ضرورت حضور مسئولان در اجتماعات مردمی، اظهار کرد: یکی از نکاتی که باید در شرایط فعلی به آن توجه کنیم، اهمیت حضور مردم در میدان و نقش مسئولان در حفظ و تقویت این حضور است، مدیران نباید به دلیل برخی برخوردها، انتقادها یا رفتارهای نادرست، ارتباط خود را با مردم قطع کنند و از صحنه کنار بروند.

وی افزود: ممکن است در برخی اجتماعات، افرادی مطالب یا نوشته‌هایی مطرح کنند که مورد تأیید ما نباشد، ممکن است انتقاد یا رفتارهایی موجب دلخوری شود، اما هیچ‌کدام از این مسائل نباید موجب شود مسئولان وظیفه اصلی خود را فراموش کنند، مسئولان باید از خود بپرسند که آیا به دلیل رفتار چند نفر می‌توانند میدان را ترک کنند؟ آیا جایگاه حقوقی و مسئولیتی که برعهده دارند، چنین اجازه‌ای به آنان می‌دهد؟ ممکن است برای حضور نداشتن در اجتماعات، دلایل مختلفی مطرح شود، اما مسئله اصلی این است که در شرایط حساس کشور، وظیفه ما چیست و مردم از ما چه انتظاری دارند.

هاشمی ادامه داد: مسئولان باید در کنار مردم باشند، به حرف‌های آنان گوش دهند، برای رفع مشکلاتشان تلاش کنند و اگر موانعی بر سر راه حضور و فعالیت‌های مردمی وجود دارد، برای برطرف کردن آن‌ها اقدام کنند، حضور مدیران نباید صرفاً تشریفاتی باشد، بلکه باید با خیرخواهی، دلسوزی و احساس مسئولیت همراه شود.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به تجربه‌های تاریخی صدر اسلام، اظهار کرد: وقتی درباره نقش مردم در تحولات اجتماعی و سیاسی صحبت می‌کنیم، نباید این مسئله را صرفاً یک موضوع شعاری بدانیم، تاریخ اسلام نمونه‌های روشنی دارد که نشان می‌دهد همراهی مردم چه تأثیری در سرنوشت جامعه و امکان تحقق حاکمیت دارد.

وی با اشاره به دوران حکومت امیرالمؤمنین علی(ع) افزود: در خطبه سوم نهج‌البلاغه، معروف به خطبه شقشقیه، امام علی(ع) درباره چگونگی مراجعه مردم و بیعت آنان سخن می‌گویند، ایشان در این خطبه به حضور گسترده مردم و اصرار آنان برای پذیرش مسئولیت حکومت اشاره می‌کنند و یکی از دلایل پذیرش این مسئولیت را حضور یاری‌کنندگان و تمام شدن حجت می‌دانند، امیرالمؤمنین(ع) در همین خطبه می‌فرمایند «لَوْلَا حُضُورُ الْحَاضِرِ وَقِیَامُ الْحُجَّةِ بِوُجُودِ النَّاصِرِ...»؛ یعنی اگر حضور حاضران و وجود یاری‌کنندگان نبود، مسئولیت حکومت را نمی‌پذیرفتم. این بخش از خطبه نشان می‌دهد که حضور مردم و آمادگی آنان برای همراهی، در امکان تحقق حکومت و انجام مسئولیت‌های اجتماعی نقش مهمی دارد. 

هاشمی تصریح کرد: پیام این موضوع برای امروز ما روشن است، اگر مردم در صحنه باشند و برای دفاع از حق و حفظ جامعه حضور پیدا کنند، زمینه برای پیشبرد اهداف فراهم می‌شود، اما اگر مردم کنار بکشند و مسئولان نیز میدان را خالی کنند، امکان تحقق بسیاری از اهداف از بین می‌رود، مسئله فقط حضور فیزیکی مردم نیست، مهم این است که مردم احساس کنند در سرنوشت جامعه نقش دارند و مسئولان نیز در کنار آنان هستند، هرچه این ارتباط بیشتر باشد، امکان حل مشکلات، عبور از بحران‌ها و حفظ انسجام اجتماعی افزایش پیدا می‌کند.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به ماجرای مسلم بن عقیل، نماینده امام حسین(ع) در کوفه، اظهار کرد: مردم کوفه پیش از حرکت امام حسین(ع) به سوی عراق، نامه‌های متعددی نوشتند و از ایشان دعوت کردند که به کوفه بیایند، پس از ورود مسلم بن عقیل به این شهر نیز شمار زیادی از مردم با نماینده امام بیعت کردند.

وی افزود: در منابع تاریخی، تعداد بیعت‌کنندگان با مسلم بن عقیل متفاوت گزارش شده و رقم ۱۸ هزار نفر یکی از اعداد مشهور در این زمینه است، با این حال، آنچه در این ماجرا اهمیت دارد، سرنوشت همراهی مردمی است که در ابتدا اعلام آمادگی کردند، اما پس از تغییر شرایط سیاسی، تهدید و فشار حکومت، بسیاری از آنان پراکنده شدند، مسلم بن عقیل در نهایت تنها ماند و به شهادت رسید، این اتفاق یکی از تلخ‌ترین نمونه‌های تاریخی درباره فاصله میان اعلام حمایت و ایستادگی در میدان است. مردم دعوت کردند، نامه نوشتند و وعده همراهی دادند، اما هنگامی‌‎که شرایط دشوار شد، بخش زیادی از آنان کنار کشیدند.

هاشمی تأکید کرد: اگر همراهی مردم استمرار پیدا می‌کرد و آنان در برابر فشارها میدان را ترک نمی‌کردند، شرایط تاریخی می‌توانست متفاوت باشد، البته نمی‌توان با قطعیت درباره نتیجه فرضی یک رویداد تاریخی سخن گفت، اما روشن است که عقب‌نشینی بخش بزرگی از حامیان مسلم بن عقیل، زمینه تنهایی او و تضعیف حرکت کوفه را فراهم کرد، از این تجربه باید درس گرفت که اعلام حمایت به ‌تنهایی کافی نیست، جامعه برای عبور از شرایط دشوار، به حضور مسئولانه، استمرار همراهی و ایستادگی در برابر فشارها نیاز دارد، وقتی از نقش مردم در سرنوشت جامعه صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که حتی وجود شخصیت‌های بزرگی مانند امیرالمؤمنین(ع) نیز به معنای بی‌نیازی از همراهی مردم نیست.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری افزود: امام معصوم برای هدایت جامعه و برپایی حق تلاش می‌کند، اما اداره جامعه و تحقق حکومت در عرصه اجتماعی، به حضور و همراهی مردم نیز وابسته است، تاریخ نشان داده است که اگر مردم پای کار نباشند و میدان را ترک کنند، حتی شایسته‌ترین رهبران نیز با محدودیت‌های جدی در تحقق اهداف خود مواجه می‌شوند، امیرالمؤمنین(ع) سال‌ها با شرایط دشوار مواجه بودند و هنگامی که مردم برای پذیرش حکومت به ایشان مراجعه کردند، زمینه‌ای برای پذیرش این مسئولیت فراهم شد، در مقابل، ماجرای مسلم بن عقیل نشان داد که چگونه عقب‌نشینی مردم می‌تواند یک حرکت را با شکست مواجه کند.

وی تصریح کرد: این مقایسه برای ما یک پیام اساسی دارد، نمی‌توان از مردم انتظار داشت که در میدان باشند، اما خودمان در جایگاه مسئولیت از حضور در کنار آنان خودداری کنیم، اگر مسئولان مردم را به حضور، همراهی و ایستادگی دعوت می‌کنند، خودشان نیز باید در عمل پیش‌قدم باشند.

حضور مردم در پیروزی انقلاب اسلامی نیز تعیین‌کننده بود

هاشمی با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی ایران اظهار کرد: در تاریخ معاصر کشور نیز حضور گسترده مردم در راهپیمایی‌ها و اجتماعات اعتراضی سال ۱۳۵۷ از عوامل مهم پیشبرد انقلاب بود. مردم با حضور مستمر در خیابان‌ها، مخالفت خود را با حکومت پهلوی اعلام کردند و این حضور، معادلات سیاسی آن دوره را تحت تأثیر قرار داد، حضور مردم در انقلاب اسلامی صرفاً به یک روز یا یک رویداد محدود نبود، بلکه استمرار این حضور در شهرهای مختلف و در مقاطع گوناگون، به گسترش و پیشرفت حرکت انقلابی کمک کرد.

وی ادامه داد: از این منظر، حضور مردم در میدان یک مسئله حاشیه‌ای نیست، بلکه بخشی از ظرفیت اجتماعی هر نظام سیاسی برای عبور از بحران‌ها و تحقق اهداف خود به شمار می‌رود. مسئولان باید این ظرفیت را بشناسند و به‌جای فاصله گرفتن از مردم، برای تقویت آن تلاش کنند، وقتی مردم در صحنه هستند، مسئولان نیز باید در کنار آنان باشند، نه اینکه به دلیل برخی انتقادها یا رفتارهای نادرست، خود را از جامعه جدا کنند، وظیفه مدیران، هدایت، تسهیل‌گری، پاسخگویی و تلاش برای رفع موانع است.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به برخی اجتماعات مردمی در شرایط فعلی گفت: ممکن است در میان جمعیت، افرادی رفتارهایی داشته باشند که مورد قبول ما نباشد یا مطالبی مطرح شود که با دیدگاه مسئولان تفاوت داشته باشد، اما این مسئله نباید بهانه‌ای برای غیبت مسئولان شود، مدیران باید با سعه‌صدر با مردم برخورد کنند و به‌جای تمرکز بر حاشیه‌ها، وظیفه اصلی خود را در نظر بگیرند، اگر مسئولی در جایگاه خود امکان خدمت دارد، باید از این فرصت برای حل مشکلات مردم و تقویت ارتباط با آنان استفاده کند.

وی تصریح کرد: گاهی ممکن است یک مدیر به دلیل برخی برخوردها دچار دلخوری شود یا احساس کند حضور او در یک اجتماع با انتقادهایی همراه خواهد بود؛ اما مسئولیت اجتماعی و حقوقی او اقتضا می‌کند که از این مسائل عبور کند و وظیفه خود را انجام دهد، البته حضور مسئولان باید با احترام متقابل و شنیدن مطالبات همراه باشد، مدیران نباید صرفاً برای دیده شدن در اجتماعات حاضر شوند، بلکه باید پس از شنیدن مشکلات، پیگیری‌های لازم را انجام دهند و نتیجه اقدامات خود را نیز به مردم اطلاع دهند.

هاشمی مسئولیت مدیران را فراتر از اداره امور اجرایی دانست و اظهار کرد: مدیران در محیط کاری خود نقش تربیتی دارند و رفتار، منش و نحوه برخورد آنان با کارکنان می‌تواند بر نگرش و عملکرد نیروهای زیرمجموعه تأثیر بگذارد، ممکن است در میان کارکنان یک مجموعه، افرادی حضور داشته باشند که با برخی مسائل دینی ارتباط کمتری دارند یا در زندگی شخصی و کاری با مشکلاتی روبرو هستند، مدیران می‌توانند با گفت‌وگوی صمیمانه، احترام و توجه به شرایط آنان، زمینه بهبود ارتباط و افزایش انگیزه را فراهم کنند.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری ادامه داد: گاهی یک گفت‌وگوی دوستانه درباره وضعیت زندگی، مشکلات خانوادگی یا دغدغه‌های شغلی یک کارمند، بیش از تذکر مستقیم و برخورد دستوری اثرگذار است، لذا اگر کارکنان در رفتار مدیر خود صداقت، دلسوزی و احترام ببینند، پذیرش توصیه‌های اخلاقی و دینی نیز برای آنان آسان‌تر می‌شود، مدیران باید برای رشد فکری، اخلاقی و معنوی کارکنان خود دغدغه داشته باشند و محیط کار را به فضایی برای خدمت بهتر به مردم و تقویت ارزش‌های انسانی تبدیل کنند.

هاشمی با تأکید بر ضرورت پرهیز از برخوردهای نامناسب با جوانان و افرادی که سبک زندگی متفاوتی دارند، گفت: اگر می‌خواهیم جوانان با ارزش‌های دینی ارتباط برقرار کنند، باید پیش از هر چیز در رفتار خود الگو باشیم. نمی‌توان از دیگران انتظار رعایت اخلاق داشت، اما در برخوردهای روزمره، احترام و شأن آنان را نادیده گرفت، مدیران به دلیل جایگاه سازمانی خود، ظرفیت اثرگذاری بر رفتار کارکنان را دارند و باید از این ظرفیت برای تقویت اخلاق، مسئولیت‌پذیری، خدمت‌رسانی و ارتباط مؤثر با مردم استفاده کنند.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت معنویت و توسل در زندگی مدیران، اظهار کرد: مسئولیت‌های اجرایی با دشواری‌ها و موانع متعددی همراه است و مدیران برای عبور از این شرایط، علاوه بر برنامه‌ریزی، پیگیری و تلاش مستمر، باید به تقویت ارتباط معنوی خود با خداوند نیز توجه داشته باشند، دعا و توسل می‌تواند به انسان آرامش و امید بدهد، اما معنویت نباید جایگزین انجام وظیفه، پیگیری امور و استفاده از ظرفیت‌های قانونی و اجرایی شود.

هاشمی با اشاره به ضرورت توجه مدیران به نماز و مسائل معنوی در محیط کار گفت: مسئولان باید در کنار پیگیری امور اجرایی، به اقامه نماز و تقویت فضای اخلاقی در مجموعه‌های خود نیز توجه کنند و با رفتار عملی، دیگران را به این مسیر دعوت کنند، وقتی مدیر در عمل به ارزش‌های اخلاقی پایبند باشد، از بیت‌المال صیانت کند، حقوق مردم را رعایت کند و برای حل مشکلات کارکنان و مراجعه‌کنندگان تلاش داشته باشد، رفتار او می‌تواند بیش از توصیه‌های زبانی اثرگذار باشد.

قضاوت دیگران نباید مسئولان را از مسیر خدمت منحرف کند

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روایتی درباره یونس بن عبدالرحمن، از یاران امام رضا(ع)، اظهار کرد: در روایتی که در منابع حدیثی شیعه نقل شده، گروهی از مردم از یونس بن عبدالرحمن بدگویی کردند و او پس از آگاهی از این سخنان، نزد امام رضا(ع) از رفتار آنان گلایه کرد، مضمون این روایت بر این نکته تأکید دارد که انسان نباید به دلیل قضاوت‌ها و سخنان دیگران، از مسیر درست منحرف شود؛ بلکه باید در کنار توجه به انتقادهای سازنده، معیار اصلی خود را انجام صحیح وظیفه و جلب رضایت خداوند قرار دهد.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری ادامه داد: مدیران نیز ممکن است در دوران مسئولیت خود با قضاوت‌ها و برداشت‌های متفاوت مواجه شوند. ممکن است گروه‌های مختلف درباره عملکرد یک مدیر دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشند، اما آنچه اهمیت دارد، رعایت حقوق مردم، سلامت تصمیم‌گیری و انجام درست مسئولیت است.

وی تصریح کرد: البته این موضوع به معنای بی‌توجهی مسئولان به انتقادها نیست؛ مسئولان باید نقدهای مستند و سازنده را بشنوند و در صورت وجود اشتباه، برای اصلاح آن اقدام کنند، آنچه نباید مدیر را از مسیر خدمت خارج کند، گرفتار شدن در حاشیه‌ها و قضاوت‌های غیرمنصفانه است، مسئولان باید به‌گونه‌ای عمل کنند که در پایان روز بتوانند از عملکرد خود دفاع کنند، اینکه برای حل مشکلات مردم تلاش کرده‌اند، حرمت مراجعه‌کنندگان را نگه داشته‌اند و از امکانات عمومی درست استفاده کرده‌اند و منافع شخصی را بر مصالح عمومی مقدم نکرده‌اند.

هاشمی با تأکید بر ضرورت حضور فعال مسئولان در کنار مردم اظهار کرد: مدیران باید با انگیزه، سعه‌صدر و روحیه خدمتگزاری در میدان باشند، موانع پیش روی مردم را برطرف کنند و اجازه ندهند اختلاف‌نظرها، نامهربانی‌ها یا حاشیه‌ها آنان را از مسئولیت اصلی خود دور کند، در شرایطی که مسئولیت‌های مهمی برعهده مدیران قرار گرفته است، باید از این فرصت برای خدمت صادقانه، تقویت اعتماد عمومی و گسترش اخلاق در محیط‌های اداری استفاده کرد.

مشاور امور روحانیت استاندار چهارمحال‌وبختیاری در پایان تأکید کرد: حضور مردم در میدان زمانی می‌تواند به تقویت جامعه و پیشبرد اهداف آن کمک کند که مسئولان نیز در کنار مردم باشند، دغدغه‌های آنان را بشنوند و برای رفع مشکلاتشان اقدام کنند. مدیران نباید میدان را خالی کنند، زیرا فاصله گرفتن مسئولان از مردم، هم به اعتماد عمومی آسیب می‌زند و هم ظرفیت جامعه برای عبور از شرایط دشوار را کاهش می‌دهد، تاریخ صدر اسلام نشان می‌دهد که اگر مردم در میدان بمانند، زمینه تحقق حاکمیت حق فراهم می‌شود، اما اگر صحنه را ترک کنند، حتی امام معصوم نیز ممکن است تنها بماند، بنابراین مسئولان نباید به دلیل برخی رفتارها و انتقادها، میدان ارتباط با مردم را خالی کنند.