مجالس عزاداری و روضهخوانی اهل بیت(ع) سالها و قرنها است که در بین شیعیان و محبان اهلبیت پیامبر(ع) تکرار میشود؛ اما پرسش این است که چرا این مجالس همچنان برپا میماند و پایان نمیپذیرد؟
پاسخ در حقیقتی نهفته است که این نوشتار در پی بیان آن است. عبدالحسین طالعی، عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر حوزه دین در گفتوگو با ایکنا از خوزستان در پاسخ به این سوال گفت: عمر همه ما پای مجالس گذشته است. گاهی مطالب جنبه تکرار به خود میگیرد و ملالآور میشود. جایگاه سخن گفتن در باب دین، پیدا کردن مطلبی که هم تکراری نباشد و هم یاوه نباشد، کار مشکلی است و کار آسانی نیست، مگر با توسل به خود ذوات مقدسه که به ما کمک کنند و حق مطلب واقعاً درست ادا شود.
گاهی اوقات به ما میگویند: «تا کی میخواهید روضه بگیرید؟ دیگر بس نیست؟» حالا این را به شکلهای مختلف مطرح میکنند. اولاً حضرت صدیقه کبری با وجود کوتاهی عمرشان — که امیدواریم به حق کوتاهی عمر صدیقه کبری، دوره غیبت امام زمان ما کوتاه بشود؛ چند پرونده محاکمه روی میز تاریخ مسلمین گذاشتند. صدیقه کبری ظاهراً از این دنیا رفتند، اما پروندهها هنوز باز است.
بعضیهایش زمان ظهور حضرت انشاءالله بسته میشود، اما بعضیهایش نه؛ بعد از او هم ادامه پیدا میکند. تا پروندهها باز است، مجالس ما برقرار است. پرونده بستهنشده زیاد است.
پرونده اول: بیعت است. چرا حضرت صدیقه کبری با مدعیان جانشینی پیغمبر(ص) بیعت نکردند؟ این یک علامت سؤال بالای سر تاریخ است و تا زمانی که پرونده و روش کار حاکمان بعد از رسول الله(ص) بر رویه سقیفه است، این بیعت نکردن، این علامت سؤال سر جایش است. مجالس هم برای همین علامت سؤال برگزار میشود. چرا بیعت نکرد؟
پرونده دوم: فدک است. فدک را از صدیقه کبری گرفتند. فدک اسمش چند تا باغ است، اما صرفا این نیست.
گاهی مثال زدهام فرض کنیم در نسلهای گذشته، جدِ یک نفر، طلبی از جدِ فرد دیگر داشته باشد و آن مبلغ در آن زمان معادل سه خانه باشد، امروز با گذشت زمان و گذشت نسلها، آن مبلغ بسیار فراتر از یک رقم ساده خواهد بود. آنچه در مورد فدک مطرح است، تنها بحثِ چهار باغ نیست؛ این چهار باغ، پشتوانه مدیریت اهل بیت (ع) بود.
لذا امام کاظم(س) در پاسخ هارون که پرسید: «حد و حدود فدک چیست؟» فرمودند: «یک طرفش چین، یک طرفش آفریقا.» الان فدک یعنی تمام عالم اسلام.این پروندهها، حتی با وجود تمام ظلمها و تلاشهای دشمن برای پوشاندن آنها، همچنان باز است.
پرونده سوم: وصیتهای فاطمه زهرا(س) و آن قبر مخفی. آن قبر مخفی فقط یک روضه نیست؛ یک علامت سؤال است. پیامبر (ص) از دنیا رفت و دختر ایشان در میان شهر خود (مدینه) با قبری بینشان و مخفی ماند. این پرونده باز است؛ در انتظار امام مهدی(عج) تا بیاید و مزار ایشان را پیدا کنند. در این چهارده، پانزده قرن ما از زیارت مستقیم و نزدیک این تربت محروم بودهایم. پس این پروندهها باز است. هنوز تا پرونده باز است، روضه ما برقرار است و تمام هم نمیشود.
جملهای در زیارت حضرت ابوالفضل(ع) و در زیارت امام رضا(ع) و یکی دو تا دیگر از زیارات اهل بیت(ع) وجود دارد که چنین است «قَتَلَ اللهُ مَنْ قتلکم بِالْایَدی وَ الالسن»؛ خدا بکشد کسانی که شما را با دست و زبان کشتند.
آنها که با دست جسارت کردند به اهل بیت(ع) و حضرت صدیقه کبری(ع) تعداد محدودی هستند اما آنهایی که با زبان، با بیان، با درس، با سخنرانی، با کتاب نوشتن، حقوق و احترام و عظمت صدیقه کبری را زیر پا گذاشتند، چند نفرند؟ یک لشکر چندین میلیونی هستند. تا زمانی که لشکر قاتلان صدیقه کبری به دست و زبان فراوانند و همینطور زیاد میشوند، تا آن زمان وظیفه ما دفاع است.
یکبار یکی از از بچههای دانشجو آمد و گفت: «میگویند خانههای مدینه در نداشته.»، «میگویند آن قضیه احراق بیت واقع نشده؛ تهدیدی کردند ولی عملی نکردند.» گفتم من بالاتر از این به تو بگویم. اصلاً همه اینها را فراموش کن بیایید یک مقایسه ریاضی بکنیم.
حضرت زهرا(س) هجده سال عمر کردند و تمام این هجده سال در خدمت رسول الله(ص) بودند. در جنگها نیز صدیقه کبری همراه پیغمبر است؛ البته پشت صحنه برای مداوای زخمیها. از صدیقه کبری (آنچه مخالفین نقل کردهاند) دست بالا، پنجاه حدیث است؛ پنجاه حدیث در طول هجده سال زندگی حضرت زهرا با پیغمبر(ص).
این را بگذارید یک طرف ترازو. طرف دیگر ترازو کیست؟ عایشه است. سه سال حداکثر در خانه پیغمبر بوده؛ از عایشه، در طول سه سال، حدود پنج هزار حدیث نقل کردهاند. این معادله را چگونه حل کنیم؟ از این بالاتر، گفتند پیغمبر فرمودهاند: «خُذُوا شَطْرَ دینِکُمْ مِنْ عائِشَة»؛ نصف دینتان را یا ثلث دینتان را از عایشه یاد بگیرید.
مظلومیت از این بالاتر؟ تا این مظلومیت هست، ما مجلس برگزار میکنیم. حضرت زهرا پاره تن پیغمبر است؛ پس این ظلم مستقیم به شخص رسول الله(ص) است و ما برای دفاع از رسول الله و یادآوری مظلومیت رسول الله مجلس برگزار میکنیم.
عرض کردم در کتابهاب اهل سنت حداکثر حدود پنجاه حدیث از صدیقه کبری نقل کردهاند؛ اما در منابع اهل بیت(ع) بیش از دویست حدیث از صدیقه کبری نقل شده است. مرحوم آقای رحمانی در کتاب مهم «فاطمه الزهرا بهجه قلب المصطفی» تعدادی نقل کرده و دیگرانی هم نقل کردند. یوی از آنها مرحوم شیخ محمد دشتی است که «نهجالحیات» را نوشت که حدود دویست حدیث است.
اینقدر این احادیث زنده و بهروز است که تصور میکنید حضرت همین امروز اینها را فرمودند. اینقدر زنده هستند.
میگویند روزهای پایانی عمر حضرت صدیقه کبری خلیفه قدغن کرده بود که کسی به عیادت ایشان برود؛ کسی اجازه رفتن خدمت صدیقه کبری نداشت. یک تعداد از بانوان مهاجر و انصار دل به دریا زدند و رفتند. صدیقه کبری در این دیدار یک کلمه از درد جسمانی خود نگفتند. فقط درد دین گفتند.
خطبه طولانی است. در بخشی از آن فرمودند: «وَیْحَهُمْ أَنَّی زَحزَحوهَا عَنْ رَوَاسِی الرِّسَالَةِ وَ قَوَاعِدِ النُّبُوَّةِ وَ الدَّلالَةِ وَ مَهْبِطِ الرُّوحِ الْأَمِینِ وَ الطَّبِینِ بِأُمُورِ الدُّنْیَا وَالدِّینِ، «أَلا ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِینُ»: وای بر این جماعت. جانشینی پیامبر را از جایگاهش کندند و از پایگاه رسالت دورش کردند؛ از کوههای بلند و استوار خاندان پیامبر، از جایگاه پیامبری و از محلّ نزول وحی، از آنان که به امر دنیا و دین عارف اند. همانا این زیانی آشکار است.
«وَ مَا الَّذِی نَقَمُوا مِنْ أَبِی الْحَسَنِ، نَقَمُوا مِنْهُ وَاللَّهِ نَکِیرَ سَیْفِهِ وَ قِلَّةَ مُبَالاتِهِ بِحَتْفِهِ وَ شِدَّةَ وَطْأَتِهِ وَ نَکَالَ وَقْعَتِهِ وَ تَنَمُّرَهُ فِی ذَاتِ اللَّهِ. » اینها چه کینهای داشتند با ابوالحسن؟ خوش نداشتند از علی برندگی شمشیرش را، سخت لگد کوب کردنشان را، به سخت کیفر دادن در کارهایش را، و سخت گیری اش را در راه خدا.
و بعد فرمودند: به خدا قسم، اگر از آن راه روشن غدیر جدا نمیشدند و کار را به دست همان کسی میدادند که پیغمبر امامت را به او داده بود، «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْض»؛ اگر اهل زمین، ایمان میآوردند و تقوا به خرج میدادند، برکات را از آسمان و زمین میفرستادیم. دقت کنید حضرت صدیقه کبری این آیه را کجا به کار بردهاند؟ در باب ولایت و امامت. یادتان باشد. مشکل ما دور شدن از ولایت اهل بیت(ع) است.
حضرت در ادامه فرمودند حال که چنین شد و پیمانشکنی کردید چیزهای عجیبی خواهید دید و بیست و پنج سال بعد، عایشه گفت: «عثمان به ناحق کشته شد، بیایید با من بیعت خون بکنید تا خونخواهی عثمان بکنید.» هزاران نفر پای شتر عایشه جان دادند که شتر عایشه از پا نیفتد و چند سال بعد از آن هم وقتی عاشورا تمام شد، مردم مدینه علیه یزید شورش کردند. یزید هم گفت من خلیفة رسول اللهام؛ همه اینهایی که علیه من شورش کردهاند مرتدند و چون مرتدند، مال و جان و ناموسشان بر شما حلال است و کنار مزار رسول الله(ص) فجایع زیادی به بار آوردند. «هر که گریزد ز خراجات شاه، بارکش غول بیابان شود.
انتهای پیام