مرز میان مسئولیت والدگری و اعتماد + فیلم

شناخت نسل زد و چگونگی تعامل با آنها، از مهم‌ترین و ضروری‌ترین مباحث امروز در حوزه تربیت است. این نسل در بستری رشد کرده که فضای مجازی، رسانه و داده‌های متنوع، بخش جدایی‌ناپذیر زندگی او شده است؛ از این رو سبک ارتباطی و الگو‌های رفتاری نوجوانان با نسل‌های پیشین تفاوت‌های چشمگیری دارد. توجه به این تفاوت‌ها و اتخاذ شیوه‌های مناسب مواجهه، می‌تواند به بهبود تعامل، کاهش آسیب‌های احتمالی و هدایت صحیح این گروه سنی در فرایند هویت‌یابی کمک کند.

خبرگزاری ایکنا در راستای رسالت آگاهی‌بخشی خود و به مناسبت هفته نوجوان، اقدام به تهیه سلسله درس‌گفتار‌هایی با تدریس سیده معصومه طباطبایی، روانشناس و استاد حوزه و دانشگاه با موضوع «تکنیک‌های تعامل با نسل زد» کرده است. در هفتمین درس‌گفتار این مجموعه به موضوع «شناخت حریم خصوصی» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

در درس‌گفتارهای پیشین، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این نسل را هویت‌یابی و استقلال‌طلبی دانستیم. نکته مهمی که در بطن این ویژگی وجود دارد و در این تکنیک به آن می‌پردازیم، این است که این نسل به دنبال حریم خصوصی است و چارچوبی برای خود قائل است. آنان بر این باورند که بسیاری از بزرگسالان آن‌ها را نمی‌شناسند و به حریم خصوصی‌شان توجه نمی‌کنند. بسیاری از گلایه‌های آنان به مشاوران و مربیان این است که پدر و مادرشان متوجه نشده‌اند که ما بزرگ شده‌ایم و لازم است حریم خصوصی داشته باشیم.

در مقابل، پدر و مادرها با این ادبیات که «ما مسئولیت والدگری داریم و لازم است همه چیز را درباره فرزندمان بدانیم»، گاهی از تعابیری استفاده می‌کنند که معنادار نیست؛ مثلاً «معنا ندارد برای گوشی‌ات رمز داشته باشی»، «معنا ندارد کمدت قفل داشته باشد»، «معنا ندارد لپ‌تاپت رمز داشته باشد» یا «کیفت را در کمدت پنهان کنی و قفل کنی». گاهی نیز برخی والدین مواجهه اشتباه دیگری دارند: مخفیانه وسایل فرزندانشان را جست‌وجو می‌کنند یا در گوشی آنان تجسس می‌کنند، شبکه‌های اجتماعی فرزندشان را روی گوشی خود نصب می‌کنند و کنترل حداکثری اعمال می‌کنند.

قطعاً این مسئله آسیب‌زننده است و باعث می‌شود فرزندان به پدر و مادر اعتماد نکنند، راهکارهای نادرست دیگری را امتحان کنند، از دوستانشان یاد بگیرند که چگونه کارهایشان را از پدر و مادر پنهان کنند و به والدین اعتماد نکنند. همین امر موجب آسیب جدی به آنان می‌شود.

دقت داشته باشیم که مسئولیت والدگری و دغدغه پدر و مادر کاملاً محترم و ضروری است؛ برای مراقبت از فرزندانمان لازم است در رفتار آنان دقت کنیم. اما کنترل این هیجان و این مسئولیت باید به‌موقع و به‌جا اتفاق بیفتد. چگونه؟ بسیاری از مواجهه‌های ما با فرزندان باید از دل تعامل با آنان استخراج شود؛ از خودشان کمک بگیریم تا مسائلشان را حل کنیم و از آنان بخواهیم مسائل پیرامونشان را برای ما توصیف کنند و اگر مشکلی برایشان پیش آمد، آن را با ما در میان بگذارند.

لازم است این مسئولیت‌پذیری را با مرزبندی درست به فرزندانمان ارائه دهیم و بگوییم: «من به‌عنوان پدر و مادرت مسئولم مراقب تو باشم و نگذارم آسیبی ببینی»؛ اما از سوی دیگر، حریم خصوصی و حریم شخصی را می‌پذیریم و آن را محترم می‌شماریم. فرزندان باید این دو گزاره مهم را بپذیرند و لمس کنند: نخست اینکه پدر و مادر برای آنان حریم خصوصی قائل‌اند؛ دوم اینکه مسئولیت‌پذیری والدین را به‌عنوان دلسوزی و منفعتی برای خود بپذیرند.

نکته مهم و تلنگر جدی درباره این نسل این است که آنان هر آنچه را برایشان مفید باشد و امنیتشان را تأمین کند، می‌پذیرند؛ این هم آسیب است و هم فرصت. دقت کنیم که اگر به این منیت درست توجه شود، فرصت مناسبی برای تعامل با آنان است؛ و اگر درست توجه نشود، استقلال و هویت کاذبی برایشان ایجاد می‌کند که هیچ روزنه‌ای برای تعامل با آنان باقی نمی‌گذارد.

دقت کنیم که ما در گام رشد فرزندانمان راهبر هستیم. راهبر زمانی می‌تواند راهگشا باشد که خود مسیر را بشناسد و بتواند بالغانه رفتار کند. ان‌شاءالله بتوانیم به‌موقع و به‌جا با فرزندانمان درست تعامل کنیم و با توکل بر خدا مسیر روشنی برای آنان ایجاد کنیم.