برگزاری بیش از 2 هزار برنامه فرهنگی در هفته کتاب

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران چهارشنبه 20 آبان‌ماه با حضور ابراهیم حیدری، دبیر این دوره، در سالن سرای کتاب مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست، حیدری ضمن تشریح اهداف و رویکرد‌های این دوره، به بیان برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، ظرفیت‌های مشارکت نهاد‌های فرهنگی و مسائل و چالش‌های صنعت نشر پرداخت.

حیدری با قدردانی از فعالان و تلاشگران عرصه فرهنگ و کتاب اظهار کرد: مسئولیت و رسالت اهالی فرهنگ، به‌ویژه کسانی که در حوزه کتاب فعالیت می‌کنند، کمتر از تلاش افرادی نیست که در میدان جنگ برای دفاع از کشور حضور دارند. 

وی با گرامیداشت یاد رهبر شهید، به جایگاه علمی و فرهنگی ایشان اشاره کرد و گفت: ایشان از شخصیت‌های برجسته و صاحب‌نظر در حوزه کتاب و کتابخانه بودند و شناخت عمیقی از این عرصه داشتند. به نقل از یکی از دوستان، ایشان آثار داستانی را که منتشر می‌شد، مطالعه می‌کردند یا دست‌کم از محتوای آنها آگاهی می‌یافتند. 

دبیر سی‌وچهارمین هفته کتاب همچنین یاد شهدای جنگ ۱۲روزه و جنگ تحمیلی، فرماندهان، شخصیت‌های برجسته، سیاستمداران و کودکانی را که مظلومانه در مدارس و منازل خود به شهادت رسیدند، گرامی داشت و با تأکید بر ضرورت همبستگی ملی افزود: امیدواریم بتوانیم با ادامه دادن مسیر این بزرگان و از طریق همکاری، همدلی و هم‌افزایی، از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های موجود برای عبور ایران از شرایط دشوار کنونی بهره بگیریم. گذر از این مشکلات بدون همراهی و همبستگی امکان‌پذیر نیست و همه ما باید برای حفظ و سربلندی ایران تلاش کنیم.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با تأکید بر جایگاه کتاب در هویت فرهنگی و تاریخی کشور بیان کرد: ایران با فرهنگ، تاریخ و پیشینه تمدنی خود شناخته می‌شود و کتاب همواره جایگاهی ممتاز در فرهنگ این سرزمین داشته است. اهمیت کتاب و مطالعه در سنت دینی ما نیز کاملاً آشکار است؛ به‌گونه‌ای که معجزه پیامبر اسلام(ص) با فرمان خواندن آغاز می‌شود. این موضوع به‌خوبی بیانگر منزلت والای کتاب و خواندن در فرهنگ دینی ماست.

وی ادامه داد: شواهد تاریخی، نماد‌ها و مؤلفه‌های فرهنگی نشان می‌دهند که هویت تاریخی و دینی، پیشینه و فرهنگ مردم ایران پیوندی عمیق با کتاب دارد. وظیفه ماست که این میراث ارزشمند را حفظ کنیم و به شایسته‌ترین شکل ممکن به نسل‌های آینده انتقال دهیم. 

حیدری با اشاره به تفاوت اهداف و کارکرد‌های هفته کتاب و نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران اظهار کرد: هفته کتاب یکی از رویداد‌های مهم فرهنگی کشور است که پس از برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار می‌شود. البته این دو رویداد از نظر کارکرد رسانه‌ای، میزان اثرگذاری، تبلیغات و ترویج کتاب تفاوت‌هایی دارند. نمایشگاه بین‌المللی کتاب متناسب با ماهیت خود اهداف مشخصی را دنبال می‌کند، اما هفته کتاب بیش از هر چیز بر تأثیرگذاری پایدار، فرهنگ‌سازی و فراهم کردن بستر‌های لازم برای توسعه کتاب‌خوانی متمرکز است. این رویداد می‌تواند در بلندمدت بر بخش‌های مختلف جامعه و رسانه‌ها تأثیرگذار باشد.

وی با اشاره به نقش فعالان، تشکل‌ها و سیاست‌گذاران در تحقق اهداف این رویداد گفت: مسئولیت سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرای بخش‌هایی از هفته کتاب بر عهده مدیران و مسئولان است، اما آنچه در این هفته به نمایش گذاشته می‌شود، حاصل تلاش مستمر فعالان حوزه کتاب در طول سال است؛ بنابراین باید از این فرصت استفاده کنیم تا دستاورد‌ها و فعالیت‌های یک‌ساله این حوزه به بهترین شکل معرفی و در معرض دید افکار عمومی قرار گیرد.

تأثیر شرایط اقتصادی و تحریم‌ها بر صنعت نشر

دبیر سی‌وچهارمین هفته کتاب با تأکید بر ضرورت توجه به دیدگاه‌ها و انتقاد‌های فعالان صنعت نشر گفت: اگر در حوزه عملکرد ما انتقاد یا کاستی وجود دارد، باید با دقت آن را بشنویم. مشکلات و موانع موجود در عرصه کتاب و نشر نیز باید با مشارکت و همفکری فعالان این حوزه بررسی شود تا بتوانیم راهکار‌های مناسبی برای رفع آنها ارائه دهیم. همچنین لازم است مسائل و پیشنهاد‌های مطرح‌شده به مسئولان مربوط منتقل شود و در تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های سال آینده مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اینکه همه مشکلات صنعت نشر را نمی‌توان صرفاً ناشی از عملکرد مدیران دانست، تصریح کرد: بخشی از چالش‌های این حوزه ممکن است به ضعف در مدیریت و عملکرد مسئولان مربوط باشد، اما بسیاری از مشکلات ریشه در شرایط عمومی اقتصاد و جامعه دارد. صنعت نشر از سایر بخش‌های اقتصادی جدا نیست و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از وضعیت آنها تأثیر می‌پذیرد. همان‌طور که صنایع مختلف، از جمله خودروسازی، تحت تأثیر شرایط اقتصادی کشور قرار دارند، تولید و عرضه کتاب نیز با وضعیت صنایع وابسته و تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ارتباط تنگاتنگی دارد.

حیدری با اشاره به پیامد‌های شرایط جنگی و تحریم‌ها خاطرنشان کرد: نزدیک به دو سال است که کشور درگیر شرایط جنگی و تحریم‌های گسترده است و طبیعی است که چنین وضعیتی بر بخش‌های مختلف صنعت نشر، از تولید کتاب و چاپ گرفته تا تأمین کاغذ و سایر ملزومات، تأثیر بگذارد. در این مدت، آسیب‌های مختلفی را تجربه کرده‌ایم که برخی به‌صورت مستقیم و برخی دیگر به شکل غیرمستقیم بر این صنعت اثر گذاشته‌اند. این شرایط حاصل مسیری است که سیاستمداران و تصمیم‌گیران کشور انتخاب کرده‌اند و فعالان فرهنگی و اقتصادی نیز ناگزیر در همین بستر به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

وی تأکید کرد: با وجود همه این دشواری‌ها، مسائل و مشکلات متعددی پیش روی صنعت نشر قرار دارد و امیدواریم با مشارکت و همراهی فعالان این عرصه بتوانیم برای کاهش مشکلات و بهبود شرایط راهکار‌های مؤثری پیدا کنیم.

واگذاری برنامه‌ها به تشکل‌ها و انجمن‌ها

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در تشریح شیوه اجرایی سی‌وچهارمین هفته کتاب اظهار کرد: رویکرد ما در سال جاری بر این اساس بوده است که بیشتر نقش هماهنگ‌کننده و تسهیلگر را ایفا کنیم و مسئولیت اجرای برنامه‌ها را تا حد امکان به تشکل‌ها، انجمن‌های تخصصی، نهاد‌های صنفی و دستگاه‌های خارج از مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بسپاریم. بر همین اساس، تلاش کرده‌ایم به جای ورود مستقیم به اجرای فعالیت‌ها، زمینه مشارکت و حضور مؤثر مجموعه‌های مرتبط را فراهم کنیم.

وی افزود: کمتر از چهار تا پنج درصد برنامه‌ها قرار است به‌صورت مستقیم توسط خانه کتاب و ادبیات ایران و مجموعه‌هایی اجرا شود که حضور، سیاست‌گذاری یا برنامه‌ریزی مستقیم ما در آنها ضرورت دارد. بخش عمده فعالیت‌ها به تشکل‌ها و نهاد‌های تخصصی واگذار شده است. تاکنون حدود هزار و ۳۰۰ برنامه به دبیرخانه رسیده با در نظر گرفتن برنامه‌های پیشنهادی استان‌ها و فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده در تهران، شمار رویداد‌های این دوره از هفته کتاب از دو هزار برنامه فراتر خواهد رفت.

حیدری درباره نحوه مشارکت خانه کتاب در اجرای این برنامه‌ها توضیح داد: در برخی موارد، نقش حمایتی بر عهده داریم و متناسب با شرایط، حمایت‌های مالی یا معنوی ارائه می‌کنیم. با این حال، سیاست اصلی ما کاهش تصدی‌گری و پرهیز از اجرای مستقیم برنامه‌ها بوده است. در مجموع، تلاش داریم ظرفیت تشکل‌ها و مجموعه‌های فعال در حوزه کتاب را بیش از گذشته به میدان بیاوریم.

برگزاری بیش از ۴۰ نشست تخصصی

حیدری در ادامه به برنامه‌های محتوایی این دوره اشاره کرد و گفت: یکی از محور‌های اصلی هفته کتاب، برگزاری نشست‌های تخصصی برای بررسی مسائل و چالش‌های حوزه کتاب و نشر است. در این نشست‌ها تلاش می‌کنیم مشکلاتی را که در سال گذشته با آنها مواجه بوده‌ایم و همچنین موضوعاتی را که ممکن است در سال آینده به چالش تبدیل شوند، با مشارکت انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی بررسی کنیم.

وی افزود: بیش از ۴۰ نشست تخصصی در سرای اهل قلم برنامه‌ریزی شده است که مسئولیت طراحی و اجرای آنها بر عهده انجمن‌ها و تشکل‌های مرتبط خواهد بود. هدف این است که مسائل بنیادین و اجرایی بخش‌های مختلف صنعت نشر در فضایی تخصصی مطرح و از طریق رسانه‌ها منعکس شود تا دستگاه‌های مسئول نیز بتوانند این موضوعات را در دستور کار و برنامه‌ریزی‌های خود قرار دهند.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به تحولات دو سال اخیر و ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی رویداد‌های کشور اظهار کرد: انقلاب اسلامی ایران ماهیتی فرهنگی داشته است و با توجه به اتفاقات و تحولات دو سال گذشته، به‌ویژه حوادث مرتبط با جنگ تحمیلی، ضرورت دارد برنامه‌هایی متناسب با این رویداد‌ها نیز در نظر گرفته شود. بخشی از برنامه‌های هفته کتاب به همین مناسبت‌ها و موضوعات اختصاص یافته است.

انتخاب شعار هفته کتاب 

دبیر سی‌وچهارمین هفته کتاب در بخش دیگری از این نشست، گزارشی از اقدامات انجام‌شده برای آماده‌سازی این رویداد ارائه کرد و گفت: انتخاب شعار و نام‌گذاری روز‌های هفته کتاب از جمله اقداماتی بوده که در این دوره انجام شده و اطلاع‌رسانی درباره آنها نیز صورت گرفته است. در سال جاری، روز‌های هفته کتاب به نام مشاهیر و شخصیت‌های برجسته ایران‌زمین نام‌گذاری شده‌اند.

وی یکی از برنامه‌های متفاوت این دوره را برگزاری مراسم افتتاحیه در یک روستا عنوان کرد و افزود: برای نخستین‌بار تصمیم گرفته‌ایم آیین افتتاحیه هفته کتاب را در یکی از روستا‌های برگزیده جشنواره کتاب برگزار کنیم. این مراسم روز شنبه، ساعت ۱۰ صبح، در روستای فرخ‌آباد استان البرز برگزار خواهد شد.

حیدری همچنین از تعیین مسئولان ستاد‌های استانی هفته کتاب خبر داد و اظهار کرد: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای تمامی استانداران، احکام ریاست ستاد هفته کتاب در استان‌ها را صادر کرده است. همچنین مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها به‌عنوان دبیر هفته کتاب و مسئول اجرایی ستاد‌های استانی فعالیت خواهند کرد. بر این اساس، استانداران در بالاترین سطح مدیریتی، مسئولیت نظارت و پیگیری برنامه‌های هفته کتاب در استان‌های خود را بر عهده دارند.

وی با اشاره به دریافت برنامه‌های پیشنهادی استان‌ها ادامه داد: پس از ابلاغ سیاست‌ها و رویکرد‌های اجرایی به استان‌ها، نزدیک به هزار و ۵۰۰ برنامه از سوی آنها به دبیرخانه ارسال شده است. در حوزه تأمین اعتبارات نیز تلاش کرده‌ایم نیمی از بودجه اختصاص‌یافته به هفته کتاب در استان‌ها پیش از آغاز این رویداد پرداخت شود. ۵۰ درصد باقی‌مانده نیز پس از دریافت گزارش‌ها، بررسی عملکرد و ارزیابی نحوه اجرای برنامه‌ها اختصاص خواهد یافت.

دبیر سی‌وچهارمین هفته کتاب با اشاره به هماهنگی‌های صورت‌گرفته با نهاد‌های مختلف گفت: برای برگزاری هرچه بهتر برنامه‌ها، تعامل و همکاری با مجموعه‌هایی همچون شهرداری‌ها، سازمان تبلیغات اسلامی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و سایر دستگاه‌های عمومی و رسانه‌ای در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این هماهنگی‌ها، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود برای گسترش فعالیت‌های مرتبط با کتاب و کتاب‌خوانی است.

مهم‌ترین برنامه‌های سی‌وچهارمین هفته کتاب

حیدری در ادامه نشست خبری، به معرفی برخی از برنامه‌های شاخص این دوره پرداخت و گفت: برگزاری مراسم افتتاحیه در یکی از روستا‌های برگزیده، از جمله برنامه‌های جدید هفته کتاب است. همچنین برنامه‌ای با عنوان «امین زبان پارسی» با هدف بزرگداشت رهبر شهید، روز دوشنبه با حضور وزیر فرهنگ و مسئولان فرهنگی برگزار خواهد شد.

وی از برگزاری آیین اختتامیه جشنواره داستان شش‌کلمه‌ای با یاد فرشته‌های میناب خبر داد و اظهار کرد: آثار متعددی از نقاط مختلف جهان به دبیرخانه این جشنواره ارسال شده است؛ به‌طوری که از ۳۹ کشور در این رویداد مشارکت داشته‌اند. این جشنواره با استقبال و بازتاب‌های مناسبی همراه بوده و مراسم اختتامیه آن با حضور تعدادی از وزیران، مسئولان فرهنگی و هنرمندان در تهران برگزار خواهد شد.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین درباره اجرای طرح فصلی فروش کتاب توضیح داد: فراخوان این طرح منتشر شده و شمار قابل توجهی از کتاب‌فروشی‌ها برای مشارکت در آن ثبت‌نام کرده‌اند. این طرح به دو شیوه حضوری و مجازی اجرا می‌شود و خریداران می‌توانند از یارانه ۲۰ درصدی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استفاده کنند. اعتبار این یارانه از طریق کد ملی در اختیار خریداران قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به دیگر رویداد‌های پیش‌بینی‌شده گفت: برنامه تجدید میثاق با امام راحل روز گذشته برگزار شد. همچنین همزمان با روز کتاب، کتاب‌داری و کتاب‌خوانی، برنامه‌های متنوعی از جمله آیین تجلیل از کتابداران برگزار خواهد شد.

حیدری از برگزاری مراسم کتاب سال جوانان با همکاری جهاددانشگاهی خبر داد و افزود: بیش از ۴۰ نشست علمی، فرهنگی و کارگاهی در موضوعات گوناگون و در سالن‌ها و مراکز مختلف کشور برگزار می‌شود. علاوه بر این، نمایشگاه استانی کتاب یزد نیز همزمان با هفته کتاب فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.

وی برگزاری جایزه کتاب سال دانشجویی با همکاری جهاد دانشگاهی، مراسم قلم زرین با مشارکت انجمن قلم ایران، یادمان شهدای دانش‌آموز لامرد و میناب با همکاری اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس و برنامه‌های مشترک با سازمان اکو را از دیگر رویداد‌های این دوره برشمرد.

دبیر سی‌وچهارمین هفته کتاب در ادامه به برنامه‌های مرتبط با حوزه کودک و نوجوان اشاره کرد و گفت: نشست‌ها و کارگاه‌های تخصصی متعددی در حوزه کتاب کودک و نوجوان با همکاری انجمن‌ها و تشکل‌های مرتبط برگزار می‌شود. همچنین نشست کتابخانه‌های ملی کشور‌های آسیایی و اقیانوسیه با همکاری کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران برگزار خواهد شد که در آن بیش از ۱۵ کتابخانه ملی حضور خواهند داشت.