کاغذ هنوز نفس نشر است

به گزارش ایکنا؛ آیین روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و بهره‌برداری از «34 خودرو کتابخانه سیار» امروز یکشنبه 24 آبان ماه، همزمان با دومین روز از «سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران»؛ با حضور مسعود پزشکیان؛ رئیس دولت چهاردهم، سیدعباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، ابراهیم حیدری؛ دبیر «هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران» و مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، محسن جوادی؛ معاون فرهنگی وزارتخانه، جمعی از مسئولان کشوری، کتابداران و چند نفر از مدیران دولتی استان‌ها در ساختمان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار شد.

از علامه طباطبایی تا فرهنگ مکتوب

سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این آیین، سخنان خود را با گرامیداشت یاد و نام «علامه طباطبایی» آغاز کرد و گفت: نویسندگان، مترجمان، ناشران، کتاب‌فروشان، کتابداران و دیگر فعالان عرصه کتاب و فرهنگ مکتوب، همواره یاد علامه طباطبایی را گرامی می‌دارند؛ شخصیتی که 24 آبان‌ماه به نام او مزین شده است. نام «علامه طباطبایی» در سال‌های 2026 و 2027 به‌عنوان یکی از شخصیت‌های برجسته فرهنگی جهان مطرح شده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به جایگاه علمی «علامه طباطبایی» اظهار کرد: اهمیت علامه تنها به دانش گسترده او محدود نمی‌شد. او توانست دانش‌های گوناگون اسلامی را از مرحله انتقال و بازگویی به سطح نوآوری و نظریه‌پردازی ارتقا دهد و از این منظر جایگاهی برجسته در عرصه اندیشه اسلامی پیدا کند.

صالحی در ادامه با گرامیداشت یاد و خاطره بزرگترین شهید مرتبط با حوزه فرهنگ مکتوب، «قائد و رهبر شهید کشورمان»؛ شهادت او را ضایعه‌ای بزرگ برای بخش‌های مختلف کشور دانست و گفت: یکی از خسارت‌های بزرگ این اتفاق، از دست رفتن یکی از پناهگاه‌های جریان فرهنگ کشور بود. علاقه و تعلق خاطر ویژه این شهید به کتاب و کتابخوانی در تمام دوران فعالیتش آشکار بود.

وی با اشاره به یکی از سخنان «رهبر شهید» درباره ضرورت ترویج کتابخوانی ادامه داد: ایشان گفته بودند اگر قرار باشد هر روز یک ساعت سخن بگویم و نتیجه آن کتاب‌خوان شدن مردم باشد، حاضرم هر روز یک ساعت و نیم صحبت کنم.

حضور رئیس‌جمهور؛ نشانه توجه به فرهنگ مکتوب

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به حضور رئیس‌جمهور در آیین هفته کتاب اشاره کرد و گفت: حضور رئیس‌جمهور در این مراسم، آن هم با وجود شرایط دشوار کشور، دارای معنایی نمادین است و نشان می‌دهد مدیریت عالی کشور نسبت به فرهنگ مکتوب، کتاب و کتابخوانی توجه و پیوند عمیقی دارد.

صالحی سپس با استناد به نتایج نظرسنجی اخیر درباره وضعیت کتابخوانی در کشور، سه موضوع را در زمینه فرهنگ مطالعه و سیاستگذاری حوزه کتاب مورد توجه قرار داد.

کاغذ همچنان کالای اساسی نشر است

وی نخستین محور این نظرسنجی را به قالب مورد استفاده مردم برای مطالعه کتاب اختصاص داد و گفت: در پاسخ به این پرسش که مخاطبان بیشتر از چه قالبی برای مطالعه کتاب استفاده می‌کنند، ۵۷.۸ درصد کتاب کاغذی، ۱۲.۷ درصد کتاب الکترونیکی، ۱۵.۲ درصد کتاب صوتی و ۱۴.۲ درصد هر سه قالب را انتخاب کرده‌اند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بر اساس این آمار تصریح کرد: همچنان کتاب کاغذی اصلی‌ترین مسیر ارتباط مردم با فرهنگ مکتوب است و بخش عمده کتاب‌خوانان کشور نیازهای مطالعاتی و فرهنگی خود را از طریق کتاب‌های کاغذی تأمین می‌کنند.

صالحی بر همین اساس تأکید کرد: کاغذ همچنان یک کالای اساسی در حوزه نشر محسوب می‌شود و نمی‌توان در سیاستگذاری فرهنگی و حمایت از نشر، این واقعیت را نادیده گرفت.

وی در ادامه از حمایت‌های دولت، رئیس‌جمهور و بانک مرکزی برای تأمین کاغذ مورد نیاز صنعت نشر قدردانی کرد و گفت: با وجود تلاطم‌هایی که در بازار کاغذ وجود داشته است، تخصیص منابع و حمایت‌های انجام‌شده موجب شده روند تأمین کاغذ با قیمت‌های متداول ادامه پیدا کند.

صالحی افزود: در شرایط دشوار اقتصادی و جنگی، ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ مورد نیاز حوزه نشر اختصاص یافته است که بخشی از این اعتبار تخصیص پیدا کرده و کاغذ مربوط به آن وارد کشور شده و بخش دیگری نیز در حال ورود است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید دوباره بر ضرورت استمرار این حمایت‌ها گفت: اگر قرار است فرهنگ مکتوب کشور دچار افول و کم‌رنگی نشود، کاغذ نمی‌تواند از اولویت‌های سیاست فرهنگی کنار گذاشته شود. این کالا همچنان باید در شمار کالاهای اساسی مورد توجه قرار گیرد و حمایت از آن ادامه داشته باشد.

کاهش خرید کتاب و ضرورت تقویت کتابخانه‌ها

صالحی در ادامه به دومین یافته نظرسنجی اشاره کرد که به میزان خرید کتاب از سوی مخاطبان مربوط می‌شد و گفت: بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد میانگین خرید کتاب در سال گذشته ۱۱ جلد بوده است، اما این رقم در سال جاری به ۸.۶ جلد کاهش پیدا کرده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی این کاهش را نشانه‌ای قابل توجه در حوزه مصرف فرهنگی دانست و افزود: آمار موجود از کاهش خرید کتاب حکایت دارد و همین مسئله ضرورت توجه جدی‌تر به مصرف فرهنگی جامعه را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: با توجه به محدودیت منابع دولت، باید به دنبال راهکارهایی باشیم که بتواند از کتابخوانی حمایت کند و یکی از مهم‌ترین این راهکارها، تقویت منابع کتابخانه‌های عمومی است.

دسترسی بیشتر؛ راهی برای توسعه مطالعه

صالحی در تشریح سومین محور مورد بررسی در نظرسنجی، به میزان عضویت کتاب‌خوانان در کتابخانه‌ها اشاره کرد و گفت: هر اندازه بتوانیم دسترسی مردم به کتابخانه‌ها را افزایش دهیم، گام مؤثرتری برای توسعه فرهنگ مطالعه در کشور برداشته‌ایم.

وی به اقدامات صورت‌گرفته در حوزه توسعه کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و افزود: در دوره دو ساله اخیر، ۶۵ کتابخانه افتتاح شده است. در همین مدت، توسعه کتابخانه‌های سیار نیز به‌عنوان یکی از راه‌های افزایش دسترسی مردم به کتاب و خدمات کتابخانه‌ای دنبال شده و تعداد این کتابخانه‌ها به ۱۱۶ مورد رسیده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین از وجود ۳۰۰ پروژه نیمه‌تمام کتابخانه‌ای در کشور خبر داد و گفت: تکمیل این پروژه‌ها می‌تواند حدود ۳۰۰ هزار مترمربع به زیربنای فرهنگی کشور اضافه کند.

کتابخانه‌ها در کنار مدرسه برای تربیت نسل آینده

صالحی در بخش دیگری از سخنان خود، بحث توسعه کتابخانه‌ها را به موضوع آینده نسل ایران پیوند زد و خطاب به رئیس‌جمهور اظهار کرد: دغدغه شما درباره آینده ایران و توجهی که به حوزه مدارس دارید، بسیار ارزشمند است.

وی ادامه داد: کتابخانه‌ها می‌توانند در کنار مدارس نقش مکمل ایفا کنند. این دو نهاد، در صورت قرار گرفتن در کنار یکدیگر، ظرفیت آن را دارند که مسیر تربیت نسل آینده را از صرف انباشت دانش به سمت شکل‌گیری تفکر انتقادی، خلاقیت و نوآوری هدایت کنند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد: حمایت دولت از توسعه کتابخانه‌ها، چه در جریان سفرهای استانی و چه در برنامه‌ریزی‌های عمومی کشور، می‌تواند دسترسی مردم به کتاب و کتابخانه را افزایش دهد و در عین حال نوعی سرمایه‌گذاری مؤثر برای آینده نسل ایران باشد.

صالحی در پایان بار دیگر از حضور رئیس‌جمهور در آیین هفته کتاب و توجه دولت به حوزه فرهنگ مکتوب قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد که این حمایت‌ها با قوت بیشتری ادامه پیدا کند.