به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری رویداد ملی هنرهای نمایشی «ایران دخت»، امروز 30 آبانماه در حوزه هنری برگزار شد. در این نشست، مریم اردبیلی؛ مشاور شهردار تهران، مدیرکل امور بانوان شهرداری تهران و رئیس رویداد و مریم شعبانی، دبیر رویداد حضور داشتند و از جزئیات این رویداد و اجرای نمایشها سخن گفتند. رویداد ملی هنرهای نمایشی «ایران دخت» نیز از سوم تا نهم آذرماه در حوزه هنری انقلاب اسلامی و همچنین میادین شهر تهران برگزار میشود.
اردبیلی در آغاز جلسه با اشاره به ظرفیت زنان در عرصههای هنری و اجتماعی اظهار کرد: در چند دهه گذشته شاهد حرکت رو به رشد زنان در عرصههای مختلف اجتماعی بودهایم؛ حرکتی که نشان داده است میان زنانگی و عاملیت اجتماعی نهتنها تناقضی وجود ندارد، بلکه ترکیب این دو میتواند ظرفیت مؤثری برای حل مسائل جامعه ایجاد کند.
وی با بیان اینکه در برخی نگاههای سنتی و مادیگرایانه همواره میان هویت زنانه و میزان اثرگذاری اجتماعی زنان نوعی دوگانگی ترسیم شده است، گفت: در چنین نگرشهایی زنان ناچار بودند میان حفظ هویت و ویژگیهای زنانه خود و حضور مؤثر در عرصههای اجتماعی یکی را انتخاب کنند؛ اما در نگرش مبتنی بر مبانی ایرانی و اسلامی، امکان جمع میان زنانگی و عاملیت اجتماعی وجود دارد و این همراهی میتواند به شکلگیری الگویی توانمند برای حضور زنان در جامعه منجر شود. امروز این ظرفیت صرفاً در حد یک شعار نیست و در عرصههای مختلف شاهد حضور زنانی هستیم که توانستهاند نقشآفرینی مؤثر و تعیینکنندهای داشته باشند. یکی از حوزههایی که این توانمندی میتواند در آن به شکلی برجسته ظهور پیدا کند، هنرهای نمایشی است؛ زیرا تئاتر امکان روایت رویدادها، بازنمایی واقعیتهای اجتماعی و انتقال مفاهیم به نسلهای آینده و گروههای مختلف مخاطبان را فراهم میکند.
اردبیلی با اشاره به ویژگیهای روایی هنر زنان افزود: زنان با برخورداری از ظرفیتهای عاطفی، مادرانه و اجتماعی خود میتوانند در صورتبندی وقایع و انتقال مفاهیم به مخاطبان نقش متفاوتی ایفا کنند. این ویژگیها بهویژه در روایت موضوعات مرتبط با وطن، هویت ملی و آینده مشترک جامعه اهمیت دارد و میتواند زمینهساز شکلگیری آثاری اثرگذار و قابل ارتباط با طیفهای مختلف مردم شود.
رئیس رویداد ملی هنرهای نمایشی ایراندخت با بیان اینکه این رویداد حاصل شکلگیری یک اکوسیستم هنری با محوریت زنان است، تصریح کرد: در این مجموعه، زنان در بخشهای مختلف از تولید و آفرینش آثار تا فعالیتهای تخصصی و اجرایی حضور داشتهاند و توانستهاند ظرفیتهای مورد نیاز برای خلق آثار نمایشی را تأمین کنند. هنرمندانی از شهرها و مناطق مختلف کشور در این جریان مشارکت کردهاند و مجموعهای از توانمندیهای هنری زنان در کنار یکدیگر قرار گرفته است.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم این حرکت هنری، بیان کرد: تلاش ما این است که ایراندخت به یک رویداد مقطعی محدود نشود و زمینهای برای استمرار فعالیتهای نمایشی زنان فراهم آورد. در این مسیر، شهرداری تهران میتواند با در اختیار گذاشتن زیرساختهای موجود، از ادامه فعالیت گروههای نمایشی حمایت کند. تهران ظرفیت قابل توجهی در زمینه فضاهای ویژه بانوان دارد و حدود ۱۷۰ هکتار از فضاهای شهری به این حوزه اختصاص یافته است که میتوان از امکانات آن برای اجرای برنامههای فرهنگی و هنری بهره گرفت.
مشاور شهردار تهران با اشاره به وجود بوستانهای بانوان، شهربانوها و شهردختها در مناطق مختلف تهران، گفت: بخشی از این مجموعهها دارای سالنهای سرپوشیده مناسب برای اجرای نمایش هستند و برخی بوستانها نیز در فصلهای مساعد سال امکان میزبانی از تئاترهای روباز را دارند. برنامه ما این است که تجهیزات مورد نیاز این فضاها تکمیل شود تا بتوانیم در طول سال میزبان گروههای نمایشی باشیم و امکان اجرای آثار را در نقاط مختلف شهر فراهم کنیم. پیوند میان ظرفیت هنری زنان و زیرساختهای موجود میتواند امکان تازهای برای توسعه تئاتر ایجاد کند. با این رویکرد، اجرای نمایش از سالنهای محدود و حرفهای فراتر میرود و گروههای بیشتری فرصت پیدا میکنند آثار خود را در معرض دید مخاطبان قرار دهند. همچنین دختران و زنان شهر تهران میتوانند در محیطهایی متناسب با شرایط خود به تماشای آثار نمایشی بنشینند.
وی با اشاره به ضرورت افزایش دسترسی عمومی به هنر اظهار کرد: هنرمندان روزها و سالها برای تبدیل یک مفهوم، ارزش یا مسئله اجتماعی به زبان هنر تلاش میکنند و مخاطبان نیز علاقهمندند با این آثار ارتباط برقرار کنند اما گاهی محدودیت فضا و هزینههای تهیه بلیت مانع شکلگیری این ارتباط میشود. در سالهای اخیر از زبان برخی دختران جوان شنیدهام که تماشای یک تئاتر فاخر به دلیل هزینههای آن به نوعی استفاده فرهنگی لوکس تبدیل شده است. هرچه امکان ارتباط مستقیم میان هنرمندان و مخاطبان افزایش یابد، هر دو طرف از این تعامل بهرهمند میشوند. هنرمند میتواند با دریافت بازخورد از مخاطب و شناخت مسائل واقعی جامعه، مسیر فعالیت خود را توسعه دهد و از سوی دیگر، شهروندان نیز فرصت بیشتری برای بهرهمندی از آثار ارزشمند هنری پیدا میکنند. این ارتباط بهتدریج موجب ارتقای ذائقه فرهنگی جامعه میشود و میتواند در افزایش سطح عمومی فرهنگ مؤثر باشد.
اردبیلی با اشاره به تغییر رویکرد شهرداری در حمایت از فعالیتهای هنری بانوان، بیان کرد: پیش از این، بخشی از حمایتها به خرید بلیت نمایشها یا ارائه تخفیف به شهروندان اختصاص داشت تا افراد بیشتری بتوانند از آثار تولیدشده استفاده کنند؛ اما در رویداد ایراندخت تلاش شده است این حمایت در سطح عمیقتری شکل بگیرد. در این الگو، علاوه بر پشتیبانی از گروههای هنری، برای استمرار فعالیت آنها و فراهم شدن امکان اجرای آثار در فضاهای مختلف نیز برنامهریزی شده است.
وی با بیان اینکه این شیوه حمایتی میتواند به گسترش مخاطبان تئاتر منجر شود، گفت: استقبال شهروندان از برنامههای نمایشی که در سالهای گذشته با حمایت شهرداری برگزار شده، نشان میدهد جامعه ظرفیت مناسبی برای ارتباط با هنر فاخر دارد. البته هر الگوی جدیدی ممکن است با نقدها و کاستیهایی همراه باشد، اما باید در جریان اجرا نقاط ضعف آن را شناسایی و اصلاح کرد. ما نیز از نقدهای سازنده استقبال میکنیم تا بتوانیم این مسیر را به شکل مؤثرتری ادامه دهیم.
رئیس رویداد ملی هنرهای نمایشی ایراندخت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش زنان در مواجهه با بحرانهای اجتماعی اظهار کرد: در بسیاری از روایتهای رایج، زنان هنگام وقوع بحران بهعنوان گروهی آسیبپذیر و قربانی معرفی میشوند که نیازمند حمایت دیگران هستند؛ در حالی که آنچه در یک سال و اندی گذشته در جامعه ایران مشاهده کردیم، تصویر متفاوتی از توانمندی زنان بود. زنان ایرانی، چه در میدان و چه در خانه و سایر عرصههای اجتماعی، در مواجهه با بحرانها نقشآفرینی کردند و نشان دادند که صرفاً دریافتکننده حمایت نیستند، بلکه میتوانند جریان زندگی را حفظ و استمرار آن را تضمین کنند. آنان در شرایط دشوار اجتماعی و ملی، مسئولیتهای مهمی بر عهده گرفتند و در حفظ استحکام جامعه نقش داشتند.
اردبیلی با بیان اینکه بخشی از شکوفایی اخیر هنرهای نمایشی زنان را باید در همین ظرفیت اجتماعی جستوجو کرد، گفت: آنچه امروز در تئاترهای صحنهای و میدانی بانوان مشاهده میکنیم، بازتابی از همین توانمندی است. زنان در موقعیتهای مختلف نشان دادهاند که میتوانند در کنار ایفای نقشهای اجتماعی خود، در عرصه فرهنگ و هنر نیز جریانساز باشند و تجربههای زیسته خود را به زبان نمایش منتقل کنند.
وی با تأکید بر اینکه محور اصلی رویداد ایراندخت موضوع ایران و هویت ملی است، تصریح کرد: از ابتدا تلاش کردیم دامنه موضوعی این رویداد بهگونهای انتخاب شود که هنرمندان با گرایشها و سلیقههای مختلف امکان حضور در آن را داشته باشند. به همین دلیل، ایران همیشه سرفراز را بهعنوان محور اصلی انتخاب کردیم؛ موضوعی که میتواند دغدغه مشترک مردم کشورمان باشد و زمینه مشارکت طیفهای مختلف هنری را فراهم کند. در کنار این محور، موضوعاتی درباره حضور زنان در عرصههای مختلف، مسائل اجتماعی و انسانی، مباحث فلسفی و سیاسی و همچنین موضوعات تاریخی و ایرانی ـ اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. گروههای نمایشی بر اساس علاقه و انتخاب خود به سراغ موضوعات رفتهاند و با سبک و شیوه هنری مورد نظرشان در این رویداد حضور پیدا کردهاند.
وی با اشاره به ظرفیت هنر برای ایجاد گفتوگو میان گروههای مختلف جامعه، بیان کرد: یکی از ویژگیهای مهم این رویداد میتواند فراهم کردن بستری برای گفتوگو درباره ایران از زاویه دیدهای متفاوت باشد. هنر این امکان را ایجاد میکند که افراد با سلایق و عقاید گوناگون، بدون آنکه از ابتدا درگیر پیشداوریهای رایج شوند، با روایتها و صورتبندیهای مختلف از مسائل جامعه مواجه شوند. امیدواریم این اتفاق بتواند به کاهش دوقطبیهای اجتماعی کمک کند و زمینه شناخت متقابل را افزایش دهد.
اردبیلی با اشاره به حمایت شهرداری از گروههای مختلف هنری اظهار کرد: این بستر تنها به یک مجموعه یا گروه خاص اختصاص ندارد و همه تشکلها و گروههای هنری میتوانند از ظرفیتهای ایجادشده استفاده کنند. گستردگی موضوع ایران و هویت ملی نیز این امکان را فراهم میکند که هنرمندان با دیدگاههای متفاوت در کنار یکدیگر قرار بگیرند و از دریچه هنر به مسائل مشترک جامعه بپردازند.
رئیس رویداد ایراندخت در ادامه با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به مسائل زنان، گفت: تمام آسیبهایی که زنان در طول تاریخ با آن مواجه بودهاند، همچنان دردناک و قابل توجه است. اتفاقاتی مانند شهادت دانشآموزان و معلمان مدرسه میناب که در جریان آن بیش از ۱۲۰ دانشآموز و ۲۲ معلم جان خود را از دست دادند، نمونهای از فجایعی است که نمیتوان بهسادگی از کنار آنها عبور کرد. هرگونه ظلم و آسیبی که متوجه زنان و دختران شود، نیازمند توجه جدی است و نباید رنج قربانیان را فراموش کرد. با وجود اهمیت پرداختن به این آسیبها، نباید نسل جدید دختران را صرفاً با تصویری از مصیبت، مظلومیت و قربانی بودن آشنا کنیم. تداوم چنین روایتی میتواند این تصور را ایجاد کند که زنان همواره در موقعیت انفعال قرار دارند و برای عبور از مشکلات باید دیگران به کمک آنها بیایند. این نگاه با جایگاه واقعی زنان در جامعه سازگار نیست و باید از آن فاصله گرفت.
وی با تأکید بر اینکه زنان باید بهعنوان کنشگران حل مسائل اجتماعی دیده شوند، اظهار کرد: ما زنان را در قامت مسئله نمیبینیم، بلکه آنان را در جایگاه حلال مسائل ارزیابی میکنیم. هنگامی که یک زن تواناییها و ظرفیتهای خود را باور کند و خود را در موقعیت اثرگذاری ببیند، میتواند برای حل مسائل خانواده و جامعه اقدام کند. چنین نگاهی زمینه عبور از کلیشههای محدودکننده درباره زنان را فراهم میکند. امروز با نسلی از دختران جوان، تحصیلکرده و توانمند مواجه هستیم که ظرفیت بالایی برای نقشآفرینی دارند. میتوان از پیشران زنانه در عرصههای مختلف سخن گفت؛ زنانی که با حضور فعال خود برای حل مسائل کشور و خانواده تلاش میکنند. اگر این توانمندی به رسمیت شناخته شود، بسیاری از مشکلات و محدودیتهایی که در طول تاریخ بر زنان تحمیل شده است، بهتدریج امکان برطرف شدن پیدا میکند.
مشاور شهردار تهران با اشاره به نقش هنرهای نمایشی در بازتاب این الگوی زنانه تصریح کرد: تئاتر یکی از عرصههایی است که میتواند توانمندی و اثرگذاری زنان را به تصویر بکشد و برای دختران و زنان جامعه الهامبخش باشد. مسئله این نیست که رنجها و آسیبهای موجود را نادیده بگیریم، بلکه باید در کنار روایت این واقعیتها، امکان حرکت، تغییر و حل مسئله را نیز نشان دهیم. زمانی که زنان در جایگاه کنشگر و عامل تغییر معرفی شوند، مسیر مواجهه با مشکلات نیز روشنتر خواهد شد.
اردبیلی در پایان تأکید کرد: هنر و بهویژه تئاتر میتواند بستری برای معرفی الگوهای موفق حضور اجتماعی زنان باشد و تصویری واقعیتر از ظرفیتهای آنان ارائه دهد. امیدواریم رویداد ایراندخت آغاز مسیری مستمر برای توسعه هنرهای نمایشی بانوان باشد و با گسترش اجراها در مناطق مختلف تهران و سپس سایر نقاط کشور، زمینه شکلگیری پایگاههای دائمی برای فعالیت گروههای نمایشی زنان فراهم شود.
در ادامه جلسه، مریم شعبانی، دبیر رویداد با اشاره به ضرورت شکلگیری یک جریان منسجم در حوزه هنرهای نمایشی بانوان بیان کرد: در استانهای مختلف کشور و شهر تهران، حدود ۳۰۰ گروه نمایشی بانوان فعالیت دارند که تعدادی از آنها از سوی حوزه هنری و دفتر تئاتر بانوان شناسایی شدهاند. وجود این ظرفیت گسترده هنری، ضرورت ایجاد بستری برای سازماندهی، حمایت و تقویت توان علمی، اجرایی و تولیدی این گروهها را آشکار میکرد بر همین اساس، تصمیم گرفتیم نخستین گام را با طراحی و برگزاری یک رویداد ملی هنرهای نمایشی ویژه بانوان برداریم تا گروههای فعال در این عرصه گرد هم آیند و زمینه تعامل و همبستگی میان هنرمندان با گرایشها و خاستگاههای مختلف فراهم شود. یکی از اهداف اصلی این حرکت، تقویت پیوندهای اجتماعی، ایجاد امید در جامعه و استفاده از ظرفیت هنر برای نزدیکتر کردن گروههای مختلف مردم است.
شعبانی با بیان اینکه هویت فرهنگی ایران یکی از محورهای اصلی این رویداد به شمار میرود، اظهار کرد: تلاش کردیم اقوام ایرانی، آیینها و مراسم بومی، فرهنگ فولکلور، ادبیات و اسطورههای ایرانی را در کانون توجه قرار دهیم. هنرمندان و کارگردانان شرکتکننده این فرصت را دارند که با نگاه خلاقانه خود، این داشتههای فرهنگی را در قالب زبان نمایش بازآفرینی کنند و بار دیگر آنها را در برابر مخاطبان به تصویر بکشند.
دبیر رویداد ملی هنرهای نمایشی ایراندخت با اشاره به ساختار این برنامه گفت: برای تحقق اهداف موردنظر، سه بخش نمایشهای صحنهای، نمایشهای حرکتی و نمایشهای میدانی در نظر گرفته شده است. بیش از ۹۳ گروه از نقاط مختلف کشور به این رویداد پیوستند و آثار خود را ارسال کردند که پس از طی مراحل بازبینی و داوری، تعدادی از آنها برای حضور در برنامه نهایی انتخاب شدند.
وی با اشاره به تجربه اجرای نمایشهای میدانی در دوره جنگ رمضان افزود: در آن مقطع، تعدادی از آثار برگزیده این بخش با همکاری پایگاه بسیج شهید آوینی حوزه هنری در میدانهای شهر اجرا شدند و هنرمندان با حضور در کنار مردم، تلاش کردند از ظرفیت هنرهای نمایشی برای ارتباط مستقیم با مخاطبان استفاده کنند. این اجراها با استقبال قابل توجهی همراه شد و پس از ارزیابی آثار، تعدادی از نمونههای برتر بار دیگر برای حضور در برنامههای رویداد انتخاب شدند. در جریان برگزاری رویداد از سوم تا نهم آذرماه، بخشی از این نمایشها در میدانهای شهر تهران نیز اجرا خواهند شد تا مخاطبانی که امکان حضور در سالنهای نمایش را ندارند، بتوانند از نزدیک با فعالیت هنرمندان آشنا شوند. معتقدیم هنر نمایشی نباید صرفاً به سالنها محدود بماند و میتواند با حضور در فضاهای عمومی، ارتباط گستردهتری با اقشار مختلف جامعه برقرار کند.
دبیر رویداد ایراندخت با تشریح محورهای موضوعی آثار راهیافته بیان کرد: موضوعات مرتبط با زنان، نقش آنان در تاریخ ایران و اسلام و همچنین الگوها، شخصیتها و روایتهای اساطیری و شاهنامهای از جمله محورهایی بودند که به گروههای شرکتکننده اعلام شدند. هنرمندان بر اساس علاقه و انتخاب خود، موضوعات موردنظر را برگزیدند و تولید آثار را آغاز کردند. نقش زنان در جریان مقاومت و همچنین حوادث مرتبط با جنگ رمضان نیز میان موضوعات پیشنهادی قرار داشت. تلاش ما این بود که گروههای نمایشی بتوانند با بهرهگیری از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی، روایتهای متنوعی از حضور و تأثیرگذاری زنان ارائه دهند و شخصیتهای زن را در موقعیتهای مختلف تاریخی و معاصر به تصویر بکشند.
شعبانی با تأکید بر اینکه هدفگذاری این برنامه به برگزاری یک رویداد محدود نمیشود، تصریح کرد: ایراندخت قرار نیست حرکتی مقطعی باشد؛ بلکه برای آن افقی بلندمدت در نظر گرفتهایم. امیدواریم با استمرار این جریان، زمینه برگزاری دورههای بعدی با گستره بیشتر فراهم شود و گروههای نمایشی بانوان بتوانند در فضایی حرفهایتر به تولید و اجرای آثار خود بپردازند.
وی با اشاره به ضرورت همراهی نهادهای مختلف برای استمرار چنین برنامههایی گفت: هنرمندان بهتنهایی نمیتوانند تمام ظرفیتهای لازم برای شکلگیری یک جریان بزرگ هنری را فراهم کنند، از این رو، همراهی مجموعههایی مانند امور زنان و خانواده شهرداری تهران اهمیت زیادی دارد. خوشحال هستیم که در این مسیر، مجموعه مدیریت شهری نیز به حمایت از این حرکت پیوسته است و امیدواریم سایر سازمانها و نهادهای مرتبط نیز در ادامه راه مشارکت داشته باشند.
دبیر رویداد ایراندخت همچنین از تلاش برای حضور آثار برتر در جشنواره فیلم فجر سخن گفت و اظهار کرد: یکی از برنامههایی که برای آثار منتخب در نظر داریم، فراهم کردن زمینه حضور برترین نمایشها در جشنواره تئاتر فجر امسال است تا این آثار بتوانند در سطحی گستردهتر به مخاطبان معرفی شوند و فرصت بیشتری برای دیده شدن پیدا کنند.
شعبانی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی پرداخت آثار به مسائل و تلخیهای اجتماعی و احتمال نادیده گرفتن برخی واقعیتها، بیان کرد: این رویداد از ابتدا با هدف توجه به مسائل جامعه و کمک به کاهش فاصلهها و شکافهای اجتماعی طراحی شده است، بنابراین، قرار نیست تلخیها و دشواریهای موجود در جامعه را نادیده بگیریم یا از کنار آنها عبور کنیم؛ بلکه معتقدیم هنر باید بتواند با این واقعیتها مواجه شود و درباره آنها حرف بزند.
وی با اشاره به ظرفیتهای ادبیات نمایشی در بازنمایی وجوه مختلف زندگی انسان، اظهار کرد: در ادبیات نمایشی با شخصیتهای مثبت و منفی، قهرمان و ضد قهرمان و همچنین نقاط قوت و ضعف شخصیتها مواجه هستیم. یک اثر دراماتیک نمیتواند تنها روشناییها را نشان دهد و تاریکیها را نادیده بگیرد؛ همانطور که نمیتوان صرفاً به وجوه منفی پرداخت و از ظرفیتهای امیدبخش غافل شد. در آثار نمایشی، هم خیر و هم شر، هم روشنی و هم تاریکی و در مجموع ابعاد مختلف زندگی انسان مورد توجه قرار میگیرد. آنچه برای ما اهمیت دارد، نحوه مواجهه با رنجها و تلخیها و حرکت به سوی امید است. هنرمند باید بتواند دشواریها و مشکلات را به تصویر بکشد، اما در نهایت مخاطب را به سمت یافتن راهی برای عبور از آنها و نگاه امیدوارانه به آینده سوق دهد.
وی در پایان با دعوت از علاقهمندان به هنرهای نمایشی برای تماشای آثار این رویداد، گفت: امیدواریم مخاطبان بهویژه بانوان با حضور در اجراها از نزدیک با تلاش هنرمندان آشنا شوند و درباره رویکرد و محتوای آثار قضاوت کنند. باور داریم که این مجموعه میتواند زمینهای برای تقویت حضور زنان در عرصه هنرهای نمایشی و ایجاد ارتباط مؤثرتر میان هنرمندان و جامعه باشد.
رویداد ملی هنرهای نمایشی «ایراندخت» از سوم تا نهم آذرماه در حوزه هنری انقلاب اسلامی و میدانهای شهر تهران برگزار میشود.
انتهای پیام